İzmir depreminin üzerinden 6 yıl geçti: Bakanlığın gündeminde afet projeleri değil, rant projeleri var

İzmir depreminin üzerinden geçen 6 senede İzmir’in depreme ne kadar hazır olduğu hâlâ soru işareti. Her ne kadar Murat Kurum “İzmir'i tüm afetlere dirençli hale getireceğiz” dese de, bakanlığın gündeminde depremler değil, rant projeleri var. İzmir’de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın kararları ile tarım arazilerinden, doğal alanların yapılaşmaya açılmasına, rezerv yapı alanı ilanlarından, kıyı bölgelerindeki turizm yatırımları ve imar planlarının mahkemeye taşınmasına kadar pek çok tartışma yaratan proje ortaya çıkıyor.

9 bin 79 yapı depremden etkilendi

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü verilerine göre, deprem sonrasında kent genelinde yaklaşık 213 bin 762 binada hasar tespit çalışması yapıldı. İncelemelerde 9 bin 79 yapının depremden etkilendiği belirlendi. Bunlardan 99'u acil yıkılacak, 632'si ağır hasarlı, 580'i orta hasarlı, 7 bin 768'i ise az hasarlı olduğu tespit edildi.

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) İzmir Şubesi’nin, verilerine göre ise Bayraklı’da 33 bin 625, Bornova’da 62 bin 18 yapı değerlendirildi. Karşıyaka’da ise yaklaşık 22 bin 700 bina üzerinde çalışma yürütüldü.

Envanter çalışmalarında binaların yapım yıllarına ilişkin veriler de açıklandı. Bornova’da yapım yılı belirlenebilen 40 bin 615 binanın 34 bin 397’sinin, Bayraklı’da ise 5 bin 709 binanın 2 bin 819’unun 1999 yılı ve öncesinde inşa edildiği bildirildi.

Projeler yargıya taşınıyor

Çevre ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum “Kentsel dönüşümle kardeşlerimizi güvenli yuvalarına kavuşturduk” dese de, hem bakanlık hem de büyükşehir belediyesi tarafından yapılan il genelindeki tartışmalı projeler dikkat çekiyor.

İzmir’in Konak ilçesinde, Basmane’de ve Kültürpark’ın hemen yanında bulunan ve Ege Dünya Ticaret Merkezi adıyla planlanan Basmane Çukuru İzmir’in yıllardır devam eden en tartışmalı alanlarından biri. Alan kamuya ait bir hakkın nasıl korunacağı tartışmaları nedeniyle sürekli yargıya taşındı.

TMSF, araziyle bağlantılı ticari ve iktisadi bütünlüğü 2 Aralık 2026’da gerçekleştirilecek ihale ile 75 milyon dolar muhammen bedelle satışa çıkardı. Ekim 2026’da duyurulan yeni ihale sürecine dair projenin ise en fazla 22 katlı ve 84 metre yüksekliğinde bir yapı olması planlanıyor.

TMSF'nin satışı, İzmir Büyükşehir Belediyesinin yüzde 30'luk hakkını sattığı anlamına gelmese de, geçtiğimiz aylarda AKP’ye geçen İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın bu süreçte nasıl bir tutum takınacağı merak ediliyor.

Turizm tesisleri için izinler veriliyor

Çeşme Cumhuriyet Mahallesi’nde planlanan 360 Çeşme Otel projesi için ÇED süreci 2025’te başlatıldı. Haziran 2025’te halka katılım toplantısı duyuruldu; Ocak 2026’da Bakanlık projeye ilişkin ÇED raporuna olumlu karar verdi. Proje Çeşme’nin su kaynaklarının yeterliliği, kıyı ekosistemi ve koruma altındaki türler üzerindeki olası etkiler nedeniyle tepki topladı. Demirbaş Yapı (Recai Demirbaş) ve Hanesel Yapı (Erol, Nazım, Hızır, Aydoğan, Ali Rıza Selimoğlu) ortaklığında planlanan proje için yaklaşık 50 bin metrekarelik bir arazinin kullanılması planlanıyor.

Balçova’daki İnciraltı imar planları İzmir’in en önemli tartışmalı planlama dosyalarından biri. Bakanlık, yaklaşık 700 hektarlık İnciraltı bölgesine ilişkin çevre düzeni planını 29 Nisan 2025’te onayladı. Planlama sürecinde turizm tesisleri ve büyük yeşil alan kullanımları gündeme geldi. Ancak projenin, tarım alanlarının yapılaşmaya açılması, ekolojik değerlerin korunması ve arazi rantı nedeniyle Danıştay 6. Dairesinin 2 Haziran 2026 tarihli kararıyla yürütmesi durduruldu. AKP İzmir Milletvekili Mahmut Atilla Kaya planların sağlık ve termal turizm odaklı olduğunu, yüksek katlı yapıya izin vermeyeceğini ve bölgenin uzun zamandır süren belirsizlikten kurtulması gerektiğini iddia etmişti.

Tartışılan projelerden bir diğer ise Buca'da Tınaztepe Üniversitesi yakınında bulunan Mülkiyeti Maliye Hazinesi arazisinin Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararıyla özelleştirme kapsamına alınması oldu. Karara göre taşınmazın özelleştirme işlemleri 31 Aralık 2028 tarihine kadar tamamlanacak.

Çeşme’de villa, Karşıyaka’da arazi, Yamanlar’da TOKİ

Yapılması planlanan diğer projeler ise şöyle:

• Karşıyaka’da Bilfen arazisi ve Şemikler imar planı da Eylül 2026’da TMMOB Şehir Plancıları Odası ve Mimarlar Odası İzmir şubeleri tarafından yargıya taşındı. Mayıs 2026’da Karşıyaka Belediyesi’nin prim ve vergi borçları nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından haczedilen Mavişehir’deki 5 bin 59 metrekare büyüklüğündeki alan, Bilfen Eğitim Kurumları tarafından satın alındı. Bölgedeki 3 bin metrekarelik komşu parselleri de Emlak Konut satışa çıkarmış ve bu alanı da yine Bilfen Eğitim Kurumları satın almıştı.
• Çeşme’deki Ayayorgi rezerv yapı alanı ise mahkeme tarafından iki kez iptal edilen planlar arasında. Bakanlık, Çeşme’nin Dalyan ve Sakarya mahallelerindeki Ayayorgi mevkiinde 23 Şubat 2026’da yeniden rezerv yapı alanı ilanı yaptı ve 14 Nisan 2026’da koruma amaçlı imar planlarını onayladı. Karar kamu yararına aykırılık gerekçeleriyle iki kez mahkemece iptal edildi. Ancak koydaki 6,65 hektarlık alan konut alanına dönüştürüldü ve Emlak Konut GYO mülkiyetindeki arazide villa projelerinin önü açıldı.
• Güzelbahçe Çamlı’da bakanlık 23 Şubat 2026’da yaklaşık 28 bin 456 metrekarelik alana ilişkin koruma amaçlı imar planlarını kabul etti. Ancak arazide iki katlı konut yapılaşmasının önünün açıldığı bildirildi.
• Karşıyaka Yamanlar’da ise TOKİ’nin 59 hektarlık alan için başlattığı imar planı çalışması Temmuz 2026’da tartışma yarattı. Konut ve kentsel kullanımların doğal alanlara, çevre düzeni planına ve planlanan atık tesisi alanına etkisi tepki topladı. İzmir Büyükşehir Belediyesi ise, Karşıyaka'nın mevcut plan kapasitesinin henüz dolmadığını ve bölgede yeni bir konut/arsa alanı oluşturulmasını gerektirecek bir durum bulunmadığını belirterek plana olumsuz görüş bildirdi.

2020’de, 117 kişi hayatını kaybetti

İzmir’de 30 Ekim 2020'de saat 14.51'de Ege Denizi'nde, Seferihisar açıklarında meydana gelen 6,6 büyüklüğündeki deprem, İzmir'i derinden etkiledi. Sarsıntı yaklaşık 15-16 saniye sürdü ve başta Bayraklı ile Bornova olmak üzere alüvyon zemin üzerindeki bölgelerde yıkıma yol açtı. AFAD verilerine göre 117 kişi hayatını kaybetti, enkazlardan 107 kişi sağ çıkarıldı; bini aşkın kişi yaralandı. Seferihisar'ın Sığacık Mahallesi'nde küçük çaplı tsunami de yaşandı.