Sözleşmeler dönemi başladı: Milyonlarca işçi için karar zamanı

Küçük MESS, MESS grup sözleşmesi, petrokimya işçileri, kamu sözleşmesi… Farklı sendikalara üye yüzbinlerce işçiyi kapsayan toplu sözleşme süreçleri başladı. Tarihinde ilk kez belirlenir belirlenmez açlık sınırın altında tutulan ve milyonlarca işçiyi doğrudan ilgilendiren asgari ücret görüşmeleri de yine bu dönemde yapılacak. Bir yıla yayılan bu görüşmeler Erdoğan-Şimşek programı kapsamında ücretlerin eridiği, vergi yükünün arttığı ve işten atmaların yaygınlaştığı bir dönemde gerçekleşeceği için her zamankinden daha önemli. Milyonlarca işçiyi kapsayan bu süreçte OVP dayatmalarına, sefalet zamlarına, vergi yüküne karşı işçilerin bugünden alacağı tutum ve yürüteceği mücadele, sözleşme sürecinin kimin lehine sonuçlanacağının, bütün işçi ve emekçilerin yaşam koşullarının belirleyicisi olacak.

1660 metal işçisinin TİS süreci başladı

3 işletmede (Schneider Elektrik, Hitachi ve GE Grid Solutions) çalışan 1660 metal işçisini kapsayan Birleşik Metal-İş Sendikası ile MESS'e üye elektromekanik işyerleri arasında yürütülecek toplu iş sözleşme süreci başladı. TİS teklif taslağı MESS’e sunulurken müzakerelerin ilk oturumu 13 Ekim 2026 tarihinde yapılacak. Geçen sözleşmede yaşananlar nedeniyle gözler ilk önce bu sözleşmede olacak. Zira iki yıl önceki görüşmelerde ilk kez OVP kapsamındaki hedeflenen enflasyona göre ücret artışlarının dayatılması üzerine işçiler greve çıkmış, grev Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle "milli güvenlik" gerekçesi ile yasaklanmıştı. Ancak metal işçileri fiili grevlerini sürdürerek direnişe geçmişti. İşçilerin kararlı duruşu, patronlara geri adım artırmış, sözleşmeler farklı düzeylerde kazanımlarla sona ermişti. Sözleşme “Metal işçileri OVP’yi deldi” şeklinde değerlendirilmişti.

İnsanca yaşanacak ücret, vergi adaleti ve iş güvencesi

Türk Metal, Birleşik Metal-İş ve Özçelik-İş üyesi 150 bin işçiyi ilgilendiren MESS grup sözleşmesi ise küçük MESS’in ardından 2027 Eylül ayında başlayacak. Metal sektörünün önde gelen tüm fabrikalarını (Renault, TOFAŞ, Bosch, Kroman Çelik, Sarkuysan, Arçelik, TEMSA, Türk Traktör, HABAŞ…) kapsayan ve sonuçları itibariyle sadece metal sektörünü değil Türkiye’deki tüm işçilerin çalışma koşulları ve ücretlerinde belirleyici. 2025-2027 sözleşmesine ilişkin Türk Metal, Birleşik Metal-İş ve Özçelik-İş sendikaları ile MESS arasındaki görüşmeler, ücretlere ilk 6 ay için yüzde 28,10; ikinci 6 ay için ise “enflasyon korumalı” yüzde 13 artışla sonuçlanmıştı. Vergi dilimine erken girmeleri nedeniyle yılın üç ayı vergiye çalışır hale gelen metal işçileri, bu dönem, zammın yanı sıra vergi kesintisi ve iş güvencesi talebinin de sözleşmeye girmesini istiyor.

Petrol-İş 11 bin işçi için masada

Petrol-İş Sendikasının özel sektörde örgütlü olduğu 50’nin üzerinde işyerinde, 11 bin işçi adına yürütülen sözleşme görüşmeleri de başladı. Bu sözleşmeler kapsamında Petrol-İş’in Gebze şubesi, örgütlü olduğu ve daha önce grev ve direnişlerle adlarından söz ettiren Pulver Kimya, Ravago, Portakal Plastik, Plascam, Tarket, Betek Boya gibi işyerlerinde çalışan 2 bin işçi adına bu görüşmeleri yürütecek. İşten atma ve düşük zam dayatmasının başladığı fabrikalarda işçiler iş güvencesi ve eriyen ücretlerinin karşılanması taleplerini dile getiriyor.

Kamu işçileri, eriyen ücretlerinin yükseltilmesini istiyor

Kamuda çalışan 600 bin işçiyi ilgilendiren kamu çerçeve protokolü (KÇP) 2027 yılı itibariyle başlayacak. Askeri tersaneler, karayolları, demiryolları, madenler, elektrik santralleri, hastaneler, öğrenci yurtları başta olmak üzere kamuya ait tüm işyerlerini kapsayan sözleşme, kamu işveren sendikası TÜHİS ile işçileri temsilen yetkili sendikalar adına Türk-İş ve Hak-İş konfederasyonları arasında yapılıyor. Kamu sözleşmeleri hem geniş kapsamı hem de geçtiğimiz dönem imzalanmadan önce işçilerin ek zam ve 'geçinemiyoruz' talebiyle başlattığı eylemler nedeniyle sınıf hareketi açısından öne çıkmıştı. İşçilerin protestoları üzerine sendikacılar eylem kararları almak zorunda kalmış, Ankara’da Türk-İş tarafından 150 bin işçinin katıldığı miting düzenlenmişti. Ek zam ve vergide adalet taleplerinin dile getirildiği miting ve eylemlerin ardından başlayan sözleşmeler için sendikal bürokrasi işçilere “Bekleyin, sözleşmede iyi zam alacaksınız” demişti. Ancak Türk-İş ve Hak-İş yüzde 90 zam talebine karşılık yüzde 24’ü kabul etti. 2 Ağustos 2025’te imzalanan KÇP ile Türk-İş ve Hak-İş 2025'in ilk 6 ayı için yüzde 24’e imza attı. İkinci 6 ay ise 50 lira artı yüzde 11’de anlaşıldı. Yıllık bazda ücret artışı orta vadeli programın (OVP) hedefleri doğrultusunda yüzde 30’da sınırlı kaldı. Sözleşmeye işyerlerinde tepkiler gösterildi. Bu dönem başlayacak sözleşmeler öncesi işçiler kayıplarının giderilmesini ve sözleşme ile vergi kesintilerinin sınırlandırılmasını istiyor.

Belediye TİS süreçleri sürüyor

Ülke genelinde belediyelerde de on binlerce işçiyi ilgilendiren sözleşme süreçleri başladı. Kimi belediyelerde sözleşmeler imzalanırken bazı belediyelerin sözleşme süreçleri devam ediyor. Bazılarının ise önümüzdeki aylarda başlayacak. Geçtiğimiz sözleşme döneminde işçiler talepleri için greve çıkmış ancak sendika yöneticilerinin işçilere sormadan imza atması sendikal bürokrasi tartışmalarına neden olmuştu. Bu dönemin akılda kalan fotoğrafı ise İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın bizzat çöp toplayarak grev kırıcılığı yapma girişimi olmuştu. Bu grevlerin öne çıkan bir diğer yönü ise belediye yönetimlerinin “Bu grev AKP’nin ekmeğine yağ sürüyor”, “Halkı mağdur ediyorlar” gibi işçilerle halkı karşı karşıya getiren ve işçilerin grev hakkını yok sayan, insanca yaşam taleplerini örtmeye çalışan açıklamaları olmuştu.

Kamu emekçileri ek zam istiyor

4 milyon kamu emekçisi ve 2.5 milyon memur emeklisini doğrudan ilgilendiren 2028-2029 yıllarını kapsayan sözleşme görüşmeleri de 2027’nin yaz aylarında yapılacak. Bir önceki sözleşme 2025 Ağustos ayında bağıtlanmış, 2026 ile 2027 yılını kapsayan sözleşme hakem heyeti eliyle bitirilmişti. Sözleşmede maaş zammı 2026'da ilk altı ay için yüzde 11, ikinci altı ay için yüzde 7; 2027’de ilk altı ay için yüzde 5, ikinci altı ay için yüzde 4 olarak belirlendi. Oysa 2025 yılı enflasyonu yüzde 30.89 olarak gerçekleşmiş, 2026’nın ağustos ayı itibariyle yıllık enflasyon yüzde 31.51 olmuştu. Milyonlarca memur ve emeklinin maaşlarında ciddi erimeye neden olan sözleşme bitirilmesi ile de konu olmuştu. AKP’ye yakınlığı ile bilinen yetkili konfederasyon Memur Sen sözleşmeye imza atmayacağını söylemiş, ancak sözleşmenin Meclise gelmesi ve Meclis’te bağıtlanması imkanı doğmuşken Kamu Görevlileri Hakem Kurulu’na katılarak hükümetin oyununa payanda olmuştu. Çünkü kurula temsilci göndermemesi halinde sözleşme Mecliste görüşülecekti. Ancak Memur Sen’in temsilci göndermesi ile iktidara sözleşmeyi Meclise göndermeme imkanı sağlandı ve bu sayede sözleşme iktidar temsilcilerinin ağırlıkta bulunduğu hakem kurulu tarafından yüzde 11 gibi komik bir rakamla bağıtlandı. Memur Sen’in de protesto edildiği sözleşmeye tepki eylemleri sırasında kamu emekçileri yüzde 35 ek zam talebini dile getirmişti.

2027 asgari ücret görüşmeleri kapıda

Asgari ücretli 8 milyon işçi için doğrudan, dolaylı olarak tüm işçi ve emekçiler için belirleyici olması nedeniyle Türkiye’nin en büyük toplu sözleşmesi olarak kabul edilen asgari ücret görüşmeleri, 2027 yılı ücretini belirlemek üzere 2026 Kasım ayında başlayacak. Geçtiğimiz dönem asgari ücret ilk kez belirlenir belirlenmez 4 kişilik ailenin gıda masrafı anlamına gelen açlık sınırının altında belirlenmesi ile tarihe geçti. 2026 yılı boyunca geçerli boyunca geçerli asgari ücret 28 bin 75 lira olarak belirlenirken, 2026’nın hemen başında ocak ayında açlık sınırı 31 bin 224 lira olarak gerçekleşti. Enflasyonun hız kesmemesi nedeniyle daha da eriyen asgari ücret Ağustos 2026’da reel olarak 6 bin 196 lira daha eridi.

Sözleşme görüşmelerinde işçileri temsilen yer alan Türk-İş yönetimi görüşmeler sırasında işçilerin geçinebilecek ücret talebini karşılamak üzere hiçbir şey yapmaması nedeniyle eleştirilmişti. Türk-İş Başkanı Ergün Atalay bu talebi karşılamak yerine “Bizim üyelerimiz asgari ücret almıyor. Bundan sonra asgari ücret görüşmelerine katılmayacağız” açıklaması yapmıştı. İşçiler ABD’nin İran’a saldırısı sonrası enflasyonun daha da harlanması nedeniyle asgari ücrete ara zam istese de iktidar "ara zam olmayacak" dedi, sendikal bürokrasi bu açıklamaya karşı yine harekete geçmedi.