DEM Partili Öznur Bartin: 'Hakkari’de çok boyutlu yaşam ve gelecek sorunu araştırılsın'

DEM Parti Hakkari Milletvekili Öznur Bartin, Hakkari’de yurttaşların yaşam hakkını, temel hak ve özgürlüklerini, geçim kaynaklarını ve yaşam alanlarını etkileyen sorunların çok boyutlu bir yaşam ve gelecek sorununa dönüştüğünü belirterek TBMM Başkanlığına Meclis Araştırması önergesi verdi.

Önergede, sorunların daha önce de Meclis gündemine getirildiği ancak ilgili kurumların yanıtlarında somut adımlar yerine genel mevzuat ve uygulamalara yer verildiği ifade edilerek, sorunların bütünlüklü biçimde araştırılması ve kalıcı çözüm önerilerinin belirlenmesi için bir Araştırma Komisyonu kurulması teklif edildi.

Mera kısıtlamaları ve güvenlik uygulamaları geçim kaynaklarını etkiliyor

Önergenin gerekçesinde, Yüksekova’ya bağlı Beşbulak köyünde yayla ve mera alanlarının kullanımına ilişkin sorunların hayvancılıkla geçinen yurttaşların doğrudan geçim kaynaklarını ilgilendirdiği vurgulandı. Mera ve yaylalara erişimde yaşanan fiili engellerin üretimin ve kırsal yaşamın sürdürülebilirliğini olumsuz etkilediği belirtildi.

Ayrıca Dağlıca köyü ve bağlı mezralarda güvenlik gerekçesiyle uygulanan kısıtlamaların seyahat ve yerleşme hürriyeti başta olmak üzere tarım, hayvancılık ve günlük yaşam üzerindeki etkilerinin açıklığa kavuşturulması gerektiği ifade edildi.

“Ulaşım ve altyapı sorunları risk oluşturuyor”

Hakkâri-Van karayolunda meydana gelen ağır trafik kazaları, çığ tehlikesi, heyelan ve altyapı yetersizliklerine dikkat çekilen gerekçede, konunun yalnızca sürücü kusuruna dayalı açıklamalarla değerlendirilemeyeceği kaydedildi.

Bakanlığın 2026 yılında Hakkâri’nin ulaşım ve haberleşme altyapısına son 24 yılda 73 milyar liranın üzerinde yatırım yapıldığını açıkladığı hatırlatılarak, bu yatırımların güvenlik ve risk azaltma sonuçlarının da ölçülmesi gerektiği belirtildi.

“Madencilik faaliyetleri ve ekolojik tahribat”

Ekolojik alandaki tahribata değinilen gerekçede, Bakanlık yanıtlarına göre 2020-2025 döneminde Hakkâri’de 129 maden ruhsatı verildiği, bunların 90’ının aktif olduğu, 119 arama ve 41 işletme ruhsatı bulunduğu, 2024 yılında ise 12 ruhsatta üretim gerçekleştirildiği bilgisine yer verildi. Ruhsat sahiplerine ilişkin bazı bilgilerin "ticari sır" gerekçesiyle açıklanmadığı ifade edilirken; Cilo ve Sat Dağları, meralar ve su havzaları üzerindeki kümülatif etkilerin değerlendirilmesinin zorunlu olduğu vurgulandı. Ayrıca Derecik’in Xoşnav köyünde orman kesilerek askeri alanlara taşındığı yönündeki iddiaların da araştırılması istendi.

“Halk Sağlığı Sorunları görülmeli”

Akçalı’daki entegre katı atık tesisinin heyelan nedeniyle zarar görmesinin ardından atık yönetimi ve halk sağlığı sorununun ortaya çıktığı ifade edildi. Bakanlığın 8 Haziran 2026 tarihli açıklamasında tesisin tamamen zarar gördüğünün ve risklerin azaltılması, yeniden projelendirme, taşınma ve doğaya kazandırma süreçleri için saha çalışmalarının sürdüğünün belirtildiği hatırlatılarak, kalıcı çözüme ihtiyaç duyulduğu kaydedildi.

“İşsizlik, yoksulluk ve sosyal hizmetlere erişim sıkıntılı”

Çalışma ve sosyal hizmetler verilerine yer verilen gerekçede, TÜİK’in 2025 verilerine göre Hakkâri’de işsizlik oranının yüzde 13,8, istihdam oranının yüzde 32,9 ve işgücüne katılma oranının yüzde 38,1 olduğu belirtildi. Bu verilerin güçlü ve sürekli istihdam politikalarına ihtiyacı gösterdiği ifade edilerek; genç işsizliği, kadınların yoksulluk ve ekonomik dışlanma riski, sosyal hizmetlere erişim ve intihar vakalarının birlikte ele alınması gerektiği vurgulandı.

Önergenin sonuç bölümünde; yerinden yönetim, demokratik katılım, ekolojik adalet, toplumsal cinsiyet eşitliği ve barışçıl yaşam koşullarının yurttaşların bütünlüklü yaşam hakkının unsurları olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi. Hakkâri’de yaşanan sorunların kapsamının, nedenlerinin ve sonuçlarının araştırılması, kamu kurumlarının sorumluluklarının belirlenmesi ve kamu kaynaklarının kullanımının ortaya konulması amacıyla Anayasa’nın 98’inci, İçtüzüğün 104’üncü ve 105’inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılması teklif edildi.