Brezilya’da kritik seçim: Trumpçı Bolsonaro ilk turda birinci

Brezilya’da devlet başkanı seçimi, hiçbir adayın yüzde 50’yi aşamaması nedeniyle ikinci tura kaldı. Ev hapsindeki eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, neofaşist Flavio Bolsonaro yüzde 47.03 oy alırken iktidardaki İşçi Partisinin (PT) adayı, mevcut Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva yüzde 45.16’da kaldı. 

Bolsonaro, 27 eyaletten 14’ünde de birinci olurken, yaklaşık 159 milyon kayıtlı seçmenin bulunduğu seçimde 56.1 milyon oy aldı. Lula ise 53.8 milyon oy alırken, iki isim 25 Ekim’deki ikinci tur seçimlerinde yeniden yarışacak.

13 adayın yarıştığı seçimlerde Bolsonaro ve Lula dışındaki adayların yüzde 3 oranına bile ulaşamamaları ülkedeki kutuplaşmanın da boyutlarını gözler önüne serdi.

Kongrede Bolsonaro hakimiyeti

Öte yandan Brezilya’da devlet başkanının yanı sıra 26 eyalet ve federal bölgede vali ve vali yardımcısı, Temsilciler Meclisinin 513 üyesi, Senatonun 81 sandalyesinden 54’ü ve eyalet meclislerinin üyeleri için de oy kullanıldı.

Brezilya Seçim Mahkemesi (TSE) verilerine göre, Bolsonaro’nun Liberal Partisi (PL), Temsilciler Meclisindeki 513 sandalyenin 121’ini kazandı. Correio da Manhã gazetesi, 1988 Anayasası’ndan bu yana hiçbir partinin bu kadar çok milletvekili seçmediğini belirtti. PL’nin, 81 sandalyeli Senatodaki sandalye sayısının ise 28’e ulaştığı bildirildi.

Jair Bolsonaro’nun oğulları Carlos Bolsonaro ve Jair Renan Bolsonaro ile eşi Michelle Bolsonaro da seçimlerde önemli görevler elde etti. Carlos ve Michelle Bolsonaro, Senatoya seçilirken Jair Renan Bolsonaro, Temsilciler Meclisine girdi.

Babasına ‘af’ sözü verdi

Flávio Bolsonaro ise ilk turdaki sonucunun ardından ikinci turda kazanabileceğini belirterek seçmenin 25 Ekim’de “değişim” yönünde karar vereceğini savundu. Flávio Bolsonaro, 2022’de Lula’ya karşı seçimi kaybeden ve daha sonra seçim sonucunu değiştirmeye yönelik darbe girişimi nedeniyle 27 yıl hapis cezasına çarptırılan Jair Bolsonaro’nun oğlu.

Yeniden aday olması mümkün olmayan Jair Bolsonaro, seçim kampanyasında oğlunu destekledi. Flávio Bolsonaro ise seçilmesi halinde babası için af çıkaracağını ve 8 Ocak 2023’te Kongre, Yüksek Mahkeme ve başkanlık sarayının basılmasına katılan Bolsonaro destekçilerini de kapsayacak bir af düzenlemesi yapacağını açıkladı.

Lula: “Oyun şimdi başlıyor”

İlk tur sonucunu “beklenmedik” olarak nitelendiren Lula da Silva ise, seçimin bitmediğini söyledi. Lula, ikinci tur için yeni bir kampanya başlatacaklarını ifade etti. Brezilya lideri, seçim sonucunun ardından yaptığı açıklamada yarışın artık “uzatmalara” kaldığını söyledi.

Lula da Silva’nın İşçi Partisi (PT) Temsilciler Meclisinde ise 70 sandalye kazanabildi. PT’nin müttefikleri Brezilya Komünist Partisi (PCdoB) ve Yeşiller (PV) de 18 sandalyeye sahip. Ülkenin iki büyük sağ partisinin ittifakı olan İlerici Birlik Federasyonu (UPB) 87 sandalye kazanırken Sosyal Demokrat Partinin (PSD) sandalye sayısı ise 43 oldu. 

Senatadoki PT sandalye sayısı ise 9’da kaldı. 

Eyaletlerde sağ hakimiyet

4 Ekim’de ilk turda 20 vali seçildi. 7 eyalette ise yeterli oy çoğunluğu sağlanamadığı için 25 Ekim’de ikinci tur seçimleri yapılacak. Seçimlerini tamamlayan 20 eyaletten 3’ünü Lula’nın İşçi Partisi kazandı. Bolsonaro’nun Liberal Partisi 5 eyaleti alırken, merkez sağ PSD ise dört eyaleti kazandı. Muhafazakar parti Cumhuriyetçiler de 3 eyaletin valilik koltuğunu aldı. Merkez sağ PP iki eyalet, MDB, PSDB ve Podemos ise birer eyalet kazandı.

80 yaşındaki Lula da Silva, yaptığı açıklamada, seçimin sonucunun kendisi için “beklenmedik” olduğunu, ikinci tur öncesinde yeni bir kampanya başlatacaklarını söyledi. 

ABD’nin gözü bu seçimlerde

Ekvador, Peru, Kolombiya, Honduras, Arjantin, Şili, Bolivya’nın yanı sıra Venezuela’da askeri darbeyle ABD iş birlikçisi yönetimlerin iktidara geldiği Latin Amerika’nın en büyük ekonomisi Brezilya’nın da “Trumpçı” yönetime geçip geçmeyeceği merak ediliyor. ABD yönetimi, ’90’ların sonunda Hugo Chavez’in Venezuela’da iktidara gelmesinin ardından zayıflayan bölgesel etkisini yeniden ele geçirmeye ve bu süreçte artan Çin’in ekonomik etkisini sınırlamaya çalışıyor. Bu açıdan Flavio Bolsonaro’nun kazanması, kasımda yapılacak Kongre ara seçimlerinde güç kaybetmesi öngörülen Trump yönetiminin hanesine yazılacak.

(Dış Haberler)