Karaburun'da zeytin katliamına ertelemesiz hapis cezası

İzmir — İzmir'in Karaburun ilçesinde Lodos Elektrik Şirketi yetkililerinin yasadışı zeytin ağacı kesimine ilişkin yürütülen ceza davasında karar açıklandı. Karaburun 1'inci Asliye Ceza Mahkemesi'nde görülen davada, davacı Mustafa Şenbahar tarafından kiralanarak zeytinlik haline getirilen arazide iş makineleriyle gerçekleştirilen zeytin ağacı sökümü için mahkeme, sanıklar Mehmet Uçar, Şükrü Uçar ve Tahsin Uçar'ı mala zarar verme suçundan mahkûm etti.

Savcılık esas hakkındaki mütalaasında sanıkların suçunu sabit gördü

Duruşmada savcı esas hakkındaki mütalaasında, sanıkların, Yayla Mahallesinde fiili kullanım yetkileri bulunmamasına rağmen GES projesi kapsamında hareket ettiklerini dile getirdi. İş makineleriyle zeytin ağaçlarını söktüren sanıkların, Mustafa Şenbahar adlı köylünün kullanımındaki dikili ağaçlara zarar verdikleri vurgulandı. Sulh Hukuk Mahkemesi dosyaları, tespit tutanakları, fotoğraflar ve resmi yazışmalar karşısında sanık savunmalarına itibar edilemeyeceğini belirten savcı, sanıkların iştirak halinde ve zincirleme şekilde dikili ağaca zarar verme suçunu işlediklerini kaydetti. Savcı, sanıkların cezalandırılmalarını kamu adına talep etti.

Zeytin ağaçlarını söken şirket yöneticilerine hapis

Davayı karara bağlayan Karaburun 1'inci Asliye Ceza Mahkemesi, Lodos şirket yetkilileri Mehmet Uçar, Şükrü Uçar ve Tahsin Uçar'ı yasadışı zeytin ağacı kesmekten suçlu buldu. Mahkeme, sanıkların üzerine atılı mala zarar verme suçunu işlediklerinin sabit olduğuna karar verdi. Suçun işleniş biçimi ve sanıkların eylemi hep birlikte değerlendirilerek cezada alt sınırdan uzaklaşıldı ve sanıklar ayrı ayrı 3 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Eylemin aynı katılana karşı değişik zamanlarda birden fazla kez işlendiği anlaşıldığından, zincirleme suç hükümleri kapsamında cezada artırım yapılarak hapis cezası 3 yıl 9 aya çıkarıldı. Mahkeme, takdiri indirim uygulayarak her bir şirket yetkilisi için cezayı nihai olarak 3 yıl 1 ay 15 gün hapis şeklinde belirledi.

Kararda paraya çevirme ve HAGB imkanı tanınmadı

Mahkeme hakimi, verilen hapis cezasının niteliği ve sürecin ağırlığı sebebiyle cezada erteleme veya paraya çevirme hükümlerini uygulamadı. Kararda, ceza miktarı göz önüne alınarak Türk Ceza Kanunu'nun hapis cezasının ertelenmesine ve adli para cezasına çevrilmesine ilişkin 50 ve 51. maddelerinin uygulanmasına yer olmadığı açıklandı. Bununla birlikte Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesinde düzenlenen hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) imkanı da sanıklara tanınmadı. Böylece Lodos şirket yetkilileri hakkında verilen 3 yıl 1 ay 15 günlük hapis cezası ertelemesiz ve paraya çevrilmeksizin karara bağlandı.

Sürecin başlangıcı ve usulsüz rapor

Yaylaköylü üretici Mustafa Şenbahar, 2007 yılında Maliye Hazinesi'nden kiraladığı kıraç araziyi 15 yılı aşkın süre boyunca emek vererek binlerce ağacın yer aldığı verimli bir zeytinliğe dönüştürdü. Bölgede Rüzgar Enerji Santralı (RES) işleten Lodos Karaburun Elektrik Üretim AŞ, türbinlerin altına yardımcı kaynak Güneş Enerji Santrali (GES) kurmak istedi. Projeye izin alabilmek adına İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü görevlilerince sahada zeytin ağacı bulunmadığı yönünde gerçek dışı bir "marjinal tarım arazisi" etüt raporu hazırlandı; bu rapora dayanılarak ÇED olumlu kararı ve imar planı onayları alındı. Bakanlık teftişleri sonucunda raporun usulsüz olduğu saptandı; rapor iptal edilerek İl Tarım Müdürü görevden alındı ve raporu düzenleyen personel hakkında soruşturma başlatıldı.

Yayla Köylü Mustafa Şenbahar ve Küçükbahçe Mahallesi Muhtarlığı, imar planları ile ÇED kararlarının iptali ve yürütmenin durdurulması talebiyle idare mahkemelerinde davalar açtı. İzmir 5'inci ve 7'nci İdare Mahkemeleri ile bilirkişi heyetleri, projenin "Karaburun-Ildır Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi" (ÖÇKB), korunan zeytinlik ve mera alanları üzerinde kaldığını, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına aykırı olduğunu belirterek imar planları, yapı ruhsatı ve ÇED olumlu kararlarının yürütmesini durdurdu ve iptal kararları verdi. Şirket, idari ve hukuki süreçler ile bilirkişi keşifleri devam ederken iş makineleriyle zeytinliğe girerek 5 binden fazla verimli zeytin ağacını hukuksuz şekilde söktü. Yasa dışı kesimlerin ardından Karaburun Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından şirket yetkilileri hakkında mala zarar verme suçundan ceza davası açıldı.