Berluna Vista işçilerinin 45 gündür ödenmeyen maaşları Meclis’e taşındı: '70 işçinin hakkı gasbedildi'

Silivri’deki Berluna Vista Villaları şantiyesinde ücretleri, ihbar tazminatları ve fazla mesai hakları ödenmeyen 70 inşaat işçisinin direnişi Meclis gündemine taşındı. DEM Parti İstanbul Milletvekili Kezban Konukçu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’a soru önergesi verdi.

“Emekçilerin haklarını güvenceye alan kamusal mekanizmalar da sorgulanır hâle geldi”

Türkiye’de patron ile iktidar arasındaki çıkar ittifakını besleyen neoliberal politikaların işçi sınıfının yoksullaşmasını ve güvencesiz çalışma koşullarına mahkûm edilmesini derinleştirdiğini söyleyen Konukçu, “Hayat pahalılığının her geçen gün arttığı, ücretlerin alım gücünün düştüğü ve emekçilerin temel ihtiyaçlarını karşılamakta giderek daha fazla zorlandığı bir ortamda işçilerin çalıştıkları hâlde ücretlerini alamaması, fazla mesai alacaklarından mahrum bırakılması ve yasal tazminatlarını tahsil edememesi emeğin nasıl değersizleştirildiğini ortaya koymaktadır. İşçilerin, emeğinin karşılığını alabilmek için mücadele etmek zorunda kaldığı bu düzen, emekçilerin ekonomik ve sosyal haklarını güvence altına alması gereken kamusal mekanizmaların işleyişini de sorgulanır hâle getirmektedir” ifadelerini kullandı.

Konukçu önergede, “Ücretlerin hayat pahalılığı karşısında eridiği, güvencesiz ve esnek çalışma biçimlerinin yaygınlaştığı, sendikal hakların kullanılmasının çeşitli engellerle karşılaşabildiği bir düzende işçiler, yalnızca insanca yaşayabilecekleri bir ücret elde etmek için değil, çalışarak kazandıkları ücretleri ve yasal alacaklarını tahsil edebilmek için de günlerce mücadele etmek, direniş yürütmek zorunda bırakılmaktadır” dedi.

“İşçilerin mücadelesi adalet ve hesap verebilirlik talebini de içeriyor”

İşçilerin, yaklaşık 45 gündür ücretlerini taşeron Sayın İnşaat’tan alamadıklarını vurgulayan Konukçu, “Maaşların bir bölümünün resmî kayıtlar üzerinden, bir bölümünün ise elden ödenmesine ilişkin sorunlar yaşandığını ve fazla mesai alacakları ile ihbar tazminatlarının ödenmediğini, patronların ve yüklenici firmaların kendi aralarındaki ticari sürtüşmeleri işçi kıyımına bahane ettiğini, alacaklarını istediklerinde tehdit edildiklerini belirtmişlerdir. İnşaat-İş Sendikası temsilcisinin aktardığına göre işçilere, asgari ücret ve mesai ödemelerinin yapılacağı belirtilerek belgeler imzalatılmak istenmiş; ancak işçiler, bu belgelerde karşılanmayan başka alacaklarının da bulunduğunu ifade etmiştir. Şirket avukatlarının iletişim kurmasının ardından sürecin uzadığı da sendika temsilcisi tarafından dile getirilmiştir. Söz konusu olayda işçilerin, sermaye grupları arasındaki ticari anlaşmazlıkların ve ihale ilişkilerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların bedelini üstlenmeyi reddederek haklarını talep ettikleri görülmektedir. Lüks konut projelerinin inşasında çalışan emekçilerin ücretlerini alamadıkları için şantiye ve şirket merkezi önünde direniş yürütmek zorunda kalması, üretilen değer ile bu değeri yaratan işçilerin yaşam koşulları arasındaki çelişkiyi görünür kılmaktadır. Bir yanda yüksek değerli konut projeleri ve ticari kazançlar, diğer yanda emeğinin karşılığını alamadığı için direniş yapmak zorunda bırakılan işçiler bulunmaktadır. İşçilerin baretlerini yere vurarak, sloganlarla ve sendikal dayanışmayla sürdürdükleri mücadele, ücret ve diğer işçilik alacaklarının güvence altına alınması talebinin yanı sıra çalışma yaşamında adalet ve hesap verebilirlik talebini de içermektedir” vurgusu yaptı.

Çalışma Bakanı Işıkhan’a sorular

Önergede, “Yaşanan hak kayıplarının giderilmesi ve işçilerin tüm yasal alacaklarına erişiminin sağlanmasının yanı sıra, benzer ihlallerin önlenmesi için hangi tedbirlerin alındığının, mevcut denetim mekanizmalarının nasıl işletildiğinin ve işçilerin haklarını korumaya yönelik hangi somut adımların atılacağının açıklanması gerekmektedir” diyen Konukçu, Bakan Işıkhan’a şu soruları yöneltti:

1. Silivri’deki Berluna Vista Villaları şantiyesinde çalışan yaklaşık 70 inşaat işçisinin ücret, fazla mesai alacakları ve ihbar tazminatlarının ödenmediği gerekçesiyle başlattığı direniş Bakanlığınızın bilgisi dâhilinde midir? Söz konusu şantiyede Bakanlığınızca herhangi bir denetim veya inceleme yapılmış mıdır?
2. Söz konusu şantiyede çalışan işçilerin ücret, fazla mesai, ihbar tazminatı ve varsa diğer işçilik alacaklarının toplam tutarı ne kadardır? Bu alacakların ne kadarının ödendiği ne kadarının ödenmediği Bakanlığınızca tespit edilmiş midir?
3. İşçilere asgari ücret ve fazla mesai ödemelerinin yapılacağı belirtilerek belge imzalatılmak istendiği, ancak bu belgelerin işçilerin tüm alacaklarını kapsamadığı yönündeki iddialar araştırılmış mıdır? Söz konusu belgelerin içeriği, işçilerin bilgilendirilme koşulları ve hukuki sonuçları incelenmiş midir?
4. İşçilerin ücretlerinin bir bölümünün resmî bordrolar üzerinden, bir bölümünün ise elden ödendiği ve gerçek ücretlerinin eksik bildirilmiş olabileceği yönündeki iddialar ihbar kabul edilerek araştırılmış mıdır? Söz konusu işyerinde ücret bordroları, banka ödeme kayıtları, Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) bildirilen prime esas kazançlar ve fiilî ücret ödemeleri arasında karşılaştırmalı bir inceleme yapılmış mıdır? Kayıt dışı ücret ödemesi veya gerçek ücretlerin eksik bildirilmesi tespit edilmişse hangi idari yaptırımlar uygulanmış, ilgili diğer mercilere bildirimde bulunulmuş mudur?
5. Berluna Vista Villaları projesinde işveren, yüklenici firma ve varsa alt işverenler arasındaki sözleşmesel ilişkiler ile işçilik alacaklarından doğan hukuki sorumluluklar incelenmiş midir? İşçilerin ücret ve diğer alacaklarının ödenmemesinde şirketler arasındaki ticari anlaşmazlıkların etkili olduğu yönündeki iddialar araştırılmış mıdır?
6. Aydoğanlar Yapı ve söz konusu projede sorumluluğu bulunan Sayın İnşaat veya alt işverenler hakkında geçmiş dönemlerde işçi ücretleri, fazla mesai, tazminat ödemeleri, iş sağlığı ve güvenliği ya da sendikal hak ihlalleri nedeniyle herhangi bir idari para cezası veya başka bir idari yaptırım uygulanmış mıdır?
7. İnşaat sektöründe ücretlerin zamanında ödenmemesi, fazla mesai alacaklarının eksik veya hiç ödenmemesi, gerçek ücretlerin SGK’ya eksik bildirilmesi ve işçilerin haklarından vazgeçmelerine yönelik baskı iddiaları hakkında 2022-2026 döneminde, yıllara göre kaç şikâyet alınmıştır?
8. Bakanlığınızın işçi ücretlerinin ve diğer işçilik alacaklarının zamanında ve eksiksiz ödenmesini güvence altına almaya yönelik mevcut denetim mekanizmaları nelerdir? Ücretlerini alamayan işçilerin şikâyetleri üzerine denetim başlatılmasında hangi ölçütler uygulanmakta ve başvurular ortalama ne kadar sürede sonuçlandırılmaktadır?
9. Hayat pahalılığı ve yüksek enflasyon karşısında ücretlerin alım gücü gerilerken, ücretlerin zamanında ödenmemesi veya işçilik alacaklarının geciktirilmesi işçilerin temel yaşam giderlerini karşılamasını güçleştirmektedir. Ücret alacaklarının gecikmesi nedeniyle ortaya çıkan ekonomik kayıpların önlenmesi veya azaltılması için Bakanlığınızca hangi tedbirler alınmaktadır?
10. İşçilerin sendikal örgütlenme ve toplu mücadele yoluyla haklarını arayabilmelerini güvence altına almak amacıyla Bakanlığınızca hangi tedbirler uygulanmaktadır? Sendikalı işçilerin ücret ve diğer alacaklarını talep etmeleri ya da hak arama eylemlerine katılmaları nedeniyle baskı, tehdit, işten çıkarma veya ayrımcı uygulamalarla karşılaşmaları durumunda hangi başvuru ve koruma mekanizmaları işletilmektedir?
11. İnşaat sektöründe, özellikle yüksek değerli konut projelerinde ücretlerin ödenmemesi, fazla mesai alacaklarının karşılanmaması ve işçilik alacaklarının geciktirilmesi gibi ihlallerin önlenmesi amacıyla Bakanlığınızın özel veya sistematik bir denetim programı bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa programın kapsamı, denetim ölçütleri ve sonuçları nelerdir?
12. Berluna Vista Villaları şantiyesinde direniş yürüten işçilerin hak arama faaliyetleri sırasında baskı, tehdit, engelleme veya güvenlik güçlerinin müdahalesiyle karşılaştıklarına ilişkin Bakanlığınıza ulaşan herhangi bir bildirim bulunmakta mıdır?
13. Kayıt dışı ücret ödemelerinin ve gerçek ücretlerin eksik bildirilmesinin söz konusu olabildiği inşaat sektöründe, işçilerin gerçek ücretlerini ve diğer alacaklarını belgeleyebilmelerini kolaylaştırmak amacıyla Bakanlığınızca hangi mekanizmalar uygulanmaktadır?