Yılbaşından bu yana 15 iş yerinde en az 7 bin 200 işçi kapı önüne kondu

Bolu’daki Domino Tekstil’de sendikalaşan işçiler “ekonomik daralma” denilerek işten atıldı. Turkcell Superonline’ın taşeronu Planet Trakya’da ise ödenmeyen mesai ücretini isteyen işçi, tazminatsız atmanın yolu olan Kod 49’la çıkarıldı. Gerekçeler değişiyor, sonuç değişmiyor. Evrensel’in derlediği verilere göre 15 iş yerinde yılbaşından bu yana en az 7 bin 241 işçi işten atıldı. Bunların 380’i sendikal örgütlenmenin ardından kapı önüne kondu. En az 9 iş yerinde direniş sürüyor. Aileleriyle birlikte 22 bini aşkın insan, ekmeği elinden alınanlar arasında.

Umut Oran’ın fabrikasında 60 işçi atıldı, 25’i sendikalı

Eski CHP Milletvekili Umut Oran’ın sahibi olduğu Bolu’daki Domino Tekstil’de, işçiler TEKSİF Sendikasında örgütlenmeye başlayınca 60 işçi işten çıkarıldı. Atılanların 25’i sendikalı. Yaklaşık 500 işçinin çalıştığı fabrikada işini koruyan sendikalıların makineleri ise yönetimin camlı odasının karşısına taşındı.

Fabrikada 20 yılı aşkın süredir çalışan ve hâlâ çalıştığı için adını vermek istemeyen bir kadın işçi sendikalaşmadan sonra fabrikada her şeyin değiştiğini anlatıyor. Sendikalı işçilerin tuvalete giderken bile takip edildiğini ve birbiriyle konuşanların sorguya çekildiğini, selamlaşmanın bile sorun olduğunu belirten işçi kadın, bantların ve ekiplerin “yetkinlik dağılımı” denilerek dağıtıldığını anlatıyor: “Özgürce konuşmamız bile engelleniyor, sürekli gözetim altındayız.”

Yıllardır asgari ücretle çalıştırılan işçi, “Yıllardır emek veriyorum ancak yeni girenle aynı ücreti alıyorum. Üstelik haftalık ve akşam mesailerine kalıyoruz ama hak ettiğimiz parayı alamıyoruz. İtiraz ettiğimizde ‘Vergi dilimine girdiniz, devlet kesiyor’ diyerek geçiştiriyorlar.” diyor.

İşçiler baskıların bitmesini ve atılan işçilerin işe geri alınmasını istiyor.

İşten atmanın adı "ekonomik daralma"

Atılan işçilere verilen fesih bildirimine göre şirket yönetim kurulu 7 Eylül’de toplu işçi çıkarma kararı aldı. Gerekçe olarak sipariş düşüşü ve artan maliyetler gösterildi. İş sözleşmeleri 22 Ekim itibarıyla feshedildi.

TEKSİF Örgütlenme Uzmanı İzzet Özbey asıl amacın örgütlenmeyi kırmak olduğunu söylüyor. Özbey’e göre İşletme Müdürü Zabit Kuzeyi, işçileri tek tek odaya çağırıp e-Devlet’ten sendika üyeliklerini sorgulattı. Özbey, müdürün fesih bildirimini imzalamak istemeyen işçilere “Bu imzayı atmadan kimse bu fabrikayı terk edemez” dediğini aktarıyor. Özbey, eskiden tazminatların taksitle ödendiğini, sendika fabrika önünde eylem yapınca tazminatların tek seferde ödenmeye başlandığını belirtiyor: “Söylemde sosyal demokrat, uygulamada ise katı bir sendika düşmanı bir anlayışla karşı karşıyayız.”

Oran: İşletmeci değilim

Görüştüğümüz Umut Oran olanlardan haberi olmadığını iddia edip, “Ben mülkün sahibiyim; işletmeci değilim. Domino Tekstil’i 2010’dan beri ayrı bir yönetim kurulu yönetiyor. Süreçle ilgili fabrikayı yöneten kişilerle görüşün.” diyor. Sendika Örgütlenme Uzmanı Özbey’e göre ise Oran her gün fabrikaya geliyor, evi de fabrikanın hemen yanında. Konuyla ilişkin görüşünü almak istediğimiz fabrika yönetimi ise telefonlarımıza yanıt vermedi.

Planet Trakya işçisi Kod 49’la işten çıkarıldı

Turkcell Superonline’a hizmet veren Planet Trakya’da yaklaşık 15 aydır teknik servis işçisi olarak çalışan bir işçi, haziran ayından sonra iş yükünün arttığını, fazla mesai ücretlerinin ödenmediğini ve primlerinin kesildiğini, yetişmeyen işler gerekçesiyle savunması alındıktan sonra Kod 49’la işten atıldığını dile getirdi.

İşçinin aktardığına göre ekiplerden ayrılanların yerine yeni işçi alınmadı, imalat ve protokol ekiplerinin işleri de teknik servis çalışanlarına verildi.

Artan iş yüküne dikkat çeken işçi, “Görev tanımın belirsizleşiyor, iki kişinin iş yükünü tek işçiye yaptırıyorlar” dedi. Yanlış adres, sinyal problemi, trafik ve birbirine çok yakın planlanan randevular nedeniyle geciken işler için tutanak tutulmaya başlandığını anlatan işçi, “İki işine saat üçte gittim, üç işine saat dörtte gittim. Bunu bilmelerine rağmen hâlâ fazladan iş veriyorlar” diye belirtti.

Fazla mesai ödenmedi, prim barajı yükseltildi

İşçi, haziran ayından sonra da fazla mesai ücretlerinin ödenmediğini, hafta sonları ve resmi tatillerde de çalıştığını belirtti. Kurulum başına bir, arıza başına yarım puan üzerinden aylık prim aldıklarını aktaran işçi, prim sınırının 150 puandan 180 puana çıkarıldığını söyledi: “180 puan demek günlük 9-10 puan civarında iş yapacaksın ki prim alabilesin. Bu da imkansız.” Bu nedenle ayda yaklaşık 12 bin lira kaybettiğini belirten işçi cihaz ve evrak eksikleri gerekçesiyle geçen ay ücretinden 13 bin lira kesildiğini kaydetti.

‘Mesaiye kalmayacağım’ dedi, hedef tahtasına kondu

İşçi, çalışma arkadaşlarının bulunduğu iletişim grubunda fazla mesaiye kalmayacağını açıkça söyledikten sonra ardından arandığını anlattı: “Ondan sonra hedef tahtasına konuldum.” Savunmasını şirkete teslim etmesinin ardından işten çıkarılan işçinin SGK bildirgesine çıkış kodu olarak 49 yazıldı.

Kod 49, işçinin hatırlatılan görevleri yapmamakta ısrar ettiği gerekçesiyle İş Kanunu’nun 25/II-h maddesine dayanan “haklı nedenle derhal feshi”ni ifade ediyor. Ancak kodun kullanılması, işçinin bu fiili işlediğini tek başına hukuken kanıtlamıyor.

Turkcell önünde açıklama hazırlığı

İşçi, arkadaşlarıyla birlikte Turkcell önünde basın açıklaması yapmaya hazırlandıklarını ve süreci kamuoyuna duyurmak istediklerini dile getirdi.

İletişim-İş: İşten çıkarma iptal edilmeli

Şirketin işçi sayısını düşürerek iş yükünü artırdığını, fazla mesai ve primleri de ödemediğini ifade eden İletişim-İş Sendikası Örgütlenme Uzmanı Mehmet Şerif Can, “Hakkını arayan arkadaşımızı Kod 49 ile, yani tazminatını ve işsizlik maaşını yakarak kapının önüne koydular. İşten çıkarmanın iptal edilmesini, içeride kalan maaş, prim ve mesai ücretlerinin eksiksiz ödenmesini istiyoruz. Arkadaşımızın yanındayız, hakkını sonuna kadar arayacağız” diye konuştu.

Sendikalaştıkları için atılanlar

Domino Tekstil (Bolu): TEKSİF’te örgütlenme başlayınca 60 işçi atıldı, 25’i sendikalı. Direniş sürüyor.

Smart Solar (İzmir, Aliağa): İşçilerin yüzde 98’i Enerji-Sen’e geçti. Eylülde atılan 7 öncü işçi, direnişle işe geri döndü. Ekimde 74 işçi daha atıldı, atılanların sayısı 85’e ulaştı. Direniş çadırda sürüyor.

Mersin Limanı (Özgüneş Lojistik): TÜMTİS üyesi 185 işçi yılbaşı gecesi atıldı. Mahkeme “işe iade” dedi ama işçiler hâlâ kapıda.

Bursagaz (Bursa): Enerji-Sen’e üye 22 işçi atıldı. Eylem 100 günü aştı.

BBCA (Tekirdağ, Ergene): Birleşik Metal-İş’te örgütlenen 14 işçi atıldı. Sendikaya göre çoğunluğu bozmak için 30 yeni işçi alındı.

VOLVAC (İstanbul, Tuzla): Birleşik Metal-İş’e yetki 15 Ekim’de geldi. 23 Ekim’den itibaren 5 öncü işçi atıldı.

İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi: Nükleer tıpta taşeron firmada çalışan, sendikalı 4 işçi atıldı.

Ulusoy Bakır (Ankara, Sincan): Yetki iki yıllık davanın ardından kesinleşti, sonra 2 sendikalı işçi atıldı. Atılanlar geri alınmazsa 12 Kasım’da grev başlayacak.

Panelsan (Ankara, Polatlı): Yetkiye itiraz eden patron 2 işçiyi attı. Direnen işçilerin üzerine tır sürüldü.

Özdağlı Lojistik (Bursa): Sendikaya göre işçilerin e-Devlet şifreleri toplandı, bir TÜMTİS üyesi atıldı.

‘Daralma’ dalgası

TYH Tekstil: Konkordato sürecindeki şirket 13 fabrikasından 7’sini kapattı. Yaklaşık 5 bin işçi işsiz kaldı.

Orta Anadolu (Kayseri): 73 yıllık fabrika 12 Ekim’de kapandı, yaklaşık 1500 işçi işsiz kaldı.

Bekaert (Kocaeli): 29 Eylül gece yarısı 128 işçi atıldı. Hazirandan bu yana işini kaybeden işçi sayısı 250’yi aştı.

Grand Termal Otel (Yalova): 110 işçi atıldı. Ücret ve tazminatları ödenmedi.

Korteks (Bursa): “Daralma” denilerek işçi çıkarıldı. Birkaç ay sonra fabrikaya işçi alım ilanı asıldı.

Mahkeme haklı buluyor, patron dinlemiyor

Meclise sunulan incelemeye göre mahkemeler sendikal davaların yüzde 95’inde sendikaları haklı buldu, ama bu davaların yalnızca yüzde 10’u toplu sözleşmeyle sonuçlandı. DİSK-AR’a göre eylülde geniş tanımlı işsiz sayısı 12 milyon 762 bine ulaştı.