DEM Partili Eren, medya sektöründeki hak ihlalleri ve gazetecilerin sorunlarını Meclis gündemine taşıdı

Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından yazılı olarak yanıtlanması istemiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na bir soru önergesi sundu. Önergede, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Türkiye Ofisi tarafından Ankara'da düzenlenen "Basın, Yayın ve Gazetecilik İş Kolunda İnsana Yakışır İş ve Temel Çalışma Hakları Çalıştayı"nın sonuç raporunda yer alan yapısal sorunlara dikkat çekildi.

Medya sektöründeki yapısal ve güvencesizlik sorunları

Soru önergesinde, medya çalışanlarının karşı karşıya kaldığı temel sorunlar ve raporda öne çıkan başlıklar şu şekilde sıralandı:

• İş güvencesizliği, düşük ücretler, kayıt dışı istihdam, uzun çalışma süreleri ve sosyal güvenlik haklarına erişimde yaşanan güçlükler.
• Freelance, telif karşılığı ve proje bazlı çalışan gazetecilerin düzensiz gelir, yazılı sözleşme eksikliği ve farklı istihdam statüleri nedeniyle yıllık izin, kıdem tazminatı, işsizlik sigortası ile sosyal güvenlik haklarından yararlanmakta zorlanması.
• Medya kuruluşlarının siyasi veya ticari ilişkileri nedeniyle gazetecilerin mobbing, yıldırma, görev yeri değişikliği, iş verilmemesi, itibarsızlaştırma ve editoryal baskılara maruz kalması; bu durumun ifade özgürlüğünü ve mesleki bağımsızlığı olumsuz etkilemesi.
• Kadın, genç ve yerel medya çalışanlarının güvencesiz istihdamdan daha yoğun etkilenmesi ve çalışma yaşamında ayrımcılık, şiddet ve taciz sorunlarıyla karşılaşması.
• Dijitalleşmeyle yayılan yeni çalışma biçimleri ile afet, çatışma ve kriz bölgelerinde görev yapan gazetecilerin iş sağlığı ve güvenliği ihtiyaçları.

Bakanlığa yöneltilen sorular

Milletvekili Serhat Eren, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'a şu soruları yöneltti:

1. Türkiye'de basın, yayın ve gazetecilik iş kolunda çalışanların sayısı ve sendikalaşma oranı kaçtır? Son beş yılda bu veriler nasıl değişmiştir?

2. Medya çalışanlarının ücret dağılımına ilişkin Bakanlığınızın verileri bulunmakta mıdır? Asgari ücret düzeyinde ve altında ücret alan çalışanların oranı kaçtır?

3. Son beş yılda medya sektöründe ücretlerin ödenmemesi, kayıt dışı çalışma, fazla mesai, sigorta ve diğer iş hukuku ihlalleri nedeniyle kaç denetim gerçekleştirilmiş, kaç iş yerine hangi yaptırımlar uygulanmıştır?

4. ILO çalıştayının sonuç raporunda yer alan tespit ve öneriler Bakanlığınızca değerlendirilmiş midir? Raporda belirtilen sorunların giderilmesi amacıyla hangi somut çalışmalar yürütülmektedir?

5. Freelance, telif karşılığı ve proje bazlı çalışan gazetecilerin fiilî çalışma ilişkileri dikkate alınarak işçilik ve sosyal güvenlik haklarından yararlanmalarını sağlamak amacıyla hangi çalışmalar yürütülmektedir? Bu alandaki muvazaalı istihdam uygulamalarına yönelik denetim yapılmakta mıdır?

6. Gazetecilerin eleştirel haberleri veya sendikal faaliyetleri nedeniyle işten çıkarılma, mobbing, görev yeri değişikliği ve diğer baskılara maruz bırakılmasına ilişkin son beş yılda Bakanlığınıza kaç şikâyet ulaşmıştır? Bu başvurular üzerine hangi işlemler gerçekleştirilmiştir?

7. Kadın, genç ve yerel medya çalışanlarının karşılaştıkları ücret eşitsizliği, güvencesiz istihdam, cinsiyet, cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğine dayalı ayrımcılık, şiddet ve taciz sorunlarına yönelik hangi çalışmalar yürütülmektedir? ILO'nun 190 sayılı Şiddet ve Taciz Sözleşmesi'nin onaylanmasına yönelik bir hazırlık bulunmakta mıdır?

8. Afet, çatışma ve kriz bölgelerinde görev yapan gazetecilerin iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması amacıyla hangi denetimler yürütülmektedir? Koruyucu ekipman, mesleki risk değerlendirmesi, sigorta ve psikososyal destek konularında işverenlerin yükümlülükleri nasıl denetlenmektedir?

9. Dijital medya ve platform temelli çalışma biçimlerinin yaygınlaşması karşısında 5953 sayılı Basın İş Kanunu'nun etkin uygulanması, gazetecilerin sosyal güvenlik ve sendikal haklarının korunması ve yeni istihdam biçimlerinin sosyal koruma kapsamına alınması amacıyla Bakanlığınızın yürüttüğü mevzuat çalışmaları nelerdir?