Oktay Saral görevden alınmıştı: Azerbaycan basını nasıl gördü?

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın Başdanışmanı Oktay Saral’ın görevinden ayrılması, Türkiye ile Azerbaycan arasında başörtüsü uygulaması üzerinden yaşanan tartışmaların ardından iki ülke arasındaki ilişkiler ekseninde gündeme geldi. Azerbaycan medyasında yayımlanan haber ve yorumlarda Saral’ın ayrılığı, diplomatik gerilimin giderilmesine yönelik bir adım olarak değerlendirildi.

Saral, 25 Ekim’de gazeteci Talat Atilla’ya yaptığı açıklamada Erdoğan’ın talimatıyla görevinden ayrıldığını doğruladı. Atilla’nın, “Azerbaycan’la ilgili açıklamalarınız nedeniyle mi?” sorusuna Saral, “Evet, öyle görünüyor” yanıtını verdi. Saral, 26 Ekim’de sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada da 2016’dan bu yana sürdürdüğü görevinden istifasını sunduğunu duyurdu.

Bakü’ye yakın medyada sert ifadeler

Bakü yönetimine yakın yayın çizgisiyle bilinen APA haber ajansı, 25 Ekim’de yayımladığı İngilizce haberinde Saral’ın görevden ayrılmasını iki ülke arasında yaşanan diplomatik anlaşmazlık üzerinden ele aldı. “Türkiye Cumhurbaşkanı başdanışmanını görevden aldı” başlıklı haberde, Erdoğan’ın Saral’ı Azerbaycan’daki okullarda başörtüsü yasağı nedeniyle ortaya çıkan anlaşmazlığı sona erdirmek amacıyla görevden aldığı belirtildi.

APA’nın Azerbaycanca servisi de Saral’ın Atilla’ya yaptığı açıklamayı aktararak Azerbaycan’la ilgili sözlerinin ayrılık kararında etkili olduğu yönündeki değerlendirmesine yer verdi.

Azerbaycan iktidarına yakınlığıyla bilinen Trend haber ajansı ise 21 Ekim’de yayımladığı “Kardeşlik kazandı ama izler kaldı” başlıklı analizinde, Türkiye’de Azerbaycan’a karşı yürütüldüğü öne sürülen kampanyayı ele aldı. Yazıda, Türkiye’deki bazı siyasi çevrelerin ve AKP’ye yakın grupların Azerbaycan’ı hedef aldığı savunuldu; Saral da bu süreçte öne çıkan isimlerden biri olarak gösterildi.

Analizde, söz konusu faaliyetlerin arkasında eşgüdümlü bir çalışma, siyasi talimat veya örgütlü bir ağ bulunabileceği ileri sürüldü.

Azerbaycan merkezli Globalinfo da 25 Ekim’de Saral’ın ayrılığını “Azerbaycan’ı tehdit eden Oktay Saral istifa etti” başlığıyla duyurdu. Saral’ın açıklamaları haberde “tehditkâr” olarak nitelendirilirken, Azerbaycan kamuoyunda tepki yarattığı öne sürüldü.

TDT zirvesiyle ilişkilendirildi

Globalinfo, Saral’ın görevinden ayrılmasını yaklaşan Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) zirvesiyle ilişkilendiren bir habere de yer verdi. “Saral’ın istifasının ardından eski bakandan dikkat çekici yorum” başlıklı haberde, Azerbaycan’ın eski Dışişleri Bakanı Tofik Zülfikarov’un sosyal medya paylaşımı aktarıldı.

Zülfikarov, Saral’ın ayrılığının ardından, “Türk Devletleri Teşkilatı'nın 29-30 Ekim tarihlerinde yapılacak zirvesi başarılı olacak!” ifadelerini kullandı. Globalinfo, bu paylaşımı Saral’ın görevinden ayrılmasının hemen ardından yayımladı. Haberde Erdoğan’ın 21 Ekim’de Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’i telefonla arayarak Ankara’daki zirveye davet ettiği de hatırlatıldı.

Tartışma başörtüsü uygulamasıyla başladı

İki ülke arasında tartışmaya yol açan süreç, Azerbaycan’da okullardaki kıyafet kurallarına ilişkin düzenlemeyle başladı. Azerbaycan hükümetinin 21 Eylül’de kabul ettiği düzenlemeyle okul üniformasının bütünlüğünü bozduğu ve laiklik ilkesiyle bağdaşmadığı belirtilen ek kıyafetlerin kullanımı yasaklandı. Düzenlemede doğrudan “başörtüsü” ifadesi yer almasa da başörtülü öğrencilerin okullara alınmadığına ilişkin haberler tartışma yarattı.

Türkiye’deki bazı muhafazakâr çevreler ile AKP’li siyasetçilerin tepkilerinin ardından Saral da sosyal medya hesabından Azerbaycan yönetimini eleştirdi. Saral, başörtülü öğrencilerin eğitim hakkının engellenmesinin kabul edilemeyeceğini belirterek Bakü yönetimine uygulamadan vazgeçme çağrısı yaptı.

Azerbaycan’da iktidardaki Yeni Azerbaycan Partisi, 13 Ekim’de yaptığı açıklamada Saral’ı ve bazı AKP milletvekillerini hedef aldı. Türkiye’den gelen açıklamaları ülkenin iç işlerine müdahale olarak değerlendiren parti, AKP’ye bu tutumdan vazgeçme çağrısında bulundu.

Gerilimin sürdüğü dönemde Erdoğan, 21 Ekim’de Aliyev’le telefon görüşmesi yaptı ve Aliyev’i Ankara’da düzenlenecek TDT zirvesine davet etti. Saral’ın görevinden ayrılması ve Azerbaycan medyasındaki haberler, bu diplomatik temasların ardından gündeme geldi. Bakü’ye yakın yayın organlarının ayrılığı iki ülke arasındaki gerilimin giderilmesiyle ilişkilendirmesi dikkat çekti.

(Politika Servisi)