'El kadar çocuk yağlı ekmekle mi tok dursun'

İstanbul- 2023 yılında Kocaeli Ekmek ve Gül Kadın Dayanışma Derneği ile başlatılan ve akabinde Türkiye geneline yayılan okullardaki tüm öğrencilere “1 öğün ücretsiz, sağlıklı yemek” kampanyasını Esenyurt’ta da sürdürmüştük. O dönem bulunduğumuz mahallelerde çokça kadın ile bir araya gelmiş, bu soruna ilişkin çözüm önerilerini konuşmuş ve imzalar toplamıştık. İktidar temsilcilerinin ise toplanan tüm imzaların tesliminden sonra yaptığı açıklama “çocukların okula aç gitmediği” idi. Ancak bu sözler, o gün gerçek nasıl bunu yansıtmadıysa bugün de öyle. Bu talep hâlâ emekçi semtlerde, memleketin dört bir yanında yakıcılığını koruyor. Bugün okula giden çocuklar hâlâ açlıkla cebelleşiyor.

‘Nasıl yetişeceğiz?’

Esenyurt’ta o dönem bu kampanyanın parçası olan velilerden biri olan N. geçtiğimiz haftalarda Milli Eğitim Bakanlığının ücretsiz okul yemeğine ilişkin düzenlediği anketi görüp gazetemize ulaştı. Üç yıl öncesine göre çocukların okullardaki beslenme sorununun daha da büyüdüğünü, artık ne kantin ne de gıda fiyatlarına veliler olarak yetişemediklerini anlattı.

Anketi duyduğunda düşündüğü ilk şeyin 1 öğün ücretsiz, sağlıklı yemek kampanyası için yürütülen mücadele olduğunu söyleyen N., “MEB 5 Ekim’de yayınlamış anketi. Esenyurt’taki okullarda da 8 Ekim’de paylaşıldı anket, veli Whatsapp gruplarından. Öğretmenler paylaştı” dedi. Anket gruplarda paylaşıldığında veliler içinde hemen bir hareketlilik olduğunu belirten N., “Herkes birbirine soruyor, yazıyor. ‘Girebildiniz mi, bende açılmıyor’ diyenler oldu. Ben de denedim ama açılmıyor, açılmadı da” diyerek ankete erişemediklerini anlattı. Birçok velinin ücretsiz yemek uygulamasını istediğini ve çocuğu için buna ihtiyaç duyduğunu belirttiğini söyleyen N., “2026 yılına gelmişiz, herkes çocuğunun beslenmesini nasıl dolduracağının derdine düşmüş. Bir hafta boyunca beslenmeye en azını koysan dahi bin liralık masraf ediyorsun. 28 bin lira asgari ücret, hadi varsayalım daha üstünü alsın millet. Nasıl yetişeceğiz?” diye sordu.

Okullardaki kantin fiyatlarının çok yüksek olduğunu söyleyen N., “İçinde incecik bir kaşar peynir dilimi olan tost en az 60, 70 lira. Bir çocuk bir lokma tostla gün boyu nasıl tok kalabilir?” dedi. Milli Eğitim Bakanlığının anketine girişlerde yaşanan sorunlara yönelik ise kuşkuyla yaklaştığını anlattı: “Anketi açmışlar ama giriş yapamıyor hiçbir veli. Ayrıca sadece devlet okulları velilerinin girişi mümkün. Şimdi bu ne demek biliyor musunuz? İnsanlar artık o kadar ısrar ettiler ki anket açmak zorunda kaldılar. Ama ‘teknik sorunlar yüzünden giriş yapamasınlar, biz de 19 Ekim’de kapatalım sistemi bitsin gitsin’ diye düşünüyorlar. Bir öğün ücretsiz yemek talebi yeniden gündeme gelirse de ‘E anket açtık katılmadınız’ deyip işin içinden sıyrılmayı düşünüyorlar bence.”

‘Saatlerce çalışıp çocuğuna muz alamamak ne demek!’

Üç çocuğu olan ve ikisinin okula gittiğini söyleyen N., yaşadığı yerde herkesin yoksul olduğunu, ülkede de artık insanların ya çok zengin ya da çok yoksul olduğunu belirterek iki üç sene önce bir kuruyemişçinin önünde yaşadığı bir olayı anlattı: “Hiç unutmuyorum. Bir adam ağlamaya başladı, oğlu muz istemiş de alamıyor diye. Yahu saatlerce, günlerce, haftalarca bu memleket için çalışıp, çocuğuna bir muz alamamak ne demek?”

Çocuğunun gittiği okulun kapısında sahipsiz bir beslenme çantası buldukları günü de hatırladı N.: “Bir gün okulun kapısında beslenme çantası bulduk, çocuklardan biri unutmuştu muhtemelen. Açıp baktık isim falan yazar mı, çocuğu bulup teslim ederiz diye. İçinde sadece yağ sürülmüş ekmek vardı. Yani bu reva mı? Birileri ceplerini milyar dolarlarla doldurup vurgun yaparken, hatta bu zamanın bakanı, el kadar çocuk yağlı ekmekle gün boyu tok dursun öyle mi?”

Çocuklarına yaşadıkları ekonomik sorunları yansıtmamaya çalıştığını söyleyen N., devlet okulu olmasına rağmen yine de bir şekilde velilerden para talep edildiğini söyledi. 15 dakikalık bir tiyatro oyunu için 150 lira istendiğini belirten N., “Yahu bir oyuna verecek bütçesi parası yok mu bu devletin? Para veren veli bir şekilde veriyor ama veremeyenin çocuğu sınıfta oturuyor. Şimdi bu çocuklar yoksulluğu hissetmiyor, bilmiyor öyle mi?”

Yönetenlerin, sermaye sahiplerinin hepsine bütçe var, imkan var bu ülkede. Ama çocuklara yok. Eğitim, sağlık, beslenme; bunların hepsi devletin vatandaşlarına sağlaması gereken haklar. Ama çocuklara dair, tıpkı pek çok yerde olduğu gibi ciddi bir hak ihlali söz konusu. N., bu hak gasplarının düzeyini ve nelere sebep olduğunu şu şekilde dile getirdi: “SMA’lı çocukların kampanyaları mesela, resmen valilik onaylı deniliyor ya… ‘Valilik onaylı dilenin ben sizin derdinize çare olmuyorum’ deniliyor. İşte bu yoksulluğun çocuklar arasında küçük yaşta öfkeye, birbirini zorbalamaya, suç işlemeye kadar sonuçları oluyor. Mülteci çocuklar var bizim mahallede. İnanın okula gidebilen de gidemeyen de kimsenin umurunda değil. Aç sefil haldeler. Sesimizi birleştirip bu işlere çözümü biz bulabiliriz ancak. Çocuklar bireylerin değil toplumun, hep beraber bunu durdurmaktan başka çaremiz yok.”