'Bağımsız Devletler Topluluğu' liderler zirvesi: Ekonomi, güvenlik ve bölgesel iş birliği masada

Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) Devlet Başkanları Konseyi toplantısı, 9 Ekim’de Türkmenistan’ın Türkmenbaşı kentinde yapıldı. Türkmenistan’ın 2026 dönem başkanlığında gerçekleştirilen zirve, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından kurulan BDT’nin 35’inci yılına denk geldi. Toplantıya Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov başkanlık etti.

Zirvede üye ülkeler arasındaki ekonomik ve siyasi ilişkilerin yanı sıra güvenlik, kültür, eğitim ve insani iş birliğinin geliştirilmesi ele alındı.

Putin, Pezeşkiyan ve bölge liderleri Türkmenbaşı’nda

Zirveye Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev katıldı. Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan da toplantılar kapsamında Türkmenistan’da bulundu. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise BDT toplantısına özel konuk olarak davet edildi.

Putin, 8 Ekim’de Türkmenistan Devlet Başkanı Berdimuhamedov ile görüştü. Türkmenistan Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre görüşmede iki ülke arasındaki ticaret, ekonomi ve kültürel ilişkiler ele alındı. İki lider, ikili iş birliğinin geliştirilmesine ilişkin konuları değerlendirdi.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de zirvenin sınırlı katılımlı oturumunda konuştu. Azerbaycan’ın 2027’de örgütün dönem başkanlığında eş başkanlık üstlenmesine ilişkin, ülkesinin 2028’de dönem başkanlığını üstlenmeye ve aynı yılın sonbaharında Devlet Başkanları Konseyi toplantısına ev sahipliği yapmaya da hazır olduğunu açıkladı.

BDT’nin gelecek dönem gündemi

Zirvenin gündeminde BDT’nin 35’inci kuruluş yılı dolayısıyla bir açıklama kabul edilmesi, örgütün uluslararası bilgi alanındaki görünürlüğünün artırılması ve üye ülkeler arasında güvenlik iş birliğinin geliştirilmesi bulunuyor.

Toplantıda ayrıca 2030 yılında üye ülkelerde yapılacak nüfus sayımlarına ilişkin iş birliği, insani ilişkiler ve Rus diline yönelik uluslararası kuruluşun faaliyetleri ele alınan başlıklar arasında yer aldı. BDT bünyesinde belirli yıllara tematik adlar verilmesi de gündeme alındı.

Zirve öncesinde, 7 Ekim’de yapılan BDT Dışişleri Bakanları Konseyi toplantısında ise dört belge imzalandı. Bunlar arasında 2029’un BDT Ulaştırma Bağlantısallığı Yılı ilan edilmesine ilişkin karar, 2027 Hukuki Bilinçlendirme Yılı için plan taslağı ve dışişleri bakanlıkları arasındaki çok düzeyli siyasi istişarelere ilişkin plan bulunuyor. Bakanlar ayrıca uzayda silahlanma yarışının önlenmesine yönelik pratik adımları destekleyen bir açıklama kabul etti.

Devlet başkanları zirvesinin nihai kararlarının tamamı ve belgelerin kesinleşmiş metinleri açıklığa kavuştukça, gündemdeki öneriler ile kabul edilen kararların birbirinden ayrılması gerekiyor.

Hazar Denizi’nin gerileyen su seviyesi de gündemde

Türkmenbaşı’nda 9 Ekim’de BDT zirvesinin yanı sıra Hazar Denizi’ne kıyısı bulunan ülkelerin çevre sorunlarına ilişkin bir zirve de düzenlenmesi planlandı. Hazar’ın su seviyesindeki düşüş, biyolojik çeşitliliğin korunması, kirlilik ve iklim değişikliği bu toplantının başlıca gündem maddeleri arasında yer aldı.

Hazar’daki su seviyesinin düşmesi, kıyı altyapısı ve limanların yanı sıra deniz taşımacılığı, balıkçılık ve ekosistemler bakımından da önem taşıyor. Bölge ülkelerinin ortak izleme, bilimsel araştırma ve çevre koruma mekanizmalarını geliştirmesi, toplantının öne çıkan hedefleri arasında bulunuyor.

(Dış Haberler)