Bebekler aynı harekete neden tekrar tekrar gülüyor?

Bir bebeği güldürmek için bazen karmaşık oyuncaklara ya da uzun oyunlara ihtiyaç yok. Aynı yüz ifadesini tekrarlamak, saklanıp yeniden ortaya çıkmak veya komik bir ses çıkarmak bebeğin kahkahalarla gülmesine yetebiliyor.

Üstelik bebek yalnızca yetişkinin yaptığı hareketi izlemiyor. Bir süre sonra ne olacağını tahmin etmeye başlıyor, hareketin tekrarlanmasını bekliyor ve çoğu zaman karşısındaki kişinin yeniden yapması için heyecanla tepki veriyor.

Gelişim psikolojisi araştırmaları, bu davranışın yalnızca eğlenmekle ilgili olmadığını; bebeğin çevresini anlaması, sosyal ilişkiler kurması ve kendi davranışlarının başkaları üzerindeki etkisini keşfetmesiyle de bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor.

Bebek önce hareketi öğreniyor, sonra ne olacağını tahmin ediyor

Bebeklerin aynı harekete tekrar tekrar gülmesinin önemli nedenlerinden biri, tekrar sayesinde bir beklenti geliştirmeleri. Örneğin anne veya baba elleriyle yüzünü kapattığında bebek başlangıçta ne olduğunu anlamaya çalışıyor. Yüz yeniden ortaya çıktığında şaşırabiliyor. Hareket birkaç kez tekrarlandığında ise artık sıradaki aşamayı tahmin etmeye başlıyor.

İşte bu noktada oyun daha eğlenceli hale geliyor. Bebek yalnızca yüzün yeniden ortaya çıkmasına değil, bunun ne zaman gerçekleşeceğini beklemeye de başlıyor. Psikologlar bu durumu, bebeğin olaylar arasında ilişki kurması ve beklentiler geliştirmesiyle açıklıyor. Tekrarlanan hareket, bebeğe bir düzen sunarken bu düzenin içindeki küçük sürprizler de eğlenceyi canlı tutabiliyor.

Sürpriz ile güven duygusu birleşince kahkaha geliyor

Bebeklerin mizah anlayışında beklenmedik olayların önemli bir yeri var. Ancak her beklenmedik olay onları güldürmüyor. Örneğin bir nesnenin aniden ortadan kaybolması bebeğin dikkatini çekebilir, hatta şaşırmasına neden olabilir. Fakat bu durumun komik hale gelmesi için bebeğin kendisini güvende hissetmesi ve olayın bir oyun olduğunu anlaması gerekiyor. Örneğin yüzünü saklayan bir ebeveynin yeniden ortaya çıkarken gülümsemesi, bebeğe bunun korkulacak bir durum değil, birlikte oynanan bir oyun olduğunu anlatıyor.

Bebekler ne zaman gülmeye başlıyor?

Bebeklerin ilk kahkahaları genellikle yaşamlarının ilk aylarında ortaya çıkıyor. Gelişim psikolojisi araştırmalarında belirgin gülme davranışının yaklaşık 3-4 aylık dönemde görülebildiği belirtiliyor. 2018 yılında British Journal of Developmental Psychology dergisinde yayımlanan bir araştırmada 4-8 aylık bebeklerin mizah algısı incelendi. İki ayrı çalışmada toplam 113 bebek değerlendirildi.

Araştırmacılar, 4 aylık bebeklerin daha çok sosyal ipuçlarına tepki verdiğini, 5 aylık bebeklerin ise bazı sıra dışı olayları ebeveynleri gülmese bile komik bulup gülümseyebildiğini belirledi. Bu sonuç, mizah algısının yalnızca yetişkinlerin tepkilerini taklit etmekten ibaret olmadığını, bebeklerin kendi bilişsel gelişimleriyle de şekillendiğini gösteriyor.

Bebekler bir süre sonra yetişkinleri güldürmek için hareketi tekrarlıyor

Araştırmaların dikkat çekici bulgularından biri de bebeklerin zamanla yalnızca başkalarının yaptığı komik hareketlere tepki vermekle kalmaması. Örneğin bir bebeğin komik bir ses çıkardığında ailesinin güldüğünü düşünelim. Bebek bu tepkiyi fark ettikten sonra aynı sesi yeniden çıkarabilir. Yetişkinlerin gülmesi, davranışın tekrarlanmasını teşvik edebilir.

Araştırmacılar, bebeklerin ilk yılın ikinci yarısında komik davranışlar sergileyerek yetişkinlerin ilgisini çekebildiğini ve kimi zaman onları şaşırtmaya çalıştığını belirtiyor. Bu davranış, bebeğin kendi hareketleriyle çevresindeki insanların tepkileri arasında bağlantı kurmaya başladığını gösteren sosyal gelişim örneklerinden biri.