‘İş makinelerinin yarattığı titreşim yıkıma zemin hazırladı’

Nevşehir - Nevşehir'in Göreme beldesinde Göreme Açık Hava Müzesi girişinde önceki gün meydana gelen peribacası çökmesinde ilk belirlemelere göre 3 kişi hayatını kaybetti, 5 kişi de yaralandı. Olayın hemen ardından Nevşehir Valisi ve Kapadokya Alan Başkanı yaptıkları resmi açıklamalarda yaşanan felaketi aşırı yağışlar sonrası meydana gelen bir toprak kayması şeklinde açıkladı. Ancak bölgeyi yakından tanıyan uzmanlar ve çevre örgütleri, facianın yaşandığı alanda toprak katmanı yer almadığını, doğrudan dik kaya kütlesi ve tüf tabakalarının yer aldığını belirterek bu ifadelere tepki gösterdi. Bölgedeki yapılara ilişkin gözlemlerini aktaran mimar Zeynep Çöloğlu da resmi açıklamalara karşı çıkarak şantiye alanlarında kurulan uzun süreli iskelelerin ve bilinçsiz müdahalelerin risk yarattığını dile getirdi.

On üç yıl önce fotoğraflanan çatlaklar felaketi getirdi

Paleosismolog Dr. Ramazan Demirtaş, olayın bir toprak kayması olmadığını, tüf kütlelerini kesen dik kırık ve çatlaklar boyunca gelişen kaya kayması, kopması ve düşmesi şeklinde gerçekleştiğini açıkladı. On üç yıl önce alanda yürüttükleri jeolojik etüt çalışmalarında bu riskleri ayrıntılarıyla haritaya işlediklerini hatırlatan Demirtaş, bölgede kriz odaklı bir anlayış izlendiğini söyledi. Kapadokya genelinde benzer koşullara sahip çok sayıda riskli peribacasının yer aldığını vurgulayan uzman isim; yağmur sularının çatlaklara dolmasını önleyecek çevre drenajı, kaya ıslahı ve tel kafes gibi önlemlerin ivedilikle alınmasını istedi.

Rant ve turizm baskısı tüf kayaları ölüm tuzağına çevirdi

Konuya ilişkin açıklama yapan Ekoloji Birliği, Göreme'de yaşananları doğal afet diyerek geçiştirmenin mümkün olmadığını, olayın kamu ihmalleriyle işlenmiş bir çevre ve insan cinayeti niteliği taşıdığını belirtti. Tüf kaya yapısının aşırı kırılgan olduğuna dair bilimsel raporların kulak ardı edildiğini belirten Ekoloji Birliği, tüm uyarılara kulak tıkayarak bölgeden geçirilen yolların, ağır iş makinelerinin yarattığı şiddetli titreşimlerin, ATV turlarının ve kontrolsüz turizm baskısının yıkıma zemin hazırladığını bildirdi.

Alan Başkanlığı ve ilgili kurumların koruma tedbirleri almak yerine turizm gelirlerine odaklandığını iddia eden Ekoloji Birliği, yıkılma riski taşıyan diğer peribacaları için acil koruma adımları atılması çağrısında bulundu.

Ağır araç girişinin yasaklanması için acil çağrı

Türkiye Çevre Platformu (TÜRÇEP) ile İç Anadolu Çevre Platformu tarafından yapılan ortak açıklamada ise bölgedeki ranta ve tahribata dikkat çekildi. İki yıl önce kaya kiliselerin ve doğal oluşumların ortasından ağır iş makineleriyle yol açılmasına karşı uyardıklarını hatırlatan platform temsilcileri, tonlarca ağırlıktaki araçların yarattığı titreşimin hassas tüf dokusunu ve yeraltı yerleşimlerini sarstığını kaydetti. Hazırladıkları acil eylem planını paylaşan çevre savunucuları; sit alanlarına ağır taşıt ve otobüs girişinin tamamen yasaklanmasını, alan içinde yalnızca hafif elektrikli mekik araçlarının kullanılmasını, bilimsel verilerle ziyaretçi taşıma kapasitesinin belirlenerek kotalı randevu sistemine geçilmesini ve bağımsız bir bilim kurulunun oluşturulmasını talep etti.

Görgü tanığı faciadan beş saniye ile kurtulduğunu anlattı

Olay anında bölgede bulunan vatandaşlardan Uğur Koç, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda kız arkadaşıyla birlikte kıl payı hayatta kaldığını ifade etti. Kayalar çökmeden beş saniye önce oradan geçtiklerini belirten Koç, kütle düşmeden hemen önce kaya yüzeyindeki derin çatlakları fark ettiğini aktardı. Bölgedeki tüm yapıların ve destek kolonlarının çatlaklarla dolu olduğunu kaydeden görgü tanığı, acil denetim yapılmadığı takdirde benzer olayların veya festival gibi kalabalık organizasyonlarda daha büyük faciaların yaşanabileceği uyarısını yaptı.

Kiliseler üzerinden geçen yol

Kapadokya'da Göreme ile Ortahisar arasında yürütülen ve Nevşehir İl Özel İdaresi Yol ve Ulaşım Hizmetleri ekipleri tarafından yürütülen 2.8 kilometrelik yol projesi, peri bacalarının zarar görüp görmediği tartışmalarıyla uzun süredir gündemdeydi.

Kapadokya Alan Başkanlığı ve yetkililer, yolun peri bacalarını yıkmak amacıyla değil; bölgedeki tarihi kiliselere (Tokalı, Kızlar, Elmalı, Yılanlı, Karanlık) zarar veren yoğun ağır araç trafiğini, titreşimi ve egzoz emisyonlarını uzaklaştırmak için yapıldığını iddia ederken, Mimarlar Odası, kitle örgütleri ve yaşam savunucuları, yolun 1. Derece Arkeolojik ve Doğal Sit alanı içinden geçirildiğini, bu sürecin doğaya ve peri bacası dokusuna zarar verdiğini belirterek yargıya başvurmuştu.

5 ayrı bilirkişi tayin edildi

Kapadokya bölgesinde peribacasından kopan kaya parçalarının altında kalan 3 kişinin yaşamını yitirdiği, 5 kişinin yaralandığı olayla ilgili 5 bilirkişi görevlendirildi. Gazeteci Fatih Eray Tuna (31) ve eşi Begüm Çetinkaya Tuna'nın (31) cenazeleri, yakınları tarafından teslim alındı. Fransız turist Cynthia Francine Marie Madeleine Houpert'in (37) cenazesi için ise yakınlarının Türkiye'ye gelmesi bekleniyor. Yaralanan 5 kişiden 4'ünün tedavilerinin tamamlanmasının ardından taburcu edildiği, hastanedeki son yaralı Fransız Nael Mgattaf'ın (8) durumunun ise iyiye gittiği belirtildi. bölgedeki çevresindeki enkaz kaldırma çalışmaları devam ediyor. Nevşehir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başlatılan soruşturma da sürüyor. Başsavcılık talimatıyla çökmenin teknik nedenlerini, ihmal veya doğal afet boyutunu incelemek üzere alanda görev yapacak 5 ayrı bilirkişi tayin edildi.