Sayıştay üniversite hastanelerindeki uygulamaları raporladı: Milyonluk usulsüzlük, sağlıkta risk

 

Sayıştay’ın üniversitelere ilişkin hazırladığı 2025 yılı raporlarında birçok alanda yaşanan yolsuzluk, liyakatsiz atamalar ve usulsüzlükler tespit edildi. Halkın sağlığının hiçe sayıldığı kimi üniversite hastanelerinde milyonlarca liralık usulsüzlükler, yemeklerde şişirilmiş faturalar, doktorlar için zorunlu olan sigortaların yatırılmaması ve üniversite yurtlarının vakıflara devredilmesi gibi çok önemli sorunlar da raporlara yansıdı. Bazı üniversitelerde de benzer sorunlar öne çıkarken, 16 dakikada çekilmesi gereken MR’ın 5 dakikada çekilmesi ile daha fazla hasta bakılıp, daha fazla kazanç elde edildiği raporlandı.

Doktorların sigortaları yapılmamış

Sayıştay’ın sunduğu 2025 yılı denetim raporlarındaki en dikkat çeken bölüm, hekim ve sağlık çalışanlarının zorunlu olarak yapması gereken “Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası”nın yapılmaması. Raporlarda Türkiye genelinde en az 4 bin 886 doktorun bu sigortasının yapılmadığı ve bu ihmalle en fazla öne çıkan üniversitelerin ise Dicle Üniversitesi ve Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi olduğu belirlendi.

Raporda Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nde 590, Mustafa Kemal Üniversitesi’nde 530, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma Hastanesi’nde 261, Süleyman Demirel Üniversitesi’nde 468, Karadeniz Teknik Üniversitesi’nde 322, Atatürk Üniversitesi’nde 135 Bursa Uludağ Üniversitesi’nde 123, Kars Kafkas Üniversitesi’nde 65 ve Aksaray Üniversitesi’nde 25 hekimin sigortalarının yapılmadığı belirlendi.

Sigortaların yapılmaması nedeniyle malpraktis (sağlık kurumlarında görev yapan tabip, diş tabibi ve uzman hekimlerin tıbbi kötü uygulamadan kaynaklanabilecek zararlara karşı sigorta yaptırması) davaları için milyonlarca TL tazminat ödendiği yine raporlarda yer aldı.

Yurtlar Diyanet’e devredildi

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) raporunda, üniversite yerleşkesi içerisinde bulunan yurt binalarının işletme yetkisinin bir vakfa ait iktisadi işletmeye devredilmesi oldu. Üniversite yönetimi, yasal hiçbir dayanağı olmamasına rağmen kampüs sınırları içerisindeki yurt binasını, Diyanet Vakfı ile iş birliği protokolü imzalayarak yıllık sadece 100 bin TL bir bedelle kiraya verdi. Sayıştay, "ticari kullanımları içeren bu tür bir kullanımın hukuki dayanağı bulunmadığı" değerlendirmesinde bulunarak, taşınmazların işletilmesine ilişkin yetkinin bir vakfa ait iktisadi işletmeye devredilmesinin üniversitenin tasarruf yetkisini kısıtladığını ve özel bütçeye gelir sağlama imkanını ortadan kaldırdığını bildirdi.

Sınavsız kadro atamaları

Sayıştay, Hakkari Üniversitesi’nde normal şartlarda zorlu bir yazılı ve sözlü sınava tabi olan "Şube Müdürlüğü" kadrolarına, 17 personelin sınavsız olarak atandığını belgeledi. Atamaların, personelin önce sınav şartı olmayan "Fakülte/Enstitü/Yüksekokul Sekreterliği" gibi üst kadrolara getirilmesi, ardından da istisna maddesi kullanılarak şube müdürlüğüne atanmalarının yapıldığı belirlendi.

YYÜ’de de YYÜ Döner Sermaye İşletmesinde Hastane Müdür Yardımcılığı kadrosuna hemşire kadrosunda görev yapan iki personelin 2020 ve 2023 yıllarında sınavsız olarak görevlendirildiğini tespit etti. Raporda, söz konusu personelin doğrudan hastane müdür yardımcılığı sınavına girme şartlarını da taşımadığı, bu kadroya atanabilmeleri için öncelikle başhemşire unvanını almaları ve ardından görevde yükselme sınavına katılmaları gerektiği belirtildi.

Ambarlar boşaltıldı

Yine, Hakkari Üniversitesi yerleşkelerinde öğrencilere yiyecek ve içecek sağlayan kantin ve kafeteryaların İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı, Tarım Bakanlığı İşletme Kayıt Belgesi ve Hijyen Eğitim Belgelerinin olmadığı ortaya çıktı. Van YYÜ’de de benzer şekilde, kiraya verilen işletmelerin işyeri açma ruhsatları ile yangın yeterlilik belgelerinin olmadığı belirlendi.

Erzurum Atatürk Üniversitesi’nde tıp, eczacılık, fen ve mühendislik gibi fakültelerin ambarlarında yapılan fiziki sayımlarda, ambar kayıtlarında resmi olarak görünmeyen pek çok malzemenin ambarlarda fiilen olduğu buna karşın kayıtlarda var görünen birçok dayanıklı taşınırın ise ambarlarda bulunmadığı belirlendi. Hakkari Üniversitesi’nde de yine ambarlardaki temizlik ve kırtasiye malzemeleri fiilen hiç tüketilmediği halde kayıtlarda tüketildiği gibi gösterildiğine yer verildi.

İhaleler şişirildi

Yemek ihalelerinde de birçok üniversitenin faturaları şişirdiği belirlendi. Bitlis Eren Üniversitesinde 2025 yılı malzemeli yemek hizmeti alımı ihalesinde yaklaşık maliyeti belirlerken normal rayiç bedeli 82-93 TL arası baz alınması gerekirken, özel bir firmanın 300 TL’lik teklifinin ortalamaya dahil edildiği belirlendi. Bu durum, birim maliyetinin yüzde 30,6 oranında şişirilmesi ve ihalenin yüksek fiyatla kapatılmasına yol açtı.

Van YYÜ’de ise teknik şartname uyarınca tutulması gereken yemek reçetelerinin tutulmadığı, porsiyonlarda bulunması gereken malzeme miktarlarının kontrol edilmediği, yemekhane deposunun idaresinin tamamen yükleniciye bırakıldığı ve depoda bulunması gereken malzemelerin takip edilmediği belirlendi. Raporda, özellikle et ürünlerinin teslimi sırasında şartnameye uygunluk kontrollerinin yapılmadığı, yemekhaneye gelen öğrencilerden elden para alınarak turnike çalıştırılmaksızın giriş yaptırıldığı ve yüklenicinin önceden hazırlanan yemek listelerine uymadığı tespitlerine yer verildi.

Bin saat mesai

Üniversitelerde yaşanan iş yükü de raporlarda yer aldı. Kafkas Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde İş Kanunu’na göre bir işçiye yılda en fazla 270 saat fazla çalışma yaptırılabilecekken, personel yetersizliği bahanesiyle 3 işçiye bin 100 saatin üzerinde, onlarca işçiye ise 750 ila 1000 saat arası fazla mesai yaptırıldı.

16 dakikada çekilmesi gereken MR 5 dakikada çekildi

Üniversitelerle ilgili hazırlanan raporlardaki en skandal durumlardan biri ise hizmet alımı yoluyla temin edilen manyetik rezonans (MR) cihazı ile hastane bünyesindeki MR cihazı çekim süreleri arasında önemli farklar. Raporlar incelendiğinde birçok üniversite hastanesinde firmaların MR cihazları ile kurumun kendi cihazları arasındaki çekim süreleri ve sonuçların yayınlanması arasında büyük bir uçurum gözlendi.

Raporda; Beyin MR’ını hastane cihazı 16 dakikada çekerken, firma bunu 5,18 dakikada, Servikal MR (Boyun MR) ise hastane cihazıyla 5 dakikada çekilirken, firma 3,52 dakikada çekti. Omuz MR’ını hastane 12 dakika çekerken, firma 5 dakikada, Uyluk (Femur) MR’ını ise hastane 17 dakikada çekerken, firma bunu sadece 6 dakikada çekti. Firma bu yolla hem gelirini katladı hem de çekilen filmleri en kalitesiz haliyle sunduğu belirlendi.

Firma MR çekim sürelerini azaltıp daha fazla para kazandı

Van YYÜ raporunda, “Her iki MR cihazında aynı bölgeler için uygulanan işlem süreleri karşılaştırıldığında, hizmet alımı yoluyla temin edilen MR cihazındaki çekim sürelerinin hastane malı olan cihaza göre çok daha kısa olduğu tespit edilmiştir. Hastanedeki daha yeni cihaz ile yapılan çekimlerin süresi, firma cihazı ile yapılan çekimlerin süre olarak yaklaşık iki katıdır. Bu fark, firma cihazı ile yapılan çekimlerde yeterli sinyal/gürültü oranı ve rezolüsyonu sağlamaması riskinin yanı sıra aşırı iş yükü ve standartların dışında iş görme riski de barındırmaktadır. Nitekim her iki cihaz ile yapılan yıllık çekim adetleri karşılaştırıldığında arada çok büyük farklar olduğu görülmüştür. Uygulamanın bu şekilde devam etmesi; Firmanın hak ettiğinden fazla kazanç sağlanmasına neden olabileceği gibi çekim sürelerinin kısa tutulması sebebiyle azalan görüntü kalitesi neticesinde sağlık hizmetinden yararlanan kişiler için sağlık riski de oluşturabileceği değerlendirilmektedir” denildi.

Uzaktan hasta değerlendirme üzerinden usulsüzlük

Yine Dicle Üniversitesi Hastanesi'nde uzaktan hasta değerlendirmeye yönelik sağlık hizmetleri kapsamında sunulan sağlık hizmetlerinin “tıbbi danışmanlık” adı altında fiyatlandırıldığı ve bu kapsamda sunulan hizmetler için hastalardan Sağlık Bakanlığı'nın belirlediği fiyat tarifesinin üzerinde ücret talep edildi. Söz konusu sağlık hizmetinin fiyatı 300 TL olarak belirlenirken, bunun yerine Türkiye vatandaşlarından bin 600 TL, yabancı uyruklu hastalardan ise 3 bin 200 TL ücret talep edildiği belirlemesine yer verdi.

Bu tespit raporda şöyle yer aldı: “Yetkisi olmadığı halde kararlar alarak ‘uzaktan sağlık danışmanlık/tıbbi danışmanlık’ adı altında sağlık hizmeti sunması ve bu kapsamda fiyat tarifesi belirleyerek hastalardan Sağlık Bakanlığının belirlemiş olduğu fiyatın üzerinde ücret talep etmesi mümkün değildir. Nitekim Üniversite tarafından söz konusu sağlık hizmetini sunmak için Sağlık Bakanlığından faaliyet izin belgesi alınmış ve Sağlık Bakanlığı da uzaktan hasta değerlendirmeye yönelik sağlık hizmetleri kapsamında söz konusu faaliyet iznini vermiştir. Söz konusu faaliyet izninin sağlık hizmeti kapsamında alınmasına rağmen, Üniversite tarafından bu hizmetin danışmanlık hizmeti kapsamında verilmesi ve hastalardan bu bağlamda daha fazla ücret talep edilmesi hukuki dayanaktan yoksundur.”

(MA)