AYM'den emeklileri ilgilendiren karar: Sigorta başlangıç tarihi davasında hak ihlali

Anayasa Mahkemesi, sigorta başlangıç tarihinin tespiti için Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) karşı açılan davada, başvurucunun sunduğu benzer yargı kararlarının mahkemeler tarafından dikkate alınmamasını gerekçeli karar hakkının ihlali olarak değerlendirdi. AYM İkinci Bölümünün Kadriye Şendir'in başvurusuna ilişkin 5 Mayıs 2026'da verdiği karar, 30 Ekim tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı.

1989 yılındaki çalışmasının sigorta başlangıcı sayılmasını istedi

Kadriye Şendir, 19 Eylül 2016'da Kırklareli İş Mahkemesinde açtığı davada, 11 Eylül 1989'da çalışmaya başladığı iş yerindeki bir günlük çalışmasının tespit edilmesini ve bu tarihin tüm sigorta kolları bakımından başlangıç olarak kabul edilmesini talep etti.

Kırklareli İş Mahkemesi, 8 Aralık 2017'de davayı kabul etti. SGK'nin karara karşı yaptığı istinaf başvurusu da İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi tarafından reddedildi. Ancak SGK'nin temyiz başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 4 Mart 2020'de kararı bozdu.

Yargıtay, dönemin 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nda yer alan el halıcılığına ilişkin düzenlemeyi gerekçe gösterdi. Söz konusu düzenlemeye göre el halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar, zorunlu olarak yalnızca iş kazaları, meslek hastalıkları, analık ve hastalık sigortası kapsamında bulunuyordu. Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortasına dahil olmak ise isteğe bağlıydı.

Yargıtay, başvurucunun yaptığı işin bu kapsamda olup olmadığının araştırılmasını istedi. Bozma kararının ardından yeniden görülen davada Kırklareli İş Mahkemesi, işyerinin el halıcılığı faaliyeti yürüttüğünü belirleyerek 5 Kasım 2020'de davayı reddetti. Ret kararı, Yargıtay tarafından 21 Nisan 2021'de onandı.

Benzer davalarda verilen kararlar değerlendirilmedi

Şendir, yargılama sırasında kendisiyle aynı koşullarda çalışan kişilerin açtıkları davaların kabul edildiğini belirterek bu davalara ilişkin Yargıtay kararlarını mahkemeye sundu.

Başvurucu, benzer durumdaki çalışanların sigorta başlangıç tarihlerinin işe giriş bildirgelerindeki tarihler esas alınarak belirlendiğini ve söz konusu kararların Yargıtay tarafından onandığını ifade etti. Ancak yerel mahkeme ve Yargıtay, Şendir'in sunduğu kararların neden dikkate alınmadığına ilişkin bir gerekçe ortaya koymadı.

AYM: Gerekçeli karar hakkı ihlal edildi

Bireysel başvuruyu inceleyen AYM, mahkemelerin delilleri değerlendirme ve hukuk kurallarını yorumlama yetkisi bulunduğunu ancak davanın sonucunu etkileyebilecek önemli itirazlara gerekçeli yanıt verilmesi gerektiğini belirtti.

AYM, başvurucunun sunduğu Yargıtay kararlarında benzer koşullarda çalışan kişilerin sigorta başlangıç tarihlerine ilişkin farklı sonuçlara ulaşıldığına dikkat çekti. Yerel mahkemenin bu kararları değerlendirmediğini, Yargıtayın da başvurucunun itirazlarını gerekçeli biçimde karşılamadığını tespit eden AYM, Anayasa'nın 36'ncı maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine oybirliğiyle hükmetti.

Yeniden yargılama yapılacak

AYM, ihlalin sonuçlarının giderilmesi için dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere Kırklareli İş Mahkemesine gönderilmesine karar verdi. Ayrıca başvurucuya 487,60 TL harç ve 40 bin TL vekâlet ücreti olmak üzere toplam 40 bin 487,60 TL yargılama gideri ödenmesine hükmedildi.

Yüksek Mahkeme, hak ihlali kararının başvurucunun sigorta başlangıç tarihinin doğrudan değiştirilmesi ya da davanın kabul edilmesi anlamına gelmediğini belirtti. Yeniden yapılacak yargılamada, başvurucunun sunduğu benzer kararlar ve itirazlar değerlendirilerek sigorta başlangıç tarihine ilişkin yeni bir karar verilecek.

(Haber Merkezi)