Diyarbakır'da kışlık ürünlerin ekimi başladı: Artan maliyetler çiftçiyi zorluyor

Diyarbakır — Geçtiğimiz yıl ile bu yılın verileri kıyaslandığında tarımsal girdilerdeki yüksek artış üretimi sürdürülemez hale getirdi. Geçen sezona göre mazot, gübre, tohum ve zirai ilaç gibi temel girdi maliyetleri neredeyse ikiye katlanırken, çiftçinin tarlada büyük emekle ürettiği ürünün satış fiyatı ise aynı kaldı. Ürününü geçen yıla yakın bir fiyatla elden çıkarmak zorunda kalan üreticiler, bu sezon tarlaya yatırdığı sermayeyi önümüzdeki yıl hasat döneminde alamamanın endişesini yaşıyor.

Artan girdi maliyetlerinin yanı sıra sulama ve tarımsal faaliyetler için hayati önem taşıyan elektrik fiyatlarındaki zamlar da üreticinin belini büküyor. Dicle Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi’nin (DEDAŞ) çiftçilere kestiği haksız ve fahiş cezalar, çiftçileri daha da zor bir durumda bırakıyor.

Diyarbakır’ın Çınar ilçesine bağlı Ortaşar Mahallesi’nde buğday, arpa ve mercimek ekimine başlayan çiftçiler, yaşadıkları zorluklara dair konuştu.

“Sulu üretim bırakıldı”

25 yılı aşkın süredir çiftçilik yapan Mehmet Demir, son yıllarda çiftçilikle geçinemediklerini söyledi. Demir, “Özellikle DEDAŞ’ın politikaları ile birlikte kazandığımız paraları da bu son 3 yılda verdik. Elektrik faturaları o kadar çok yüksek geliyor ki sulu tarımı bırakmak zorunda kaldık. Pamuk ve mısır bu yüzden artık üretmiyoruz. 11-12’inci aya geldiğimizde 15-20 kuyu kapandı. TEDAŞ’a karşı davalar açıyoruz ama mahkeme süreçleri çok uzun sürüyor. Kazanmamıza rağmen hakkımızı çok geç alıyoruz. Şu an devam eden mahkeme süreçleri var. Buda bizleri çok zorlayan bir durum oluyor” dedi.

“Girdi maliyetleri çok arttı”

Girdi maliyetlerinin çok artığını kaydeden Demir, aldıkları ürünlerden elde ettiklerinin artık sonraki yılın ekimine dahi yetemediğini belirtti. Demir, “Geçen sene 100 dönüm buğday ektim bana 25 ton verdi. Buğday’ın 14 TL idi, arpa kilosu 10 TL idi. Şimdi buğday 18, tohumu 30 oldu. Kooperatif eskiden ucuz gübre, buğday veriyordu. Şimdi onu da tam olarak alamıyoruz. Mazot fiyatları aldı başını gidiyor. Devlet cüzi miktarda destek veriyor. Ama oda zamanında verilmediği için bir işe yaramıyor. Çiftçilere topraklarına göre mazot, gübre, ilaç indirimi yapılmalı” diye belirtti.

“Köyde kim kalıp üretim yapacak”

Önceki yıllarda yaşanan kuraklıkların aksine bu yılın verimli geçtiğini ifade eden Yunus Temiz ise elektrik, mazot ve gübre maliyetlerinin emeklerini karşılamadığını söyledi. Tarlalarda ürettikleri ürünlerin değer görmediğini, çiftçilerin mağdur olduğunu belirten Temiz, "Böyle giderse ne olacak bizim halimiz? İş yok, mecbur kalıyoruz bu işi yapmaya; bundan başka yapacak bir işimiz yok. Muazzam bir gelirimiz yok, yalnızca biraz geçimimizi sağlayalım istiyoruz. Ancak mazot ve gübre çok pahalandı. Yaptığımız işin para edip etmeyeceği garanti değil bütün para masrafa gidiyor" ifadelerini kullandı.

DEDAŞ'ın yaptığı kesintileri ve yüksek fiyatta oluşturulan faturaların zulüm olduğunu, devletin bunlara müdahale etmesi gerektiğini söyleyen Temiz, "Eğer çiftçiyi memnun edemezse, çiftçi perişan olur. Çiftçi olmazsa köyde kim kalıp üretim yapacak. Bu yüzden devletin destek vermesi lazım. Gübre, mazot ve elektrik konularında bize alan açmaları lazım ki işimizi yapabilelim" dedi.

“DEDAŞ ateş olmuş bizi yakıyor”

Sultan Varlı ise oğlu ile birlikte ekip biçtiği ürünlerden kazanç elde edemediklerini belirtti. Üretim için gerekli bütün malzemelerin pahalı olduğunu vurgulayan Sultan Varlı, "Tarlalarımızda soğan yetiştirdik ama hiçbir şey kazanamadık. Ektiğimiz ürünlerden zarar ediyoruz. DEDAŞ ateş olmuş bizleri yakıyor. Taleplerimiz, ürünlerin fiyatlarında düzenleme yapılmasıdır. Çünkü sürekli her şey pahalanıyor. Hasta halimle akşama kadar burada çalışıyorum ama bir kazancımız yok. Amacımız biraz para kazanıp geçimimizi sağlamak. Bizim satın aldığımız ürünler sürekli pahalanırken ürettiğimiz ürünleri hak ettiği değere satamıyoruz" diye konuştu.

“Gelirimiz azaldı”

Annesi ile birlikte çiftçilik yapan Velat Varlı, tarımda üretimin iyi gitmediğini ifade etti. Çiftçinin verdiği emeğin karşılığını alamadığını belirten Varlı, "Sadece tarlada değil, gübrede, mazotta, her şeyde sıkıntı çekiyoruz. Çünkü her şey çok pahalı oldu. Çiftçiyiz, geçimimizi arpa, buğday ve benzeri ürünlerle sağlamaya çalışıyoruz ancak geçen yıla göre her şeyin fiyatı yükseldi ve masrafımız arttı, gelirimiz azaldı" ifadelerini kullandı.

(MA)