EMEP Milletvekili Bayhan'dan Özka Lastik için soru önergesi: 'Toplu sözleşme çiğneniyor, bakanlık neyi bekliyor?'

Emek Partisi (EMEP) Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili İskender Bayhan, Kocaeli'de faaliyet gösteren Özka Lastik fabrikasında toplu iş sözleşmesinin uygulanmamasını, işçilerin enflasyon farklarının ödenmemesini, ücretlerin geciktirilmesini ve işten çıkarma tehditlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşıdı.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın yanıtlaması istemiyle soru önergesi veren Bayhan, "90'dan fazla ülkeye ihracat yapmakla övünen patron, işçinin alın terinin karşılığını ödemiyor. İşçinin sözleşmeyle kazandığı hakkı vermemek patronun tercihi olamaz. Bakanlık bu hak ihlalleri karşısında ne yapıyor?" diye sordu.

İmzalanan sözleşme uygulanmıyor, işçilerin ücretleri gasbediliyor

Bayhan, Lastik-İş Sendikası'nın örgütlü olduğu Özka Lastik'te 2025 yılında imzalanan toplu iş sözleşmesine rağmen işçilerin ücret ve enflasyon farklarının ödenmediğine dikkat çekti. Sözleşmeye göre ilk altı ay yüzde 45, ikinci altı ay enflasyon oranında, üçüncü altı ay enflasyon artı 1 puan ve dördüncü altı ay yeniden enflasyon oranında ücret artışı yapılması gerektiğini hatırlatan Bayhan, işçilerin aktardığına göre sözleşmeden kaynaklanan geçmiş alacakların ancak Eylül 2026'da parça parça ödendiğini, sonraki dönemlere ilişkin enflasyon farklarının ise hâlâ verilmediğini belirtti.

İşçilerin Ocak 2026'dan bu yana ücretlerinin eksik, gecikmeli veya parça parça ödendiğini, ikramiyelerin yatırıldığı aylarda maaşlarının geciktirildiğini ifade eden Bayhan, "İşçi çalışıyor, üretiyor, patronun kasasını dolduruyor ama kendi ücretini zamanında alamıyor. Üstelik burada yeni bir zam talebi değil, patronun altına imza attığı toplu iş sözleşmesinin uygulanması söz konusu. İşçilerin 10 ila 15 bin liraya ulaşan ücret farkları hangi gerekçeyle ödenmiyor?" dedi.

Yeni makineye para var, işçinin enflasyon farkına yok

Patronun, işçilerin enflasyon farkı talepleri karşısında Özka 2 fabrikasını kapatmakla tehdit ettiği yönündeki açıklamalara dikkat çeken Bayhan, işçilerin aynı fabrikaya yeni makineler kurulduğunu belirttiklerini hatırlattı. Bayhan, "Bir tarafta yeni makineler kuruluyor, üretim kapasitesi büyütülüyor, diğer tarafta işçiye 'Zammınızı verirsek fabrikayı kapatırız' deniliyor. Patronun mali durumuna ilişkin iddialar denetlenmelidir. Üretimi gerçekleştiren işçilerin kazanılmış haklarının ödenmemesi hiçbir gerekçeyle normalleştirilemez" ifadelerini kullandı.

Patronun günlük 180 ton üretim koşulu ileri sürerek sözleşmede belirlenen enflasyon farkı yerine yalnızca yüzde 5 artış yapmayı önerdiği iddiasını da gündeme getiren Bayhan, "Patron işçiye 'Daha fazla üretirsen hakkının bir kısmını veririm' diyor. Oysa imzalanan toplu sözleşmede böyle bir koşul bulunmuyor. İşçinin hakkı patronun belirlediği tonaj hedeflerine bağlanamaz" dedi.

100'den fazla işçi işten atıldı yetmedi şimdi de kapatma tehdidi

Bayhan, Özka Lastik'te 2025 yılındaki toplu sözleşme sürecinde yaşananları da hatırlatarak, işçilerin greve çıkmaya saatler kala sözleşmenin imzalandığını, buna tepki gösteren işçilerin 32 saat üretimi durdurduğunu ve sonrasında 100'den fazla işçinin işten çıkarıldığının haberleştirildiğini belirtti. Bugün de işçilerin sözleşmeden kaynaklanan haklarını istemeleri üzerine işten çıkarma ve fabrika kapatma tehditleriyle karşılaştıklarını aktaran Bayhan, şunları söyledi:

"İşçinin grev hakkı sınırlandırılıyor, hak arama eylemleri baskıyla karşılanıyor. Patron ise imzaladığı sözleşmeyi uygulamıyor, ücretleri geciktiriyor, işçiyi işten atmakla tehdit ediyor. İşçiler haklı olarak soruyor: Bizim greve çıkmamız yasak da patronun toplu sözleşmeyi uygulamaması serbest mi? Bakan Işıkhan bu soruya yanıt vermelidir. Toplu iş sözleşmesi hakkı yalnızca kâğıt üzerinde kalamaz."

Göçmen işçilerin çalışma koşulları da denetlenmeli

Özka Lastik'te yaklaşık 150'si Hindistan vatandaşı olmak üzere toplam 200 civarında göçmen işçinin çalıştırıldığı, bu işçilere yaklaşık 30 bin lira ücret ödendiği iddialarını da önergesine taşıyan Bayhan, göçmen işçilerin çalışma izinlerinin, sosyal güvenlik kayıtlarının, ücretlerinin ve işçi sağlığı ve güvenliği koşullarının denetlenmesini istedi. Bayhan, "Patronların işçileri milliyetlerine göre ayrıştırarak düşük ücretlerle çalıştırması ve birbirleriyle rekabete zorlanması kabul edilemez. Yerli ya da göçmen bütün işçilerin eşit haklara, insanca çalışma ve yaşam koşullarına sahip olması gerekir" dedi.

Bakan Işıkhan'a soruldu

Bayhan'ın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'a yönelttiği sorular şu şekildedir:

1. Özka Lastik'te toplu iş sözleşmesinde belirlenen enflasyon farklarının ve ücret artışlarının uygulanmadığı iddiaları hakkında denetim başlatılmış mıdır? İşçilerin ödenmeyen toplam alacakları ne kadardır?

2. Patronun sözleşmede bulunmayan günlük 180 ton üretim koşulunu ileri sürerek enflasyon farkını yüzde 5 ile sınırlandırmak istediği iddiaları araştırılmış mıdır?

3. İşçilerin ücretlerinin eksik, gecikmeli ve parça parça ödenmesi nedeniyle patron hakkında herhangi bir yaptırım uygulanmış mıdır?

4. İşçilerin işten çıkarma ve fabrika kapatma tehditleriyle karşı karşıya bırakıldığı iddiaları üzerine hangi işlemler yapılmıştır? 2025 yılından bu yana kaç işçi işten çıkarılmıştır?

5. Göçmen işçilerin çalışma izinleri, sosyal güvenlik kayıtları, ücretleri ve işçi sağlığı ve güvenliği koşulları denetlenmiş midir?

6. İmzalanmış toplu iş sözleşmelerinin uygulanmasını sağlamak için Bakanlığınız hangi somut adımları atacaktır?

"Patronun kârı için işçinin haklarından vazgeçilemez"

Özka Lastik'te yaşananların, işçilerin toplu pazarlıkla kazandıkları hakların patronlar tarafından uygulanmaması ve toplu iş sözleşmesi hakkı ile toplu pazarlık yetkisinin fiilen etkisizleştirilmesi anlamına geldiğini belirten Bayhan, "Özka Lastik'te yaşananlar işçilerin toplu pazarlıkla kazandıkları hakların patronlar tarafından uygulanmaması, toplu iş sözleşmesi hakkı ile toplu pazarlık yetkisinin fiilen etkisizleştirilmesi anlamına gelmektedir" dedi.

İşçilerden sürekli fedakârlık ve üretim beklendiğine dikkat çeken Bayhan, "İşçilerden daha fazla üretim, daha fazla fedakârlık istenirken onların ücretlerinin zamanında ve eksiksiz ödenmemesi kabul edilemez. Patronun kârı için işçinin ücretinden, enflasyon farkından ve sosyal haklarından vazgeçmesi beklenemez" ifadelerini kullandı.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın denetim sorumluluğunu hatırlatan Bayhan, "Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, patronların toplu iş sözleşmelerine uyup uymadığını denetlemek ve işçilerin yasal haklarının korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Özka Lastik'te yaşananlar bütün yönleriyle araştırılmalı, işçilerin alacakları eksiksiz ödenmeli, baskı ve tehditlere son verilmelidir" çağrısında bulundu.

Toplu iş sözleşmesinin bir lütuf değil hak olduğunu vurgulayan Bayhan, "Toplu iş sözleşmesi patronun lütfu değil, işçilerin örgütlü mücadelesiyle kazandığı haktır. İşçinin emeğiyle büyüyen fabrikada patronun kazancı güvence altındayken işçinin ücreti tartışmaya açılamaz" değerlendirmesinde bulundu.

Bayhan açıklamasını, "Özka Lastik işçilerinin haklarının korunması için yürüttükleri mücadelenin takipçisi olmaya devam edeceğiz" sözleriyle tamamladı.