30 Ekim Esenyurt operasyonu milat oldu: Şişli’den Üsküdar’a, Hakkâri’den Bursa’ya…

Bugün 30 Ekim... Esenyurt Belediyesine yapılan operasyonun yıl dönümü. Belediye Başkanı Ahmet Özer, 30 Ekim 2024’te “kent uzlaşısı” soruşturması gerekçe gösterilerek gözaltına alınmış ve 31 Mart seçimlerinden sonra tutuklanan ilk belediye başkanı olmuştu.

Ahmet Özer’in tutuklanmasıyla başlayan ve iki yıldır aralıksız devam eden bu süreç, belediyelere yönelik operasyonlardan ibaret kalmadı. Son iki yılda gazetecilerin, sanatçıların, oyuncuların tutuklandığı; yerel seçimlerden birinci parti çıkan CHP’ye dahi kayyım atanabildiği bir siyasal atmosfer iyiden iyiye baskın hale geldi. İktidar, bu iki yıllık baskı iklimiyle aslında bir sonraki seçime yönelik kendi stratejik yaklaşımının işaretini de vermiş oldu. Önümüzdeki dönemde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yeniden aday olabilmesi için yürütülen tartışmalar ve olasılıklar doğrultusunda, bu baskıların ve operasyonların artarak devam edebileceği bir tabloyla karşı karşıyayız.

Bu yıl dönümünden çok kısa bir süre önce ise Esenyurt’a kayyım olarak atanan İstanbul Vali Yardımcısı Can Aksoy, patlak veren büyük yolsuzluk operasyonunun ardından görevinden alındı. Yani bir bakıma kayyıma da kayyım atanmış oldu.

19 Mart operasyonlarının başlangıç fişeği

Esasen kayyım uygulaması ülkede yeni bir durum değil. 2016’dan bu yana Kürt siyasi hareketinin kazandığı yerel yönetimlere neredeyse ‘düzenli’ olarak kayyım atanıyor. 31 Mart 2024 yerel seçimlerinden sonra da adres şaşmadı ve ilk kayyım Hakkâri’ye atandı. Ardından 31 Ekim’de Esenyurt geldi. Esenyurt, İstanbul’un ve 19 Mart’tan itibaren tüm Türkiye’nin operasyonlarla kalkıp operasyonlarla yattığı o iki yıllık sürecin başlangıç fişeği oldu.

Hatırlayalım; Cumhurbaşkanı Erdoğan, AKP’nin ilk kez ikinci parti konumuna düştüğü ve CHP’nin yüzde 38 civarında oy alarak 1977’den bu yana ilk kez birinci çıktığı 31 Mart 2024’teki yerel seçimin ertesi günü, 1 Nisan 2024’te şöyle demişti: “Her olanda bir hayır vardır. Milletin sandıkta verdiği mesajları en isabetli şekilde tartıp adımları atacağız.”

Ankara ve İstanbul’un 2019’da CHP’ye geçmesi zaten AKP içinde ciddi bir huzursuzluk yaratmıştı. HDP’li belediyelere uygulanan yöntemin CHP’ye de uzanabileceğinin ilk işaretini ise vaktiyle Süleyman Soylu vermiş; HDP’li belediyelere Erdoğan’ın “rahatsızım” demesiyle kayyım atandığını itiraf etmişti. Bu rahatsızlık zamanla CHP’li belediyelere de yöneldi; İBB’ye yönelik “Örgüt üyeleri işe alınıyor” iddialarıyla zemin hazırlanmaya çalışılıyordu.

13 belediyeye kayyım atandı, 2.8 milyondan fazla seçmen yok sayıldı

2024 seçimleri sonrasında, olası cumhurbaşkanlığı adaylığıyla öne çıkan Ekrem İmamoğlu’nun yarattığı etki artınca kayyım ihtimalleri daha sık konuşulur oldu. Nitekim 30 Ekim’de Esenyurt ile başlayan süreç çorap söküğü gibi geldi. Önce Van’da mazbata oyunu denenmek istendi, halkın tepkisiyle geri adım atıldı fakat nihayetinde 15 Şubat’ta oraya da kayyım atandı. Haziran 2024’te Hakkâri, 31 Ekim’de Esenyurt... Ardından Mardin, Batman, Halfeti, Ovacık, Bahçesaray, Siirt, Dersim, Akdeniz ve Kağızman derken toplamda 13 belediyeye kayyım atandı. 4 milyon 300 bini aşkın nüfusun yaşadığı bu kentlerde 2.8 milyondan fazla seçmenin iradesi yok sayıldı.

Süreç öyle bir noktaya vardı ki, 19 Mart 2025’te İBB’yi hedef alan operasyonlarla İmamoğlu dahil çok sayıda seçilmiş ve bürokrat cezaevine gönderildi. Ekrem İmamoğlu’nun ifadesiyle; sadece İstanbul’da 58 gözaltı dalgası yapıldı, 1500’den fazla kişi gözaltına alındı, insanlar Vatan Emniyet’in nezaretlerinde günlerce tutuldu ve toplamda 90 bin güne varan, 240 yılı, 3 asrı bulan tutukluluk süreleriyle bir hukuk garabeti yaşandı. Üstelik belediye başkanları daha sonra yargılandıkları davalardan beraat etseler dahi görevlerine iade edilmediler. Adana’da Zeydan Karalar, Ceyhan’da Kadir Aydar, Mardin’de Ahmet Türk ve son olarak 24 Ağustos 2026’da “Aziz İhsan Aktaş” davasından beraat eden Ahmet Özer bunun en somut örnekleri oldu.

İstanbul’da 14 ilçe belediye başkanı tutuklu

Tabii tutuklamalara ve operasyonlara ek, siyasi transferlerle de 81 ilin 37’sinde sandıktan çıkan irade bugün artık yerinde yok. Seçimde 24 il kazanan AKP, transferler ve el koymalarla yönettiği il sayısını 29’a, toplam belediye sayısını ise 112’ye yükseltti. İstanbul’da Ekrem İmamoğlu, Mersin’de Vahap Seçer, Antalya’da Muhittin Böcek, Bursa’da Mustafa Bozbey ile Bolu ve Uşak belediye başkanlarının da aralarında bulunduğu 6 il ve büyükşehir belediye başkanı da tutuklu. İstanbul’da ise Şişli’den Beşiktaş’a, Üsküdar’dan Avcılar’a kadar 14 ilçe belediye başkanı hedef alındı; Üsküdar Belediye Başkanı Sinem Dedetaş’ın tutukluluğu daha yeni ev hapsine çevrilirken, Şişli Belediye Başkanı Resul Emrah Şahan dahil çok sayıda seçilmiş belediye başkanı halen cezaevinde tutuluyor.

Kayyım ve yardımcısının icraatları

Peki, Esenyurt’a “hukuk ve düzen” getirme iddiasıyla atanan kayyım ve yönetimi ne yaptı?

İlk icraat olarak belediye çalışanları fişlendi, 100’den fazla işçi gerekçesiz işten çıkarıldı. Kayyım Can Aksoy, AKP’nin seçim kaybettiği ilçelerden boşa çıkan isimleri belediyede başkan yardımcısı ve müdür olarak göreve getirdi:

Yusuf Ulutaş: AKP İstanbul İl Yürütme Kurulu Üyesi ve dönemin Beyoğlu Belediye Başkan Yardımcısı

Yeşim Aytulum: AKP Esenyurt Belde Kadın Kolları Kurucu Başkanı

Ümit Ünal: AKP İstanbul Milletvekili Adayı

Zekeriya Şanlıer: Dönemin Üsküdar Belediye Başkan Yardımcısı

Nebi Canlı: Dönemin Beykoz Belediyesi Emlak Müdürü

Bununla da kalınmadı; AKP Meclis Grup Başkanı Togay Çoban ve AKP İlçe Başkanı Harun Özer’in akrabaları belediyede müdürlüklere getirildi.

Sonuç ne mi oldu?

Kayyımın atadığı Başkan Yardımcısı Yusuf Ulutaş’ın evine 7 Ekim’de operasyon düzenlendi. Evinden 450 bin dolar, 31 bin avro, 2.5 milyon TL nakit para, onlarca altın, ziynet eşyası ve Rolex saatler çıktı. 15 Ekim’de Küçükçekmece’de boş bir dairede bulunan iki çelik kasadan ise 7 milyon dolar ve 400 bin avro daha çıktı. Tutuklanan Ulutaş bu serveti “24 yıllık avukatlık birikimim” diye savunmaya çalışsa da MASAK raporuna göre 2017’de 600 bin TL olan işlem hacmi, 2025 yılında tam 231 milyon TL’ye fırlamış. Dahası, THY çalışanı kız kardeşi üzerinden 212 milyon TL’lik nakit para trafiği yürütüldüğü ve suç gelirlerinin aklanmaya çalışıldığı belgelendi.

Halkın iradesiyle seçilmiş belediye başkanlarını cezaevine atan, beraat kararlarını dahi tanımayan anlayışın “kayyım” eliyle kurduğu düzenin altından devasa bir rant ve rüşvet çarkı çıktı. Bugün Esenyurt operasyonunun yıl dönümünde karşı karşıya olduğumuz tablo; halk iradesinin gasbedildiği, yargının siyasal bir araç olarak kullanıldığı ama en nihayetinde atanan kayyımların bile kendi usulsüzlüklerinde boğulduğu bir düzen.