TOKİ 'gayrimenkul şirketine' dönüştü: Kamu arazileri satılıyor, barınma ihtiyacı karşılanmıyor

İzmir — Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ), geçen yıl ağustos, eylül ve ekim aylarında toplam 7 milyon 857 bin metrekarelik arsayı satışa sunarken, bu yıl 5 milyon 219 bin metrekarelik alanı satışa çıkardı.

TOKİ, son olarak Türkiye genelinde 61 ilde bulunan 725 arsayı 5-6 Kasım 2026 tarihlerinde açık artırmayla satışa sunacak. Yaklaşık 3 milyon 450 bin metrekarelik bu arsalardan 29 milyar lira gelir elde edilmesi bekleniyor.

TOKİ’nin satış listesinde İzmir’den 6 arsa var

TOKİ’nin 61 ilde satışa çıkardığı 725 arsa arasında İzmir’den de 6 arsa yer alıyor. Menemen, Aliağa, Karabağlar ve Seferihisar ilçelerinde bulunan arsaların muhammen bedelleri 10 milyon 900 bin TL ile 131 milyon 100 bin TL arasında değişiyor.

Satış listesinde Menemen’den 3, Aliağa, Karabağlar ve Seferihisar’dan ise birer arsa bulunuyor. Konut ve sanayi alanı gibi farklı kullanım niteliklerine sahip arsalar arasında en yüksek muhammen bedel, 131 milyon 100 bin TL ile Seferihisar’daki arsa için belirlendi.

TOKİ'nin kuruluş amacı arsa satmak değil

TOKİ’nin temel görevinin arsa ticareti yapmak değil, dar gelirli yurttaşlar için uygun fiyatlı konut üretmek olduğunu vurgulayan meslek örgütleri, arsa satışlarına karşı çıkıyor. Milyonlarca metrekarelik alanın satışa çıkarılmasıyla TOKİ’nin bir “gayrimenkul şirketine” dönüştüğü yönündeki eleştiriler de farklı çevreler tarafından dile getiriliyor.

Deprem toplanma alanı TOKİ tarafından satıldı

TOKİ yetkilileri, satışa çıkarılan arazilerin mülkiyetinin yasal olarak kuruma ait olduğunu ve bu alanların imar planlarında resmî olarak “toplanma alanı” statüsünde bulunmadığını savunuyor. Ancak büyükşehirlerde satışa çıkarılan bazı arazilerin geçmişte deprem sonrası barınma alanı olarak belirlenmiş olması veya yeşil alan potansiyeli taşıması, kent güvenliği açısından endişelere yol açıyor.

İzmir’in Karabağlar ilçesi Uzundere Mahallesi’nde bulunan, 11305 ada 1 parsel numaralı, Hazine mülkiyetindeki 220 bin metrekarelik alan, 2017 yılında TOKİ’ye devredildi. İzmir Valiliğinin 2021 yılı afet raporunda geçici ve acil barınma alanları arasında gösterilen arazide, 6 bin 286 kişi için 1257 çadır kurulması planlanıyordu. Ancak söz konusu alanın satışı 2023 yılında TOKİ tarafından gerçekleştirildi.

Tarım arazileri de satış listesinde

Kamunun elinde bulunan değerli arazilerin bütçe açıklarını kapatmak veya kısa vadeli nakit ihtiyacını karşılamak amacıyla satışa çıkarılması, kamu varlıklarının geleceği açısından eleştirilere neden oluyor. TOKİ tarafından bugüne kadar toplam 7 milyon 300 bin metrekarelik tarım arazisinin satışı gerçekleştirildi.

Tarım arazilerinin satışını TBMM gündemine taşıyan Saadet Partisi Milletvekili Şerafettin Kılıç, bazı bölgelerde köylerin çevresinde bulunan ve uzun yıllardır tarımsal üretim yapılan alanların TOKİ aracılığıyla satışa çıkarıldığı yönündeki iddialara dikkat çekti. Kılıç, “Bu durum kırsal nüfusun geleceği, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği ve kırsal yaşamın korunması açısından endişe yaratıyor” dedi. TOKİ arsa satışlarından sonra yaşanan sorunlar:

• Satılan veya kurayla hak sahiplerine verilen bina ve arsaların birçoğunda yol, su, elektrik, doğal gaz ve kanalizasyon gibi temel altyapı hizmetlerinin tamamlanmamış olması
• Bazı bölgelerde plan tadilatları nedeniyle arsa metrekarelerinin küçülmesi veya arsa konumlarının değiştirilmesi hak sahiplerinin mağduriyetine neden olması
• Belirlenen bedeller ile bugünkü satış fiyatları arasında büyük farklar oluşması, arsaların "sosyal konut/arsa" amacından sapıp birer ticaret aracına dönüştüğü
• TOKİ'nin temel bir insan hakkı olan barınma/arsa ihtiyacını karşılamak yerine, hazine arazilerini gelir kalemi olarak görüp açık artırmalarla yüksek bedellerden elden çıkarması.