Bir kasabanın ortak sırrı: Edurne Portela’dan 'Göz Yummak'

İspanyol yazar Edurne Portela’nın 2022 Bask Edebiyat Ödülü’nü kazanan romanı Göz Yummak, Çağla Soykan çevirisiyle Sel Yayıncılık tarafından yayımlandı. Sisli bir dağ kasabasında geçen roman, geçmişten bugüne uzanan şiddeti, kolektif sessizliği ve yüzleşme ihtimalini ele alıyor.

Herkesin neredeyse her şeyi bildiği, ancak konuşmanın ve yüzleşmenin ortak bir suskunlukla engellendiği bir kasaba… Edurne Portela, Göz Yummak romanında yıllar boyunca biriken sırların ve şiddetin izini sürüyor. İspanyolca özgün adı Los ojos cerrados olan eser, 2022’de İspanyolca edebiyat dalında Bask Edebiyat Ödülü’nü kazandı. 

Sel Yayıncılık tarafından yayımlanan, 120 sayfalık romanın Türkçe çevirisini Çağla Soykan yaptı.

Geçmişin sessizliğinde iki hikaye kesişiyor

Hikâyenin merkezinde, engebeli dağların arasında yer alan ve Pueblo Chico adıyla anılan bir kasaba bulunuyor. Sis ve karla çevrili bu yerde hayvanlar kayboluyor, insanlar ortadan yok oluyor ve kasabanın geçmişine yayılan şiddet, gündelik hayatın içine yerleşiyor.

Kasabada yaşayan yaşlı Pedro, yıllardır süren şiddetin çevresinde biriken sırların taşıyıcısı. Ariadna’nın kasabaya gelişiyle birlikte geçmişin üzerindeki örtü aralanmaya başlıyor. Pedro, başlangıçta geliş nedeni belirsiz olan Ariadna’yı izlerken genç kadının da kasabanın susturulmuş tarihiyle bir bağı olduğu ortaya çıkıyor.

Pedro ile Ariadna’nın hikâyelerini kesiştiren roman, geçmişte yaşananların bugünü nasıl biçimlendirdiğine odaklanıyor. Şiddetin karakterlerin yaşamlarında açtığı yaraları ele alan Portela, suskunluğun sürdürdüğü düzenin karşısında yüzleşmenin ve dayanışmanın imkânlarını da araştırıyor.

Kolektif sessizlik ve hafıza

Edurne Portela’nın edebiyatında şiddetin geçmişle ve toplumsal hafızayla ilişkisi önemli bir yer tutuyor. Yazarın 2016’da yayımlanan El eco de los disparos: Cultura y memoria de la violencia en Euskadi adlı denemesi de kültürün Bask Bölgesi’ndeki şiddet geçmişiyle yüzleşmedeki rolünü ele alıyor. 

Göz Yummak da bireysel hikâyeleri kasabanın ortak hafızasıyla buluşturuyor. Romanda sessizlik yalnızca konuşmamak anlamına gelmiyor; korku, utanç ve sırların etrafında kurulan toplumsal ilişkilerin bir parçası olarak ortaya çıkıyor. Karakterlerin geçmişle kurduğu ilişki, hatırlamanın ve yüzleşmenin birlikte yaşama ihtimalini nasıl etkilediği sorusunu gündeme getiriyor.

2022 Bask Edebiyat Ödülü'nü kazandı

1974’te Santurtzi’de doğan Edurne Portela, İspanyol edebiyatı alanında doktora yaptı ve 2015’e kadar ABD’deki Lehigh Üniversitesinde öğretim üyesi olarak çalıştı. Şiddet, hafıza ve kültür üzerine akademik çalışmalarının yanı sıra romanlar da yazan Portela’nın ilk romanı Mejor la ausencia 2017’de, Formas de estar lejos ise 2019’da yayımlandı. 

Yazarın Los ojos cerrados adlı romanı, Bask Hükümeti tarafından verilen 2022 Euskadi Edebiyat Ödülleri’nde İspanyolca edebiyat kategorisinin kazananı oldu.