İran'da siyasi klikler Pezeşkiyan'ın ABD'ye gitmesini tartışıyor

İran’ın kendisine savaş açan ABD’nin New York kentinde başlayan 81. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile katılması, İran’ın içinde tartışmalara yol açtı. İran heyeti, Genel Kurul’da Birleşmiş Milletler Şartı’na atıfta bulunarak Küresel Güney ülkelerinin desteğini çekmeye çalışacak. Genel Kurul’un savaşı durdurmak için bağlayıcı bir karar alma gücü yok, ancak İranlı yetkililerin bazı Körfez ülkeleriyle görüşmelerine zemin hazırlayabilir. Ayrıca, Pezeşkiyan ve İran Dışişleri Bakanı Arakçi’nin New York’ta bulunması, nükleer anlaşmazlıkta Tahran’ın tutumunu ortaya koymak ve ABD propagandasıyla rekabet etmek için bir fırsat olarak görülüyor.

Dünya liderlerinin New York’taki bulunması aynı zamanda İran’a karşı nükleer dosya ve yaptırımları da tartıştıracak gibi görünüyor. İran’a yönelik yaptırımlarla ilgili uzmanlar heyetinin görevi 26 Eylül’de sona eriyor ve BM Güvenlik Konseyi’nin bu ay içinde bu konuda bir karar vermesi planlanıyor. Tahran, hiç şüphesiz devam eden savaşı Birleşmiş Milletler Şartı ve “güç kullanma yasağı” ilkesi çerçevesinde şekillendirmeye ve bu yolla destekçi kazanmaya çalışacaktır. İran içinde hükümet destekçileri ve reformist blok da, İran’ın bu kurulda bulunmamasını, “Meydanı düşmanlara bırakmak” anlamına geldiğini düşünüyor ve diplomatik kazanımlara vurgu yapıyor.

Reformistler BM toplantısını kürsü olarak görüyor

Hükümeti destekleyen medya organları, “Amerika’ya seyahat etmek” ile “Birleşmiş Milletler’de bulunmak” arasında bir ayrım yapılması gerektiğini savunuyorlar. Reformist harekette Seyyid Hüseyin Meraşi gibi öne çıkan isimler, Pezeşkiyan’ın kişisel inisiyatifi ve “diplomatik cesareti”yle BM yaptırımlarının geri dönmesi gibi tehlikeleri İran’ın başından defedebileceğini umduklarını ifade ettiler. Sözcü İsmail Bekayi’nin de aralarında bulunduğu Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, ABD’nin engellemeleri ve sert kısıtlamalarına rağmen New York’un, İran’ın haklarının çiğnenmemesi için boş bırakılmaması gereken diplomatik bir siper olduğunu savunuyorlar.

Muhafazakarlardan Pezeşkiyan’a uyarı

“Muhafazakar” ve “aşırı muhafazakar” olarak adlandırılan rejim kesimleri ise bu seyahate yönelik şüphelerini ciddi ve sert bir şekilde yaymaya devam ediyorlar.

Muhafazakârların önemli bir kısmı, askeri ve siyasi gerilimlerin yüksek olduğu bir ortamda, her türlü ılımlı tutumun veya müzakere isteğinin dile getirilmesinin Batı tarafından İran’ın bir “zayıflık belirtisi” veya pasifliği olarak yorumlanabileceğine inanıyor. Bu nedenle, muhafazakâr kurumlar ve figürler, Pezeşkiyan’a tahakkümle ve taviz vermeden konuşması gerektiği yönünde uyarılar yaptılar. 

Muhafazakârlara bağlı Keyhan gazetesi, cumhurbaşkanının, Batı’ya eğilimli yetkililerin “vesveselerine” ve “tavsiyelerine” aldırış etmemesini ve medyanın algı operasyonlarına kanmamasını açıkça yazdı. Fuad İzadi gibi bazı tanınmış muhafazakâr yazarlar, cumhurbaşkanının New York’ta fiziksel olarak bulunmasının gerekliliğini de sorgulayarak, mevcut hassas koşullarda iç ve bölgesel meselelere odaklanmanın daha büyük bir önceliğe sahip olduğunu yazdılar.

BM’deki tartışmalar İran’ın iç tartışmalarını da etkileyecek

İç tartışmaları körükleyen bir diğer konu ise, ABD hükümetinin İran heyetine yönelik tutumu.

İran Cumhurbaşkanı’na eşlik eden medya ve halkla ilişkiler ekibine vize verilmemesi, iç medyanın sert eleştirileriyle karşılaştı ve bu durum Washington’un İran’ın sesini boykot etme çabası olarak adlandırıldı.

Mesud Pezeşkiyan ve Abbas Arakçi için uygulanan sıkı hareket kısıtlamaları (yalnızca BM genel merkezi ile ikametgah arasında şartlı ulaşım) ve lüks eşya satın alma yaptırımı iddiaları, ülke içinde düşmanca ve aşağılayıcı bir davranış olarak tartışma konusu oldu.

İran’ın iç dengeleri Ali Hamaney’in ABD tarafından öldürülmesinin ardından klikler arası sert rüzgârlar ve iktidar mücadelesi ile şekillenmeye devam ediyor. BM kurulundan alınacak neticeler sadece İran dış politikası değil, iç politikası açısından da belirleyici olabilir.