Protesto eylemi fotoğrafını GES’e destek diye sundular

Diyarbakır – Kulp ilçesine bağlı Ağaçlı (Cixsê) köyünde yaşam alanlarına sadece 10 metre mesafede kurulmak istenen GES projesine karşı köylülerin direnişi iki ayı geride bıraktı. Köyün önceki dönem muhtarı ve direnişin öncülerinden Taner Ay, proje alanında evlerin ve su kaynağı Diş Göleti’nin bulunduğunu belirterek, mahkemeye sunulan belgelerde bu alanların gizlendiğini söyledi: “Dron ile fotoğraflar çekilmiş ama fotoğraflarda ne gölet var ne de evlerimiz. Hangi dağın başından çektilerse, sanki Mars’tan çekip ‘proje alanı’ diye sunmuşlar. Daha vahimi, biz köylüler projeyi protesto etmek için Kulp Kaymakamlığına yürüdüğümüzde çekilen fotoğrafı ‘Köylüler projeyi destekliyor’ diye sundular. Sahtekarlıkla milletin gözüne soka soka bu
projeyi geçirmeye çalışıyorlar."

VBZ İnşaat Şirketi tarafından, yaklaşık 32 bin güneş panelinin ve 17 depolama alanının köylülerin evlerine, hayvancılık yaptıkları meralara ve su kaynaklarına 10 metre kadar yakınına inşa edilmek istenmesi köydeki yaşamı bitirme noktasına getirecek. Sadece Ağaçlı köyü değil, Kulp, Lice, Bingöl ve Varto hattı adeta maden, HES, GES ve petrol arama şirketleri arasında parsel parsel bölüşülmüş durumda. Projenin mera alanlarını, Türkiye’de ikinci sırada yer alan ipek böcekçiliğini ve su kaynaklarını tehdit ettiğini belirten köylüler, hukuksuz ÇED süreçlerine ve devlet eliyle şirketlere sağlanan kolaylıklara karşı topraklarını savunmakta kararlı.

‘Gidecek yerimiz yok’

Köyün Önceki Dönem Muhtarı ve direnişin öncülerinden Taner Ay, bölgede yaşanan ekolojik talanın bölge halkı için yeni bir zorunlu göç politikası olduğuna dikkat çekiyor. 1990’lı yıllardaki köy boşaltmalarını hatırlatan Ay, yaşanan süreci şu sözlerle özetliyor: “90’larda gerçekten büyük sıkıntılar yaşadık. Karakollardan kağıt çıkarıp gıda alabiliyorduk. O dönem terör ve güvenlik söylemleriyle köylerimiz boşaltıldı, bizi göçe zorladılar. Yıllar sonra köyümüze geri döndük, insanlar tarlalarını ektiler. Ama şimdi de madenle, GES’le, JES’le, HES’le bizi yerimizden etmeye çalışıyorlar. Bizi bu şekilde ’90’lar gibi göçe zorluyorlar. Devlet ‘Şehirlere gitmeyin’ diyor ama bizi burada yaşatmamak için de elinden geleni yapıyor. Bizim gidecek yerimiz yok, neyin peşindesiniz?”

‘Sanki Mars’tan çekilmiş bir fotoğraf’

Ay, projenin hukuki altyapısının tamamen usulsüzlükler ve sahtekarlıklar üzerine kurulduğunu belirtti. Proje alanında evlerin ve köyün tek hayvan içme suyu kaynağı olan “Diş Göleti”nin bulunduğunu belirten Ay, mahkemeye sunulan belgelerde bu alanların gizlendiğini aktardı: “Dron ile fotoğraflar çekilmiş ama fotoğraflarda ne gölet var ne de evlerimiz. Hangi dağın başından çektilerse, sanki Mars’tan çekilmiş bir fotoğrafı mahkemeye ‘proje alanı’ diye sunmuşlar. Daha vahimi, biz köylüler olarak projeyi protesto etmek için Kulp Kaymakamlığına yürüdüğümüzde fotoğrafımızı çekmişler. Mahkemeye bu fotoğrafı ‘Köylüler projeyi destekliyor’ diye sundular. Sahtekarlıkla milletin gözüne soka soka bu projeyi geçirmeye çalışıyorlar.”

7 kurum ‘olumsuz’ dedi, muhtarın imzası yetti

Alanda daha önce keşif yapıldığını hatırlatan köylüler, Tarım İl Müdürlüğü, Milli Emlak, Belediye gibi kurumlardan gelen 7 uzmanın alan için “olumsuz” raporu verdiğini, ancak mevcut köy muhtarının “Devlet projesidir, uygundur” şeklindeki tek olumlu imzasıyla sürecin ilerletildiğini belirtiyorlar. Yasalar gereği tüzel veya özel kişilere devredilemeyen mera alanlarının, İl Tarım Müdürlüğü eliyle önce Hazineye devredildiği, ardından da GES şirketine tahsis edildiği ortaya çıktı.

Aynı zamanda Ağaçlı köyünden olan ve Diyarbakır Sur’da imamlık yapan bir başka yurttaş da bu duruma tepki göstererek, “Mera yasası vardır; mera kişilere verilemez. Peki Tarım İl Müdürlüğü eliyle yapılan bu tezat nedir? Göz göre göre memleketimizin talan edilmesine rıza göstermiyoruz. Masa başında imza atıp buraları şirketlere peşkeş çekiyorlar” diyerek tepki gösterdi.

İpek böcekçiliği ve tarım yok olacak

Köylüler, kurulacak 32 bin panelin bölgenin mikroklimasını değiştireceğini, sıcaklıkların 4-5 derece artacağını ifade ediyor. Bu durum sadece tarımı değil, Ağaçlı köyünün en önemli geçim kaynağı olan ve Türkiye genelinde üretimde 2. sırada yer alan ipek böcekçiliğini de doğrudan tehdit ediyor. Panellerin yaratacağı ısı artışının, ipek böceklerinin beslendiği dut ağaçlarını kurutacağı ve 200’e yakın aileyi açlığa mahkum edeceği belirtiliyor. Ayrıca proje sahası, tavşan, tilki, çakal ve domuz gibi yaban hayvanlarının yaşam alanı olmasının yanı sıra, köylülerin topladığı yabani kekik ve endemik bitkilere de ev sahipliği yapıyor.

‘Birileri zengin olacak diye arazimizi vermek zorunda değiliz’

Ağaçlı köyündeki direniş, aslında tüm Diyarbakır ve çevresindeki kuşatmanın sadece bir parçası. Köylüler, Kulp, Lice, Bingöl ve Varto hattının dört büyük şirket tarafından parsel parsel paylaşıldığını ifade ediyor. Bölgedeki diğer tehlikelere de dikkat çeken Ay, şu uyarılarda bulunuyor: “Aşağı kısımdaki büyük barajın suyu Kulp ile Diyarbakır yolu arasına kadar geliyor. Diğer tarafta İslam köyü var, bütün Kulp’un içme suyu oradan sağlanıyor; oraya da maden şirketi girdi. Karşı dağlarda yine maden fısıltıları var. Daha dün köyün içinde kırmızı kablolar yerlerdeydi; sondaj vurup petrol arıyorlarmış. Nefes alacak alan bırakmadılar. Biz enerjiye karşı değiliz, gitsinler çorak dağ başlarına kursunlar. Avrupa’nın hiçbir yerinde tarım arazileri, meralar tüccarlara verilmez. Biz birileri zengin olacak diye kendi arazimizi vermek zorunda değiliz. Yaşam alanlarımızı savunmak için sonuna kadar direneceğiz.”

‘Çevre köylerin de bu direnişi sahiplenmesi gerekiyor’

Cixsê köylüleri, 64 gündür sürdürdükleri direnişte kendilerini yalnız bırakmayanlara teşekkür ederken, çevre köylere ve diğer illerdeki direniş alanlarına dayanışmayı büyütme çağrısı yapıyor. Direniş alanından seslenen köylüler, çevre köylerin de aynı tehlikeyle karşı karşıya olduğunu hatırlatarak şunları söylüyor: “Belediyelerden, sivil toplum kuruluşlarından, ekoloji derneklerinden ve gazetecilerden Allah razı olsun. Bizi yalnız bırakmıyor, sesimizi duyurmaya çalışıyorlar. Ancak çevre köylerin de çok daha duyarlı olması, bu direnişi sahiplenmesi gerekiyor.”

‘Varto ve Bingöl ile ortaklaşacağız’

Maden ve enerji şirketlerinin kuşatmasının sadece Kulp ile sınırlı kalmadığını belirten köylüler, diğer bölgelerdeki direnişlerle de temas halinde olduklarını vurguluyor: “Daha önce yayınla Varto ve Bingöl’deki direnişçilerle bir araya geldik, oraya sesli bir mesaj gönderdik ve mesajımız sahnede okutuldu. Sesimizi birbirimize ulaştırıyoruz. İlerleyen günlerde biz onları ziyarete gideceğiz, onlar da buraya gelmeyi düşünüyor. Çünkü Varto’da da olsa, Bingöl’de de olsa sıkıntımız ortak, derdimiz aynı. Birlikte direnmekten başka çaremiz yok.”