Hiroşima'dan Nagasaki'ye uzanan hayatta kalma mücadelesi | İki atom bombasından da sağ kurtuldu

İkinci Dünya Savaşı'nın son günlerinde ABD'nin Hiroşima ve Nagasaki kentlerine attığı atom bombaları, yüz binlerce insanın yaşamını yitirmesine ve kuşaklar boyunca sürecek sağlık sorunlarına yol açtı. Japon mühendis Tsutomu Yamaguchi ise 6 Ağustos 1945'te Hiroşima'da, üç gün sonra da memleketi Nagasaki'de atom bombalarının yıkımına tanıklık etti. Her iki saldırıdan da sağ kurtulan Yamaguchi, yaşamının son yıllarını nükleer silahsızlanma çağrılarıyla geçirdi.

Tsutomu Yamaguchi, 16 Mart 1916'da Japonya'nın Nagasaki kentinde doğdu. Mitsubishi Heavy Industries şirketinde gemi tasarım ve üretim alanında çalışan bir mühendisti. 1945 yazında, mesleği nedeniyle geçici olarak Hiroşima'da bulunuyordu.

6 Ağustos 1945 sabahı, 29 yaşındaki Yamaguchi'nin kentteki son çalışma günüydü. Memleketine ve ailesine dönmeye hazırlanıyordu. Ancak saat 08.15 sularında ABD'ye ait B-29 tipi bombardıman uçağından bırakılan atom bombası, hayatını geri dönülmez biçimde değiştirdi.

Hiroşima'nın merkezine yakın bir bölgede bulunan Yamaguchi, patlamanın şiddetiyle yere savruldu. Parlak ışık ve ardından gelen basınç dalgası, onu ağır biçimde yaraladı. Vücudunun üst kısmında ciddi yanıklar oluştu; geçici olarak görme ve işitme sorunları yaşadı.

Patlamanın ardından kentte büyük bir yıkım meydana geldi. Binalar çöktü, yangınlar yayıldı ve binlerce insan enkaz altında kaldı. Hayatta kalanlar ise ağır yaralanmalar, susuzluk ve radyasyonun etkileriyle mücadele etmek zorunda kaldı.

Hiroşima'da yaklaşık 140 bin kişinin 1945 yılı sonuna kadar yaşamını yitirdiği tahmin ediliyor. Kesin sayıyı belirlemek ise saldırının yarattığı büyük yıkım nedeniyle mümkün olmadı.

Yaralı halde Nagasaki'ye döndü

Yamaguchi, ilk patlamadan sonra hayatta kalmayı başardı. Ağır yaralı olmasına rağmen ailesinin bulunduğu Nagasaki'ye dönmek için yola çıktı.

İki kent arasındaki yolculuk, yaşadığı fiziksel travmaya rağmen gerçekleştirdiği en önemli adımlardan biriydi. 8 Ağustos'ta Nagasaki'ye ulaşan Yamaguchi, ailesiyle yeniden bir araya geldi.

Ancak Hiroşima'da gördüklerini geride bırakması mümkün değildi. Yanıkları nedeniyle tedaviye ihtiyaç duyuyordu. Buna rağmen kısa süre sonra işine dönmeye çalıştı.

Yamaguchi, 9 Ağustos sabahı iş yerinde Hiroşima'daki yıkımı anlatıyordu. Bir kentin tek bir bombayla bu ölçüde tahrip olabileceğine inanmayan yöneticisine gördüklerini aktarıyordu.

Tam o sırada ikinci atom bombası patladı.

Üç gün sonra ikinci atom bombası

9 Ağustos 1945'te ABD, bu kez Nagasaki'ye atom bombası attı. Saat 11.02'de patlayan ve Fat Man adı verilen bomba, kentin büyük bölümünü yıkıma uğrattı.

İlk saldırıdan yalnızca üç gün sonra ikinci bir nükleer felaketin ortasında kalan Yamaguchi, patlamanın etkisiyle yeniden yere savruldu.

Hiroşima'da ağır yaralanan mühendis, ikinci saldırıdan da sağ kurtuldu. Eşi ve küçük oğlunun da hayatta olduğunu öğrenince ailesinin yanına koştu.

Nagasaki'deki yıkım da Hiroşima'dakine benzer biçimde büyük bir insani felakete dönüştü. Bombanın patlamasıyla çok sayıda insan anında yaşamını yitirirken, hayatta kalanların bir bölümü yanıklar, yaralanmalar ve radyasyonun etkileri nedeniyle sonraki günlerde ve aylarda öldü.

Nagasaki'de 1945 yılı sonuna kadar yaklaşık 70 bin kişinin yaşamını yitirdiği tahmin ediliyor.

Yamaguchi'nin hikayesini sıra dışı kılan yalnızca iki atom bombası saldırısına da maruz kalması değildi. İki farklı kentte yaşanan yıkımın ardından hayatta kalması, nükleer silahların insan yaşamı üzerindeki etkilerinin sembollerinden biri haline gelecekti.

Radyasyonun etkileri yıllarca sürdü

İki atom bombası saldırısından sağ kurtulmak, Yamaguchi'nin yaşadıklarının sona erdiği anlamına gelmiyordu.

Patlamaların ardından radyasyona maruz kalan insanlarda çeşitli sağlık sorunları ortaya çıktı. Yamaguchi de uzun süre fiziksel rahatsızlıklarla mücadele etti. Yanıklarının etkileri, işitme sorunları ve saç dökülmesi, yaşamının sonraki dönemlerinde de kendisini etkiledi.

Atom bombalarının yol açtığı radyasyon, yalnızca patlama anında ortaya çıkan yaralanmalarla sınırlı kalmadı. Hayatta kalanlarda lösemi ve çeşitli kanser türlerinin görülme riski de arttı.

Yamaguchi'nin ailesi de sağlık sorunlarından etkilendi. Eşi ve oğlu ilerleyen yıllarda kanser nedeniyle yaşamını yitirdi.

Savaş sonrasında Yamaguchi, bir süre ABD işgal kuvvetleri için tercümanlık yaptı. Daha sonra öğretmenlik ve mühendislik alanlarında çalışmayı sürdürdü. Mitsubishi bünyesindeki görevine geri dönerek çalışma yaşamını devam ettirdi.

Yaşadıklarına rağmen uzun yıllar boyunca atom bombası saldırıları hakkında kamuoyu önünde konuşmaktan kaçındı.

Yıllarca sessiz kaldı

Yamaguchi'nin hikayesi, savaşın ardından uzun süre geniş kitleler tarafından bilinmedi. Bunun nedenlerinden biri, atom bombası saldırılarından sağ kurtulanların Japon toplumunda karşılaştığı ayrımcılık ve dışlanma korkusuydu.

Japoncada hibakusha olarak adlandırılan atom bombası mağdurları, maruz kaldıkları radyasyon nedeniyle sağlık sorunları yaşayabilecekleri düşüncesiyle zaman zaman toplumsal önyargılara hedef oluyordu. Bu durum, bazı mağdurların evlilik ve iş yaşamlarında ayrımcılıkla karşılaşmasına yol açabiliyordu.

Yamaguchi de yaşadıklarını uzun süre kendi içinde taşıdı. Kendisini, diğer mağdurlardan daha ayrıcalıklı bir konumda göstermemek ve onların çektiği acıların gölgede kalmasına neden olmamak konusunda hassas davranıyordu.

İlerleyen yıllarda ise sessizliğini bozdu. Deneyimlerini anlatmaya, atom bombalarının sonuçlarını kamuoyuyla paylaşmaya başladı.

Yaşadıklarını şiirlerine de taşıyan Yamaguchi, özellikle genç kuşakların savaşın ve nükleer silahların sonuçlarını anlamasını istiyordu.

İki atom bombasından kurtulan ilk resmi tanınmış kişi oldu

Japonya'da atom bombası mağdurlarına yönelik kayıt sistemi kapsamında Yamaguchi, Nagasaki saldırısının mağduru olarak tanınıyordu. Ancak Hiroşima'da da bulunduğunun resmî olarak kabul edilmesi daha sonra gerçekleşti.

2009 yılında Japon yetkililer, Yamaguchi'nin hem Hiroşima hem de Nagasaki saldırılarından sağ kurtulduğunu resmen tanıdı. Böylece her iki atom bombası saldırısının mağduru olarak resmi kayıtlara geçen ilk kişi oldu.

Bu tanınma, onun maddi tazminatlarının artmasını sağlamadı. Yamaguchi açısından asıl önem taşıyan, yaşadıklarının resmî kayıtlara geçirilmesi ve gelecek kuşaklara aktarılabilecek tarihsel bir tanıklık haline gelmesiydi.

Yaşamının son döneminde Yamaguchi, yaşadıklarını nükleer silahlara karşı yürütülen mücadelenin bir parçası haline getirdi. 2006 yılında New York'ta Birleşmiş Milletler bünyesinde düzenlenen bir etkinlikte konuşarak atom bombası saldırılarının tanığı olarak deneyimlerini paylaştı. Nükleer silahların ortadan kaldırılması yönündeki çağrılara destek verdi. 4 Ocak 2010'da, 93 yaşındayken Nagasaki'de mide kanseri nedeniyle yaşamını yitirdi.