Sicillerinde işçi ölümleri var: Maden şirketleri bu kez ‘hayat kurtarmak’ için yarıştı

 

İktidarın “iş güvenliği” söylemleri eşliğinde Rize’de düzenlenen Maden Kurtarma Yarışması’nda, maden sahalarında işçilerin yaşamını yitirdiği şirketler bu kez “hayat kurtarmak” için yarıştı. Organizasyona katılan şirketlerin geçmişinde çok sayıda iş cinayeti bulunuyor.

Türkiye Madenciler Derneği’nin (TMD) madencilik sektöründe “iş güvenliği kültürünü pekiştirmek” iddiasıyla düzenlediği 4. Maden Kurtarma Yarışması, sermaye ile iktidarın iş güvenliği tablosundaki çelişkiyi bir kez daha ortaya koydu. İş cinayetlerinin en fazla yaşandığı işkollarından madencilik sektörünün tanıdık şirketleri, kamu kurumlarının temsilcileri ve yerel yönetimin desteğiyle bu kez kurtarma parkurunda bir araya geldi. Yarışmaya katılan 13 şirketin birçoğu daha önce iş cinayetleriyle gündeme gelirken bazı şirketlerin sahalarındaki ölümlerin üzerinden yalnızca aylar, hatta haftalar geçti.

TMD tarafından düzenlenen yarışmanın dördüncüsü, 22-25 Eylül tarihlerinde Cengiz Holding’e ait Çayeli Bakır İşletmeleri’nin ev sahipliğinde Rize’de yapıldı. AKP’li Rize Belediyesinin desteğiyle gerçekleştirilen dört günlük organizasyon, gala gecesi ve ödül töreniyle sona erdi.

Organizasyona Acacia Maden İşletmeleri, Çayeli Bakır İşletmeleri, Defaş Madencilik, Esan Eczacıbaşı, Eti Bakır, Eti Krom, Gübretaş Maden Yatırımları, Gümüştaş Madencilik, Öksüt Madencilik, Tümad Madencilik, Tüprag Madencilik, Türk Altın İşletmeleri ve Zenit Madencilik’in arama kurtarma ekipleri katıldı. Takımlar; yeraltı, yangın, deprem, kimyasala müdahale, araç kazası ve takım yetkinliği olmak üzere altı kategoride yarıştı.

Dört gün boyunca “iş güvenliği” mesajlarının verildiği organizasyonda şirketlerin yanı sıra kamu kurumlarından temsilciler de yer aldı. Açılış konuşmacıları arasında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü Daire Başkanı Mehmet Eren Sökmen, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı Abdullah Tancan ve Rize Valisi İhsan Selim Baydaş bulunurken Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı bürokratları da organizasyona katıldı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı Tancan, açılış konuşmasında iş sağlığı ve güvenliği ile çevreyi madencilik sektörünün “asla esnetilmeyecek” iki kırmızı çizgisi olarak tanımladı. Kürsüden verilen bu mesajlara karşın yarışmaya katılan şirketlerin iş güvenliği sicili dikkat çekti.

Sicillerinde işçi ölümleri var

BirGün’den İlayda Sorku’nun haberine göre yarışmanın ev sahibi Çayeli Bakır İşletmeleri daha önce bir iş cinayetiyle gündeme geldi. Şirket henüz First Quantum Minerals bünyesindeyken 3 Şubat 2017’de işçi Serdar Dede, maden sahasında bir iş makinesinin geri manevrası sırasında aracın altında kalarak yaşamını yitirdi. Çayeli Bakır İşletmeleri daha sonra Cengiz Holding tarafından satın alındı.

7 işçi hayatını kaybetti

Cengiz Holding bünyesindeki bir diğer yarışmacı ise Eti Bakır oldu. 2012 yılında Samsun Eti Bakır tesisinde amonyak tankının kapağının düşmesi sonucu 7 işçi hayatını kaybetti, 12 işçi yaralandı. Olayın ardından “taksirle ölüme neden olmak” suçlamasıyla dava açıldı ancak 2015 yılına gelindiğinde davada tutuklu sanık kalmadı.

Tarım Kredi iştiraki Gübretaş’ın işlettiği Bilecik Söğüt’teki altın madeninde de bir işçi yaşamını yitirdi. 2022 yılında sahada çalışan taşeron işçi Sebahattin Duman’a geri manevra yapan greyder çarptı. Ağır yaralanan Duman hayatını kaybetti. Gübretaş Maden Yatırımları da Rize’de arama kurtarma ekibiyle yarışan 13 şirket arasında yer aldı.

Defaş sahasında bir işçi yaşamını yitirdi

Yarışmaya katılan şirketlerden biri de Defaş Madencilik’ti. Bağımsız Maden İş, 2024 yılında AKP’li Ferhat Nasıroğlu’nun şirketi Fernas ve Koç Holding’e bağlı Demir Export ortaklığındaki Defaş Madencilik’in Soma’da işlettiği maden sahasında Galip Uçar isimli işçinin yaşamını yitirdiğini açıkladı. 27 yaşındaki işçinin ölümü haberlere “özel bir maden işletmesinde yer altında çalışırken hayatını kaybettiği” şeklinde yansıdı. Olayla ilgili soruşturma başlatıldı.

Eti Krom’daki ölümün üzerinden üç ay geçmedi

Yıldırım Holding bünyesindeki Eti Krom’un sahasında yaşanan iş cinayetinin üzerinden ise henüz üç ay bile geçmedi. 29 Haziran 2026’da Elazığ’ın Alacakaya ilçesindeki Eti Krom sahasında taşeron Denson Madencilik bünyesinde çalışan Murat Demiroğlu, geri manevra yapan kepçe ile duvar arasında kaldı. Demiroğlu hayatını kaybederken olayla ilgili soruşturma başlatıldı.

Eylülde 2 işçi öldü

Yarışmacılar arasındaki en yakın tarihli iş cinayetlerinden biri Nurol Holding bünyesindeki Tümad Madencilik’in sahasında meydana geldi. Eylül 2026’da Balıkesir’in İvrindi ilçesindeki Tümad maden sahasında ekskavatör taşıyan tır kontrolden çıkarak yaklaşık 20 metrelik uçuruma yuvarlandı. Tır sürücüsü 61 yaşındaki Nedim Demirdağ ile araçta bulunan 45 yaşındaki Musa Turgal olay yerinde hayatını kaybetti. Olayın ardından soruşturma başlatıldı.

Esan sahalarında 3 ayrı iş cinayeti

Eczacıbaşı Holding’e bağlı Esan Madencilik’in sahalarında da yıllar içerisinde birden fazla işçi ölümü kamuoyuna yansıdı. Bunların en yenisi Şubat 2026’da yaşandı. Balıkesir’in Balya ilçesindeki Esan Madencilik sahasında taşeron Sargın İnşaat bünyesinde çalışan maden işçisi Recep Koca hayatını kaybetti.

Esan’ın sahalarında daha önce de işçiler yaşamını yitirdi. 2021 yılında Muğla’nın Milas ilçesindeki Esan maden sahasının feldspat döküm alanında bir kamyon bilinmeyen nedenle uçuruma yuvarlandı. Kamyonun 43 yaşındaki sürücüsü Ali Çakıcı hayatını kaybetti.

Şirketin adı 2016 yılında DİSK’e bağlı Dev Maden-Sen’in raporuna giren bir başka iş cinayetinde de yer aldı. Rapora göre Şubat 2016’da Balıkesir’in Balya ilçesinde şirketin çinko ve kurşun çıkarılan ocağının “jumbo galeri” bölümünde göçük meydana geldi. Göçük altında kalan iş makinesi operatörü Alpay Demirel yaşamını yitirdi.

En az 70 işçi zehirlendi

Yarışmacılardan Kanadalı Centerra Gold’a ait Öksüt Madencilik ise cıva zehirlenmesiyle gündeme geldi. 2022 yılında altın döküm odasının güvenliğinde çalışan 8 işçinin kanında ve idrarında yüksek miktarda cıva ve diğer ağır metaller tespit edildi.

İşçilerin kan ve idrarlarında yapılan tahlillerle ortaya çıkan bu bilginin uzun süre işçilerden gizlendiği, şirketin Genel Müdürü Davit Bickford, Proses Müdürü Ömür Yandım ve diğer yöneticilerin zehirlenme olayını işçilerden sakladığı ortaya çıktı. Zehirlenmenin açığa çıkmasının ardından yapılan incelemelerde cıva sızıntısından en az 70 işçinin etkilendiği belirlendi. Bilirkişi keşfinde de şirket yöneticilerinin ihmalleri ve olayı gizleme yoluna gittikleri raporlandı.

Kışladağ’da dosya yıllara yayıldı

Uşak Kışladağ Altın Madeni ile yıllardır kentin suyunu kurutan Tüprag Madencilik de “iş güvenliği” yarışmasına katılan şirketlerden biri oldu. Kışladağ’da 2008 yılında 55 yaşındaki işçi Rıza Yükselir, yükleme yapılan bir kamyondan düşen kaya parçasının altında kalarak hayatını kaybetti.

Kışladağ yalnızca işçi ölümüyle değil, siyanür tartışmalarıyla da gündeme geldi. Madenin resmi açılışından kısa süre önce meydana gelen olayın ardından Eşme ve çevresindeki köylerde yaklaşık 1200 kişinin zehirlendiği iddiası kamuoyuna yansıdı.

Şirket hakkındaki iş güvenliği iddiaları yıllar sonra Meclis gündemine de taşındı. 2025 yılında TBMM’ye sunulan soru önergesinde, Kışladağ Altın Madeni’nde 2014 yılında bir işçinin gözüne kostik madde sıçraması sonucu yaralandığı ancak olayın iş kazası olarak kayda geçirilmediği iddia edildi. Aynı önergede, işçinin açtığı tazminat davasında işletmenin yüzde 70 kusurlu bulunduğu aktarıldı.

Şirketin sahasındaki son olaylardan biri Haziran 2026’da meydana geldi. Yerel basına yansıyan haberlere göre 10 Haziran’da Kışladağ Altın Madeni’nde bir işçi elektrik akımına kapılarak yaralandı ve hastaneye kaldırıldı. Şirket ise olayla ilgili kamuoyuna resmi bir açıklama yapmadı.

(birgun.net)