Ormanlık alandaki Cengiz’in madeni, şimdi de kapasite arttırıyor

Kastamonu - Kastamonu'nun Küre ilçesinde faaliyet gösteren Maden Teknik Arama (MTA) bünyesinden 2004 yılındaki özelleştirme ile Cengiz Holding’e satılan Eti Bakır A.Ş., Toykondu sahasındaki bakır cevheri üretimi için yeni bir kapasite artışı adımını hayata geçiriyor. Şirketin başvurusuna ÇED Olumlu (Ek 2) kararı verildi.

19,11 hektarlık alanda yıllık 184 bin 160 ton bakır ve 1 milyon 747 bin 407 ton pasa üretimi hedefiyle 2018 yılında ÇED Gerekli Değildir kararı alan şirket son kapasite artışı projesi ile açık ocak üretim alanının fiziki sınırlarında genişleme yapılmaksızın cevher ve pasa üretim miktarlarında artışa gitmeyi planlıyor. Proje çerçevesinde yıllık cevher çıkarım miktarının 150 bin 332 ton, pasa üretiminin ise 1 milyon 779 bin 300 ton seviyesinde gerçekleşmesi öngörülürken, sahadaki toplam görünür cevher rezervi ise 26 milyon 874 bin 120 ton olarak hesaplanıyor. Çıkarılan piritli bakır cevherinin Küre tesislerinde işlenmesinin ardından elde edilen ürünlerin İnebolu Limanı üzerinden denizyoluyla sevk edilmesi planlanıyor.

Tamamı orman arazisinde yer alan ÇED sahası

Faaliyetin yürütüleceği ÇED sahasının mülkiyet yapısı incelendiğinde alanın tamamının orman arazisi niteliği taşıdığı görülüyor. Kadastro kayıtları ile 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı verileri, projenin tamamen orman toprakları üzerinde konumlandığını doğruluyor. İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından paylaşılan resmi görüşte, sahanın Mera Kanunu kapsamında özel sicile kayıtlı mera alanları arasında yer almadığı aktarılıyor. Mevcut orman izinlerinin yanı sıra ilave tesis ve depolama alanları için de ilgili mevzuat uyarınca orman izin süreçlerinin yürütülmesi gerektiği ifade ediliyor.

Maden, yerleşim yerlerinin neredeyse içinde

Maden sahasının coğrafi konumlanışı, çevre yerleşimler ve su yapıları açısından dikkat çekici ayrıntılar barındırıyor. ÇED alanına en yakın konutun sadece 200 metre mesafede yer aldığı kaydediliyor. Projenin Küre ilçe merkezine 1,56 kilometre uzaklıkta bulunduğu belirtiliyor. Bölgedeki diğer yerleşimlerden Karaman 2,6 kilometre, Çatak ise 3,2 kilometre mesafede konumlanıyor. Çevresel duyarlılık listelerinde yer alan su varlıkları ele alındığında, Küre Çatak Barajı'nın faaliyet sahasına yaklaşık 720 metre mesafede yer alması su kaynakları üzerindeki riskleri gündeme getiriyor.

Yılda 333 ton patlayıcı ve asit maden drenajı riski

Açık ocak işletmeciliğinde kullanılacak patlatma yöntemleri ve cevher yapısı çevresel risk değerlendirmelerinde öne çıkıyor. Sahada yılda toplam 333 bin 192 kilogram patlayıcı madde tüketilmesi planlanırken bu miktarın 325 bin 352 kilogramını ANFO, 7 bin 840 kilogramını ise jelatinit tipi dinamit oluşturuyor. Raporda pasa malzemenin potansiyel asit üretici kategorisinde tanımlandığı ve risk taşıdığı bilgisine yer veriliyor. Asit maden drenajı oluşumu ihtimaline karşı sızdırmazlık ve kontrol önlemlerinin alınması gerektiği vurgulanıyor.

Bölgedeki Aşıköy maden atık depolama tesisi, yeraltı işletmeleri ve kırma-eleme ünitelerinden kaynaklanan arka plan emisyonlarının toz yükünü artırdığı ifade ediliyor. Sismik açıdan yapılan değerlendirmelerde sahanın diri fay hatlarına 80 kilometreden daha uzak mesafede yer aldığı ve doğrudan yüzey faylanması riskinin düşük olduğu söylenirken Kuzey Anadolu Fayı gibi aktif hatlarda yaşanabilecek büyük depremlerin sahada hissedilebilir ivmeler oluşturabileceği kaydediliyor.

Proje sahasına en yakın koruma alanları arasında 5,24 kilometre uzaklıktaki Gen Koruma Alanı ile 6,25 kilometre mesafedeki birinci derece sit alanı dikkat çekiyor.