Polonya'da hükümetin yargı adımlarına karşı protesto

Polonya’nın başkenti Varşova’da göstericiler, hükümetin yargı kurumlarına yönelik müdahalelerine tepki göstermek için sokağa çıktı. Szucha Caddesi boyunca toplanan kalabalık, Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’ye destek sloganları attı.

Yüksek Mahkeme başkanının, hükümet yanlısı yargıçlar tarafından idari kararla görevden uzaklaştırılması protestoların gerekçesi oldu. Göstericiler, Anayasa Mahkemesi binası çevresinde toplanarak hükümetin yargı alanındaki adımlarına karşı çıktı.

Polis ekipleri, gösterinin düzenlendiği bölgede güvenlik önlemleri aldı.

Ne olmuştu?

Polonya'da hükümet ile cumhurbaşkanlığı arasındaki gerilim, Anayasa Mahkemesi'nin yönetimi üzerinden açık bir siyasi çatışmaya dönüştü. 30 Ekim Cuma günü mahkemenin en kıdemli yargıcı Anna Korwin-Piotrowska, Mahkeme Başkanı Bogdan Swieczkowski ile Başkan Yardımcısı Bartlomiej Sochanski'nin görevlerini askıya aldığını ve mahkemenin yönetimini üstlendiğini duyurdu. Kararın ardından mahkeme binası çevresinde polis önlemleri artırılırken, muhalefet partisi Hukuk ve Adalet (PiS) öncülüğünde protestolar düzenlendi.

31 Ekim Cumartesi günü de devam eden krizde Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, yaşananları anayasal düzene müdahale olarak nitelendirerek parlamentodaki siyasi parti temsilcileriyle acil görüşme çağrısı yaptı.

Cumhurbaşkanı Senegal ziyaretini yarıda kesti

Cumhurbaşkanı Nawrocki, mahkemedeki gelişmeler üzerine Senegal'e gerçekleştirdiği resmi ziyareti yarıda keserek Polonya'ya döndü. Gece saatlerinde Anayasa Mahkemesi'ne giden Nawrocki'nin binaya girişi sırasında yargıçlarla tartışma ve arbede yaşandı. Görüntülere yansıyan olayda Nawrocki'nin yargıçların arasından geçerek ilerlediği görüldü.

Cumartesi sabahı açıklama yapan Cumhurbaşkanlığı, mahkemedeki gelişmeleri "anayasal düzenin ihlali ve devletin anayasal bir organının zorla ele geçirilmesi" olarak nitelendirdi. Nawrocki, parlamentodaki siyasi parti gruplarının temsilcileriyle acil görüşmeler gerçekleştireceğini duyurdu.

Başbakan Donald Tusk ise hükümetin adımlarını savunarak, önceki PiS iktidarı döneminde zedelendiğini ileri sürdüğü hukuk devletini yeniden tesis etmenin zorunlu olduğunu söyledi.

Mahkeme önünde protesto: Üç kişi gözaltına alındı

Mahkeme Başkanı Swieczkowski'nin görevden uzaklaştırılmasına tepki gösteren yüzlerce kişi, 30 Ekim gecesi mahkeme binası önünde toplandı. Gösterilere PiS lideri Jarosław Kaczynski, eski Başbakan Mateusz Morawiecki ve aşırı sağcı siyasetçiler de katıldı.

Polis, bazı göstericilerin güvenlik çitlerini aşmaya çalıştığını ve güvenlik güçlerine cisimler attığını açıkladı. Olaylar sırasında üç kişi gözaltına alındı. Polis, müdahalenin mahkemenin iç işleyişine değil, bina çevresindeki kamu düzeninin sağlanmasına yönelik olduğunu bildirdi.

PiS lideri Kaczynski, hükümetin adımlarını Anayasa Mahkemesi'ne saldırı olarak nitelendirerek protestoların sürdürülmesi çağrısında bulundu.

Adalet Bakanlığından mahkeme yönetimine yönelik suç duyuruları

Krizin hukuki boyutunda da yeni gelişmeler yaşandı. Adalet Bakanı ve Başsavcı Waldemar Zurek, Swieczkowski ve Sochanski hakkında dokunulmazlıklarının kaldırılması için Anayasa Mahkemesi'ne beş başvuru iletti. Başvuruların dördü Swieczkowski, biri Sochanski hakkında.

Zurek'in açıklamasına göre başvurularla birlikte iddialara ilişkin 50 ciltlik dosya da mahkemeye gönderildi.

Yargıç Korwin-Piotrowska ise 3 Kasım'da Anayasa Mahkemesi yargıçlarının genel kurulunu toplantıya çağırdı. Toplantıda mahkemenin 2027 yılı bütçesinin ele alınması da bekleniyor. Korwin-Piotrowska, bazı yargıçların görevlerini yerine getirmesinin engellendiğini ve bunun mahkemenin çalışmalarını aksattığını savunuyor.

Krizin kökeni 2015'e uzanıyor

Polonya'daki mevcut çatışmanın temeli, 2015-2023 yılları arasında iktidarda bulunan PiS döneminde yapılan yargı düzenlemelerine dayanıyor. PiS hükümetinin Anayasa Mahkemesi ve diğer yargı kurumlarında gerçekleştirdiği atamalar, ülkede yargı bağımsızlığı tartışmalarına yol açmış, Avrupa Birliği de bu düzenlemeler nedeniyle Polonya'ya yönelik yaptırımlar uygulamıştı.

2023'te iktidara gelen Donald Tusk liderliğindeki koalisyon, yargı bağımsızlığını yeniden tesis etme ve önceki dönemin düzenlemelerini değiştirme sözü verdi. Ancak bu süreçte cumhurbaşkanlığı makamı ile hükümet arasında yetki çatışması yaşandı.

Cumhurbaşkanı Nawrocki, parlamentonun seçtiği bazı yargıçların yemin törenlerini gerçekleştirmeyi reddederken, PiS döneminde göreve gelen Mahkeme Başkanı Swieczkowski de yeni parlamento çoğunluğunun seçtiği yargıçların görevlerine başlamasına izin vermedi.

(Dış Haberler)