Göçün farklı hikâyeleri DEPO’da: 'Stories of Migration'

Göç ve yerinden edilmenin ev, beden, hafıza, dil ve aidiyet üzerindeki farklı etkilerini ele alan Stories of Migration: Art, Resistance and Solidarity Across Borders, 27 Eylül’e kadar DEPO’da görülebilir. Sergide Adele Tamam, Ara Chalym, Irmak Suzan Ertaş, Persefoni Myrtsou ve Saeed Mirshekari’nin çalışmaları bir araya geliyor.

19 Eylül’de açılan sergide resim, video, fotoğraf, metin ve yerleştirmeler yer alıyor. Çalışmalar göçü tek ve ortak bir deneyim olarak ele almak yerine, yer değiştirmenin sanatçıların yaşamlarında ve üretimlerinde aldığı farklı biçimlere odaklanıyor.

Evden bedene: Yer değiştirirken ne taşırız?

Adele Tamam’ın The Game of Home Home adlı yerleştirmesi, sanatçının Yemen’deki çocukluğunda diğer kız çocuklarıyla karton kutulardan kurduğu hayali evlerden hareket ediyor. Çocukluk oyunundan kadınlığa, Yemen’den Malezya’ya ve ardından Hollanda’ya uzanan çalışma, “ev” kavramının güven ve aidiyet kadar sınırlar, kısıtlanma ve kayıpla ilişkisini de ele alıyor.

Tamam’ın A Child’s Premonition adlı çalışması ise çocukken tekrar tekrar çizdiği ve yaşadığı coğrafyaya benzemeyen bir manzaraya yıllar sonra yeniden dönüyor. Çalışma, çocukluk hafızası ile sanatçının bugünkü deneyimi arasında bir bağ kuruyor.

Saeed Mirshekari’nin resim ve yazıyı bir araya getiren çalışmalarında ise yer değiştirme deneyiminin bedendeki karşılıkları öne çıkıyor. Thanatosis, Persistence of Vision, Cyanosis ve Yield adlı eserlerinde tıp, biyoloji ve optik alanlarından kavramlara başvuran sanatçı, bedenin baskı, belirsizlik ve travma karşısındaki tepkileriyle ilgileniyor.

Mirshekari’nin farklı ülkelerde mülteci olarak karşılaştığı bürokratik dil de zamanla sanat pratiğinin bir parçasına dönüşüyor.

Bir yerin hafızasından dilin katmanlarına

Persefoni Myrtsou’nun video ve yerleştirmeden oluşan The Holy Water of Armaş adlı çalışması, sanatçının Armaş’ta karşılaştığı yerel tarihle ailesinin Doğu Trakya’dan Yunanistan’a uzanan yerinden edilme hikâyesini yan yana getiriyor.

Toprak, tarım ve tohumlar üzerinden farklı toplulukların hafızalarını ele alan çalışma, farklı tarihsel deneyimler arasında yeni ilişkiler kurmanın yollarını araştırıyor.

Irmak Suzan Ertaş ise bir yerin hikâyesinin nasıl duyulduğu, kaydedildiği, aktarıldığı ve başka bir dile geçtiğinde nasıl değiştiğiyle ilgileniyor. Here-Say: A Transcription Study and a Translation of a Translation, saha notları, görüşme kayıtları ve Türkçe-İngilizce anlık çevirileri bir araya getiriyor.

Ertaş’ın The Threads of Akmeşe adlı çalışması asetat parçaları, tepegöz, ışık ve izleyici katılımıyla yeniden kurulabilen katmanlı bir anlatı oluştururken, I did it again adlı şiir çalışması da sergide yer alıyor.

Ara Chalym’ın kâğıt işleri ve Mountain Speaks to Mountain serisi ise dil, coğrafya, hafıza ve iletişim arasındaki ilişkiye odaklanıyor. Metin ve farklı görsel katmanlar arasında hareket eden çalışmalar, kişisel ve kolektif hafızanın bir yerden başka bir yere taşınma biçimlerini ele alıyor.

Priştina’dan İstanbul’a uzanan süreç

Serginin arkasındaki ortak çalışma süreci Eylül 2025’te Priştina’da başladı. Mart 2026’da Armaş Vakfı’nın ev sahipliğinde gerçekleştirilen bir haftalık konuk sanatçı programında sanatçılardan önceden belirlenmiş bir sonuç üretmeleri beklenmedi.

Program; birlikte yaşama, sohbet, araştırma, çevreyle ilişki kurma ve sanatçıların birbirlerinin üretim süreçlerine tanıklık etmesi üzerine kuruldu. Süreç, Utrecht’te BAK Basecamp’te gerçekleştirilen kamusal buluşmanın ardından İstanbul’daki sergiyle devam etti.

19 Eylül’de DEPO’daki açılış kapsamında düzenlenen programda da göç, hafıza ve aidiyetin sanatçıların üretimlerindeki karşılıkları ele alındı.

Stories of Migration: Art, Resistance and Solidarity Across Borders, 27 Eylül 2026’ya kadar DEPO’da ziyaret edilebilir.