Smart kazandı, TÜPRAŞ, HABAŞ, İDÇ neden kaybetmişti?

İzmir - Aliağa'da Smart Solar işçileri dört gün süren direnişlerinin ardından taleplerini kazanarak mücadeleyi sonlandırdı. Son sözleşmelerinde enflasyona ezdirilen işçilerin, Temmuz ayında enflasyon farkının yatmayacağını duyması ve sendikanın bu duruma pasif kalması nedeniyle tepkisi yükseliyordu. Gebze'de bulunan ve aynı üretimi yapan Smart fabrikasının işkolunun metal olması nedeniyle Birleşik Metal İş Sendikası'nın (BMİS) örgütlü olması sözleşme döneminden beri Aliağa Smart işçilerinin gündemindeydi. İşveren işkolunu farklı göstererek Tes-İş'in örgütlenmesinin önünü açmış, toplu sözleşmede işçilerin elini zayıflatmayı amaçlamıştı. İşçiler TÜRK-İŞ'e bağlı Tes-İş Sendikası'ndan ayrılarak BMİS'in yönlendirmesiyle DİSK'e bağlı Enerji-Sen'e bir gecede geçiş yaparak birikmiş tepkilerinin ilk somut adım atıldı. %95 ile bir gecede tamamlanan bu geçişin ardından 7 işçi işten çıkarılmış, işçiler bunun ardından üretimi durdurarak eyleme başlamıştı. Patronun idari izin hileleriyle içeride olan vardiyanın dışarı çıkmasını ve fabrikayı boşaltmak istemesine karşı işçiler fabrikayı terk etmeyerek bu hamleyi boşa çıkarmıştı.

4 gün boyunca içeriden çıkmayan 80 işçi ve dışarıda yüzlerce işçi birliğini bozmadan eylemlerini sürdürdü ve sonunda patrona taleplerini kabul ettirerek eylemlerini sonlandırdı. İşçilere herhangi bir disiplin soruşturması veya baskı yapılmayacağı, işçilerin seçtiği sendikanın tanınacağı, yatırılmayan enflasyon zamlarının ödeneceği ve işten atılan işçilerle ilgili görüşmelerin süreceği maddeleri üzerinden müzakere süreci gerçekleştirileceği açıklanmıştı. İşverenin sözlerinden cayması halinde işçiler eylemleri daha güçlü örgütleyeceğini söyleyerek sabah vardiyasından itibaren üretime başladı.

Süreç böyle gelişti ve fabrikada görüşmeler, sendikal örgütlenmenin tamamlanması, resmi adımları vs ilerliyor. Aynı zamanda işkolu davası da süren Smart Solar için metal işkolu kararı verilmiş, itiraz sonucu istinafa gitmişti. Dava sonuçlandığında yüksek olasılıkla işkolu metale geçecek ve o andan itibaren işçiler Birleşik Metal İş Sendikası'nda örgütlülüğünü sürdürecek.

Smart kazandı, TÜPRAŞ, HABAŞ, İDÇ neden kaybetmişti?

Smart'ta işçilerin bu kararlı mücadelesi son dönemlerde Aliağa başta olmak üzere tüm sanayi havzalarına örnek bir mücadele ortaya çıkarmıştır. Örneğin Aliağa'da bulunan Tüpraş'ta son dönem toplu sözleşmesinde işçilerin iradesi hiçe sayılarak imza atılmış, işçilerin hem sendikaya hem işverene tepkisi birleşerek imzalar atılmış olmasına rağmen işçiler Çanakkale asfaltını kaparatarak eylemlerini sürdürmüştü. Fakat eylemlerde tepkiler yükselse de işçiler bir şekilde ikna edilerek eylemler sonlandırılmıştı.

Bir diğer örnek MESS sözleşme sürecinde HABAŞ ve İDÇ'de gerçekleşti. Türk Metal Sendikası'nın işçiler tarafından kısmen desteklense de sonuç alıcı ve etki yaratacak güçte olmayan eylemleri MESS sözleşmesinin işçilerin taleplerine rağmen patronların lehine imzalanmasıyla sonuçlanmıştı.

Yine bir başka örnek olarak; Ravago'da toplu sözleşmede önemli bir kazanım elde edilmiş, grev hazırlıklarının gücüyle, greve çıkmadan örnek bir sözleşmeye imza atılmıştı. Fakat işveren çeşitli gerekçelerle 400 kişiye yakın olan iki fabrikadan 93 işçiyi işten çıkardı. Bu süreçte sendikaların toplu işten çıkarmayı durduracak bir mücadele ortaya koymaması, süreci kabullenmesi ve sessiz kalması sözleşmenin kazanımlarının karşısında büyük bir kaybı ortaya çıkarmıştı.

İşçiler "görüntüde değil gerçekte mücadeleci" anlayış istiyor

Bu üç örneği vermemizin sebebi Aliağa'da işçi hareketinin, sendikal örgütlülüğün güçlü ve köklü deneyimlerinin bu alanlarda birikmiş olmasıdır. Buna karşın bugün gelinen noktada hakim sendikal anlayış; işçi hareketinin içerisinde öne çıkan bir mücadele görüntüsü çiziyor olsa da işçilerin kazanımlarını geriye götüren, uzlaşmacı, işçi iradesini yok sayan, sendikal bürokrasinin hüküm sürdüğü anlayıştır. Bu anlayışın yarattığı kayıplar ve tahribat işçilerin sendikal bürokrasiye tepkisini perçinlese de işçi iradesinin hakim olduğu, mücadeleci bir çizgi örgütlenememektedir.

İşçilerin işyerlerinde bu anlayışa muhalefet edebilecek birlik ve örgütlülüğünün zayıflığıyla beraber işveren ve sendikanın ortak kullandığı "işten atma" tehdit sopası da bu değişimin ortaya çıkmasında önemli engeller yaratıyor. Fakat bu kayıplar ve engeller, işçilerin sendikal bürokrasiye tepkisini ve mücadeleci bir anlayış beklentisini daha da güçlendiriyor.

İşçi iradesi, mücadeleci sendika ve sonuç alıcı eylemler kazanıma götürüyor

İşte tam bu noktada Smart direnişinden çıkarılacak sonuçları ALOSBİ başta olmak üzere sanayi havzalarında, işyerlerinde gündem etmek ve örnek olması için ayrı bir önem vermek gerekiyor. Smart'ta da diğer büyük işletmelere dair verdiğimiz örnekler yaşanıyordu fakat işçiler birliğini bozmayan, üretime dokunan ve sonuç almakta kararlı, protestoculukla sınırlanmamış mücadelesiyle sorunları aşarak ilerledi. İşçiler mücadeleci sendika arayışının ardından Birleşik Metal İş Sendikası'nda örgütlenmeye karar veriyor. Sendika bu mücadele çizgisini ve kararlılığı ortaya koyduktan sonra işçiler, uzlaşmacı sendikacıların "işçiler mücadele etmekten geri duruyor" mavralarının aksine mücadeleye atılmaktan geri durmuyor ve sonuna kadar gidiyor. Tehditlere, baskılara, oyunlara gelmiyor.

Smart'tan çıkan en önemli sonuç işçilerin iradesi, mücadeleci bir sendika ve sonuç alıcı eylemler birleştiğinde kazanımın çok uzak olmadığıdır. Mücadeleci çizgisinden oldukça uzaklaşmış fakat havzada binlerce üyeye sahip olan sendikalar Smart direnişinden kendisine pay çıkarmalıdır. Aynı zamanda bu sendikalarda örgütlü olan işçiler de hakim olan sendikal bürokrasiye karşı işçi iradesini ve mücadeleci anlayışı örgütlemek için Smart işçilerinin mücadelesini örnek almalıdır. Smart direnişi şunu da göstermiştir; esas olan asıl gücün üretimden geldiği bilinciyle karar vermek, eylem çizgisini buraya koymaktır. Hiç tercih edilemez değildir elbette ama kamuoyu desteğinden güç arayan, işyerlerini değil kent meydanlarını eylem merkezi gören, Ankara'ya yürüyerek yine kamuoyu ve sosyal medya desteğini hedefleyen eylem çizgilerine karşı işyerlerinde, üretim alanında, üretime dokunan eylem çizgisinin sonuç alıcılığı görülmüştür.

Smart işçilerinin kazanımı ALOSBİ'de örgütlülüğü güçlendirmeli

Smart direnişinin bir diğer önemi ise; örgütsüz çalışma oranının yüksek olduğu ve büyük fabrikaların eskiden sendikalı işyerinde çalışmış işçileri işe dahi almadığı ALOSBİ'de örgütlenmenin önünü açacak yolu göstermiş olmasıdır. Smart işçileri şimdiden ALOSBİ'nin "gözdesi" olmuş, diğer işçilerin öykünerek baktığı fabrika haline gelmiştir. Diğer farbikalarda ortaya çıkan bu etkinin sendikal örgütlülükle sonuçlandırılması için işyerlerinde Smart işçilerinin mücadelesi cesaret vermeli, somut adımlar atılmasının aracı olmalıdır. Ayrıca Smart işçileri diğer fabrikaların da örgütlenmesinin sorumluluğunu almalıdır. Çünkü bu sorumluluk kendi kazanımlarını koruyabilmesi açısından da oldukça önemlidir.

4 gün süren Smart direnişi içerisinde barındırdığı deneyimler ve kazanımıyla birlikte Aliağa açısından oldukça önemli bir yer edinmiştir. Petro kimya işletmeleri, demir çelik fabrikaları ve ALOSBİ'deki sendikalı ve sendikasız tüm işyerlerine bulunduğu girdaptan nasıl çıkacağını, gücün kimin elinde olduğunu, yanındakine güvenmenin ve birlik olmanın önemini, mücadeleci bir sendikal anlayış ile işçilerin sonuna kadar nasıl gidebileceğini göstermiştir. Şimdi Smart işçileri bu kazanımlarını daha ileriye taşımak için örgütlülüğünü güçlendirirken, Aliağa işçilerinin de silkelenmesi, işyerlerinde birliklerini oluşturması, harekete geçmesi ve taleplerini kazanmak, sendikaları sınıf sendikacılığı temelinde dönüştürmek için yola koyulması gerekmektedir.