İstanbul'un suyu hala tehlikede: Ömerli’nin İstanbul için kritik olduğu unutulmamalı

İstanbul’un neredeyse yüzde 50’sine içme ve kullanma suyu sağlayan Ömerli Havzasına Biyoteknoloji İhtisas Organize Sanayi Bölgesi (OSB) yapılmasına ilişkin plan mahkemede iptal edildi.

Ömerli Barajının uzak mesafe koruma ve besleme havzası içine yapılması kararı alınan Biyoteknoloji İhtisas OSB içerisinde 180 firmanın faaliyet göstermesi hedefleniyor. Bu projenin tamamlanması ve faaliyete geçmesi durumunda ilaç, aşı, tıbbi ürün, tıbbi cihaz, nanoteknolojik ürün, tarım ilaçları, tıbbi bitki ve tohum, ham maddeler, antibiyotik, moleküler genetik kit, biyosensör ürünler, biyoaktif ortez protez, kemik grefti, spinal implant, embriyo, antikor, pigment, bakteri, hormon, plazminojen aktivatörü gibi birçok tıbbi ilaç ve malzeme üretilecek.

OSB’nin İstanbul için kritik olan Ömerli Barajının koruma alanı içine yapılmasına karşı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) dava açtı. İstanbul 7. İdare Mahkemesinde görülen duruşmada, mahkeme İSKİ ve İstanbul halkı lehine karar vererek yürütmeyi durdurdu. İSKİ’nin açtığı dava sonucunda mahkeme, “1. etap ilk 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı’ iptal edilmiştir” kararını verdi. Üstelik İstanbul’un yarısının su kaynağı olan Ömerli Havzası’nı tehdit eden tek proje de bu OSB değil. TOKİ eliyle bina dikilmesi için Ömerli Havzası’nda bir kısım rezerv alan ilan edildi. Yani İstanbullunun suyuna hem zehir hem de beton karıştırılmak isteniyor.

Konuya ilişkin konuştuğumuz İSKİ Genel Müdür Yardımcısı Bülent Solmaz, dava sürecini ve İstanbul’un su havzalarındaki yapılaşmayı anlattı.

‘Mahkemede imar planını değil havza olduğunu esas almalıyız’

Ömerli Havzasının İstanbul’un su ihtiyacının yüzde 50’sine yakınını karşıladığının altını çizen Solmaz, Anadolu yakasının su ihtiyacı ile birlikte Avrupa yakasına da günlük 1 milyon metreküp suyun Ömerli’den gittiğini vurguladı.

Dava sürecinin nasıl işlediğine değinen Solmaz, davada Ömerli’nin İstanbul için önemli bir su havzası olması değil imar planları tartışıldığını belirtti. Ömerli’nin havza alanı olduğuna dikkat çeken Solmaz, “Burası bir havza alanı. Sadece imar planı yönünden değerlendirilemez. Vurgulanması gereken asıl şey ‘Buranın havza olduğu unutulmadan bakılması’ gerektiğidir. Bu davalarda suyu hiç konuşmuyoruz. Mahkeme de bu gözle bakmalı. Bizim kazandığımız mahkeme de imar planı yönünden karar verdi” diye konuştu.

BİYOSAD’a karşı süren iki dava olduğunu belirten Solmaz, “Biri 1/100.000’lik çevre düzeni planına dair. Şu anda bu dava da karar aşamasında. İkinci dava ise 1/1000 ve 1/5000’lik uygulama planlarıyla ilgili yapılan değişikliğe dair. Bu değişikliğe itiraz ettik. Ama bizim itirazımızla yürütmeyi durdurma kararı verilmediği için inşaat faaliyetleri sürüyordu. Mahkemenin verdiği son kararla bu davada imar planları iptal edildi” dedi.

Kararın olumlu olduğunu ancak sürecin imar planları üzerinden yürütülmesinin, şirketin projeyi revize edip inşaata devam edebilmesine imkan sağladığını vurgulayan Solmaz, “Ömerli Gölü yokmuş da boş araziymiş ve sorun sadece imarmış gibi bir mantıkla bakılmamalı. Ayrıca havza kavramı dikkate alınmalı. Yürürlükte olan bir havza yönetmeliği var. Havzalarda koruma, insani hareketlerin en aza indirilmesi ile mümkün. Buralardan asfalt yolların bile geçmemesi lazım. Çünkü lastikten, yakıt atığından olan kimyasal bile yağmur yağdığında Ömerli Gölü’ne taşınıyor. Yağan yağmur ya havzaya ya denize akacak. Başka bir yerde toplanmasının imkanı yok” uyarılarında bulundu.

‘Yapılırsa günlük 15 bin metreküp atık üretecek’

BİYOSAD’ın ÇED raporunda günlük 15 bin metreküp kapasiteli bir atıksu arıtma tesisi inşa edileceğinin belirtildiğini hatırlatan Solmaz, “Yani günde 15 bin metreküp atık su üretilecek. Raporda bu atık suyun pompalarla havza dışına taşınacağı belirtiliyor. Ancak geçtiğimiz günlerdeki gibi bir yağmur yağdığında o pompaların gücü yetmez ve atık suyun havzaya karışmasına neden olur. Ki Ömerli’de böyle taşkınlar 4-5 yılda bir olur. Ayrıca havzada depolama tesisleri de istemeyiz. Çünkü tesisteki ürünler insan sağlığı için zehirlidir. Bunu taşıyan arabada bile bir kaza olsa, içindeki zehir doğal olarak Ömerli’ye akacak” ifadelerini kullandı.

2009 yılında İstanbul çevre düzeni planının oluşturulduğunu ve şu an yürürlükte olan bu plana göre herhangi bir tane daha sanayi tesisi yapılmayacağının belirtildiğini hatırlatan Solmaz, “Aslında Ömerli Havzası’nın imar planı yapıldı ve İSKİ görüş verdi. İmara uygun yapılaşmaya kimsenin itirazı yok. Asıl sıkıntı revizyon adı altında buraların yoğunluğunun artırılması, tanımlanmayan sanayi tesislerinin yapılmaya çalışılması” diye konuştu.

Yapılaşma riski büyük

Şu anda İstanbul için Ömerli Havzası’nın bir alternatifi bulunmadığına dikkat çeken Solmaz, Sazlıdere Havzası’nı hatırlattı. Sazlıdere Havzası’nda da TOKİ eliyle yapılaşmanın arttığını belirten Solmaz, “Sazlıdere’de de davaları bir kazanıyoruz bir kaybediyoruz. Üstelik orada sosyal alanlar direkt gölün içine yapılıyor. Oraları su basması daha muhtemel. Alibeyköy Havzası’nda da direkt baraj içine dair yapılaşma talebi geliyor. Aslında havza alanlarının yapılaşmaya açılması büyük bir tehlike” uyarısında bulundu.

Ömerli’nin de tıpkı Sazlıdere gibi Emlak Konut ve TOKİ tarafından yapılaşmaya açılmak istendiğini söyleyen Solmaz, “Ömerli Havza Alanına hem 1154 parsel dediğimiz yer hem de Kurna ve Harmandere rezerv yapı alanını ilan edildi. Bu iki farklı bölgede imar planında değişiklik yapıldı. Hem 1/100.000’lik hem 1/5000’lik hem 1/1000’lik rezerv alanını askıya çıkardılar. Biz buna karşı da dava açtık ama şu anda Sazlıdere’deki problemle karşı karşıyayız. Biz BİYOSAD’ı düşünürken bir de rezerv alan sorunu çıktı. Konut yapılsın ama yeri havza alanı olmaması lazım” vurgusu yaptı.