İşsizlik Fonu’ndan patronlara milyarlar, SGK’da trilyonluk alacak

Emek Partisi (EMEP) İstanbul Milletvekili İskender Bayhan, 2025 Sayıştay raporlarındaki bulgular üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’a iki ayrı soru önergesi verdi. İşsizlik Sigortası Fonu’ndan patronlara yapılan ödemelerin işsizlere yapılan ödemeleri geçmesi, SGK’nın trilyonları bulan prim alacakları, 110 milyar lirayı aşan tecil ve taksitlendirilmiş borçların muhasebe kayıtlarında görünmemesi Bayhan’ın Bakanlığa yönelttiği soruların başında geldi.

İşsize 81,4 milyar, patronlara 126,3 milyar

İŞKUR verilerine göre 2025 yılında İşsizlik Sigortası Fonu’ndan yapılan 256,5 milyar TL’lik harcamanın 126,3 milyar TL’sinin patronlara yönelik teşviklere, 81,4 milyar TL’sinin ise işsizlere ödenek ayrıldığını belirten Bayhan, TÜİK’in işsizlik verileri esas alındığında atıl işgücü dahil işsizlerin yalnızca yüzde 4,6’sının işsizlik ödeneğinden yararlanabildiğini ifade etti. Bayhan, işçiler için işsizlik döneminde gelir güvencesi sağlamak amacıyla kurulmuş bir fondan neden patronlara yönelik teşvik ve desteklerin işsizlere yapılan ödemelerden daha fazla olduğunun yanıtını istedi. Teşvik alan şirketlerin gerçekten yeni ve kalıcı istihdam yaratıp yaratmadığını, bu işletmelerin kaçında destek sürecinde veya desteğin sona ermesinden sonraki bir yıl içerisinde işçi çıkarıldığını; yaratılan net ilave istihdamı, istihdamın kalıcılığını ve bir kalıcı istihdam başına düşen Fon harcamasını sordu.

Fonun alacağı bilançosunda görünmüyor

Bayhan’ın gündeme getirdiği bir başka Sayıştay bulgusu ise İşsizlik Sigortası Fonu’nun tahsil edilemeyen alacaklarına ilişkin oldu. Patronların SGK’ya ödemesi gereken ancak tahsil edilemeyen işsizlik sigortası primleri ile gecikme zamlarından kaynaklanan alacakların Fonun mali tablolarında alacak olarak gösterilmediğini belirten Bayhan, ayrıca SGK’nın tahsil ettiği işsizlik sigortası primlerini Fona zamanında aktarıp aktarmadığını; gecikme yaşandıysa gecikmeli aktarılan toplam miktarı ve gecikme sürelerini açıklamasını istedi. “İşsizlik sigortası primleri İŞKUR’a aktarılmıyorsa ne amaçla kullanılmaktadır?” sorusu da Bakan Işıkhan’a yöneltildi.

SGK’nın 2,2 trilyon lirayı aşan prim alacağı kimden?

SGK’nın tahsil edilemeyen prim alacakları da önergede yer aldı. SGK’nın 2025 bilançosunda toplamda 2,2 trilyon lirayı aşan alacağın kimlerden tahsil edilemediğini soran Bayhan özellikle büyük holding ve şirketlerin bu toplam içindeki payının açıklanmasını istedi. Önergede küçük esnaf ve bireysel borçluların prim borçlarında e-haciz ve icra yöntemlerinin işletildiği hatırlatılarak büyük ölçekli şirketlerin prim borçlarının tahsilinde farklı bir uygulama bulunup bulunmadığının açıklanması istendi.

110 milyar liralık borç affı hangi şirketlere sağlandı?

Bayhan son iki yılda 170 bin 376 patronun toplam 110 milyar 72 milyon 728 bin 664 TL tutarındaki borcunun tecil ve taksitlendirildiğini, buna karşın bu tutarın Sayıştay raporundaki tespite göre muhasebe kayıtlarında bulunmadığının tespit edildiğine dikkat çekti. Kayıt dışına çıkarılan bu 110 milyar liralık borç affının hangi şirketlere sağlandığını sordu. Bayhan, “Zengine şefkat, işçiye ve yoksula icra sopası sallayan bu politikalarınızdan ne zaman vazgeçeceksiniz?” diye sordu.

278,5 milyar lira prim teşviklerine

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2025 yılındaki 513,5 milyar TL’lik bütçe giderinin yüzde 99,12’sini cari transferlerden oluştu. SGK’ya aktarılan 395,5 milyar TL’nin 278,5 milyar TL’si ise sigorta prim teşviklerine ayrıldı. Bayhan, bu rakamlar üzerinden Bakan Işıkhan’a, patronların prim maliyetlerinin azaltılması için yüz milyarlarca liralık kamu kaynağı kullanılırken iş cinayetlerini önlemek, iş teftişlerini artırmak ve işçi sağlığını korumak için neden aynı ölçekte bütçe ayrılmadığını sordu.

(İşçi Sendika Servisi)