Sarım Çayı'ndaki Birsu HES projesine yargıdan iptal kararı

Bingöl ve Diyarbakır sınırlarında yer alan Sarım Çayı üzerinde yapılması planlanan Birsu Hidroelektrik Santrali (HES) projesine verilen "ÇED Olumlu" kararı, Bingöl İdare Mahkemesi tarafından hukuka aykırı bulunarak iptal edildi. Karar, bölgede ekolojik dengenin korunması adına tarihi bir adım olarak değerlendiriliyor.

Bingöl'ün Genç ilçesi ile Diyarbakır'ın Lice ilçesi sınırlarında, Dicle Havzası’nın en önemli su kaynaklarından biri olan Sarım Çayı ve yan kollarını hedef alan projeye karşı bölge sakinleri adına avukat Barış Yıldırım tarafından açılan dava sonuçlandı. Bingöl İdare Mahkemesi, hazırlanan ÇED Raporu’nun bilimsel ve teknik yeterlilikten uzak olduğu gerekçesiyle projeyi oy birliğiyle iptal etti.

18 kilometrelik tünel ve devasa tesisler planlanıyordu

Silvan Elektrik Üretim Ltd. Şti. tarafından yapılması planlanan 88,886 MWM / 86,279 MWE kurulu güce sahip projenin ekosistemde büyük tahribat yaratacağı öngörülüyordu. Nehir tipi olarak tasarlanan projede 2 regülatör, 3 bend, toplam uzunluğu 18 kilometreyi bulan 5 ayrı iletim tüneli, 3 kırma-eleme tesisi ve 3 hazır beton santralinin inşası hedefleniyordu. Mahkeme suyun büyük kısmının tünellere alınarak dere yatağının susuz bırakılacağını, ulaşım yolları ve hafriyat alanlarıyla orman örtüsünün ağır zarar göreceğini tespit etti.

Bingöl İdare Mahkemesi'nin kararında, teknik bilirkişi heyetinin raporuna atıfta bulunularak projedeki eksiklikler ve hukuka aykırılıklar sıralandı. Projede kullanılan su akış verilerinin havza içi ölçümlere dayanmadığı, ortalama debinin literatürle uyumsuz şekilde yüksek gösterildiği ve özellikle haziran-eylül dönemindeki ciddi kuraklık koşullarının dikkate alınmadığı vurgulandı. Ayrıca 18 kilometrelik tünel kazıları ve delme-patlatma faaliyetlerinin yer altı suyu sistemine, fay ve patlatma güvenliğine etkilerinin sayısal olarak modellenmediği, ÇED aşamasında bu risklerin üstünün kapatıldığı belirtildi. Bölgenin yüksek eğimli topografyasına rağmen çığ, heyelan ve erozyon gibi doğal afet risklerine karşı alınacak tedbirlerin raporda yetersiz kaldığı ifade edildi.

Biyolojik çeşitlilik ve arıcılık tehdit altındaydı

Mahkeme kararında dikkat çekilen en kritik unsurlardan biri de bölgenin taşıdığı benzersiz biyolojik çeşitlilik oldu. Kararda, proje alanının dünyada neslinin yok olduğu sanılan ancak yakın dönemde bölgede varlığı tespit edilen Batman Bantlı Çöpçü Balığı ile koruma altındaki Su Samuru’nun yaşam alanı olduğu hatırlatıldı. Projenin hayata geçmesi durumunda bırakılacak "can suyunun" kurak dönemlerde sucul yaşamı sürdürmeye yetmeyeceği, orman ve alt bitki örtüsünün tahrip olması nedeniyle yörenin en önemli sosyo-ekonomik gelir kaynağı olan arıcılık/bal havzalarının yok olacağı, havza ölçeğinde bütüncül bir kümülatif etki değerlendirmesinin yapılmadığı kaydedildi.

Bilirkişi raporundaki tespitleri haklı bulan Bingöl İdare Mahkemesi, oy birliğiyle aldığı kararla ÇED Olumlu kararını mevzuata ve kamu yararına aykırı bularak iptal etti. Karara karşı Danıştay nezdinde 15 gün içerisinde temyiz yolunun açık olduğu bildirildi.

Mahkeme kararını değerlendiren avukat Barış Yıldırım, “Bu karar, Güneydoğu bölgesinde iptal edilen ilk HES projesi olma özelliğini taşıyor. Hem hukuki açıdan hem de ekolojik açıdan önemli bir karar” dedi.

(ANKA)