Dağlar, tepeler, ovalar doldu, sıra denizlere geldi: Kuzey Ege’de deniz üstünde RES yapılması için çalışma başlatıldı

Çanakkale – Ülkemizde rüzgar ve güneş potansiyeli uygun bulunan dağlar, tepeler, ovaların ardından şimdi de denizlerde rüzgar enerji santralleri (RES) kurulması için çalışmalar başlatıldı. Çok ciddi ekolojik risklere ve yerellerdeki mücadelelere rağmen hız kesmeyen elektrik yatırımlarına böylece denizlerde kurulacak RES’ler de eklenecek. Ülkenin elektrik kurulu gücünün elektrik arzının iki katından fazlasına ulaşmasına rağmen devam eden bu elektrik yatırımlarının ekolojik maliyeti ise bütün canlılara çıkıyor.

Kuzey Ege’de dört alan belirlendi

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, Saros Körfezi, Gökçeada, Bozcaada ve Edremit açıklarındaki toplam 4 alan Türkiye'nin ilk deniz üstü rüzgar Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) adayı olarak belirlendi. Bakanlık, 2035 yılına kadar deniz üstü rüzgar enerjisinde 5 gigavatlık kurulu güce ulaşmayı hedeflendiğini açıkladı. Bakanlık bu çalışmaların tüketiciye yansıyan elektrik maliyetini düşürmek amacıyla yürütüldüğünü ileri sürerken, Marmara denizinde yapılan çalışmaların ardından incelemelerin Kuzey Ege sahalarına kaydırıldığı dile getirildi.

Kuzey Ege kıyılarında 4,5 gigavatlık üretim potansiyeli

Yapılan saha değerlendirmeleri sonucunda Bozcaada, Gökçeada, Edremit ve Saros sahalarında toplam 3,5 ila 4,5 gigavat arasında rüzgar enerjisi potansiyeli tespit edildiği aktarılırken, Dünya Bankası raporlarının Türkiye'nin deniz üstü rüzgar potansiyelini 75 gigavat olarak gösterdiği ileri sürülüyor. Türkiye'nin toplam elektrik kurulu gücü 125 bin 598 megavata ulaşırken, rüzgar ve güneşin toplam payı 42 bin megavatı aşmış durumda.

Denizel yaşam üzerindeki tehdit büyük

Enerji üretimi deniz yüzeyine taşınırken, deniz üstü rüzgar türbinlerinin ekolojik etkileri ise tartışma yaratıyor. Bu çalışmaların deniz tabanındaki hassas canlı yaşamını ve besin zincirini doğrudan etkileyeceği dile getiriliyor. Akdeniz ve Ege ekosisteminin en kritik ögesi sayılan Posidonia oceanica, yani deniz eriştesi çayırları ciddi tehdit altında bulunuyor. Oksijen üreten, kıyı erozyonunu engelleyen ve yüksek miktarda mavi karbon depolayan bu endemik tür, elektrik üretimi için deniz tabanında yapılacak çalışmalar nedeniyle yok olma riskiyle karşılaşıyor. Ayrıca türbin ayaklarının çakımı esnasında oluşan yüksek ses dalgaları yunuslar ile Akdeniz foklarını bölgeden uzaklaştırıyor. Denizaltı kablolarının elektromanyetik alanları ve türbinlerin yarattığı gürültünün ise göçmen kuşları ve yerel balıkçılık sahalarını olumsuz etkileyeceği ifade ediliyor.

Artan kurulu güç ve ekolojik maliyet arasındaki çelişki

Öte yandan uzmanlar tarafından yapılan açıklamalarda, Türkiye'nin elektrik kurulu gücünün ihtiyaç duyulan arzı karşılayacak seviyede büyümeye devam ettiği dile getiriliyor. Buna karşın ekolojik maliyetler göze alınarak yeni elektrik üretim tesislerinin sürekli teşvik edilmesi önemli bir çelişkiyi gündeme getiriyor. İletim şebekesine yapılması planlanan 30 milyar dolarlık altyapı yatırımları ve santral kurulumları, denizel biyoçeşitlilik üzerindeki geri döndürülemez kayıplarla yan yana değerlendirildiğinde politika tercihlerini sorgulatıyor.

Elektrik kimin için üretiliyor?

Söz konusu yatırımlar Türkiye'nin bu kadar yüksek miktarda elektriğe ihtiyaç duyup duymadığı sorusunu akıllara getiriyor. Elektrik tüketimindeki hızlı artış, bireysel konut ihtiyacından ziyade ağır sanayinin, çelik ve çimento sektörlerinin ile enerji yoğun üretim kollarının talebinden kaynaklanıyor. Üretilen elektriğin büyük bölümü büyük sanayi merkezlerine ve iletim hatlarına aktarılıyor.

Gökçeada ve Bozcaada gibi yerleşimlerde yaşayan yerel halk, balıkçılar ve turizm işletmeleri kendilerine hiç danışılmadan ortaya atılan bu projelerin ekolojik maliyetlerinin yanı sıra ve görsel olarak da sıkıntı yaratabileceğini düşünüyorlar.