Jet faciasının ardından hat izni şartı gevşetildi

Girne- Taşucu seferini yapan Filo Jet’in 30 Ağustos’ta alabora olmasının ardından gemilerin hangi koşullarda hatta çıkarıldığı, denetimlerin nasıl yapıldığı ve sefer izinlerinin kimler tarafından verildiği tartışılırken KKTC hükümeti dikkat çekici bir mevzuat değişikliğine gitti.

KKTC Bakanlar Kurulu, 17 Eylül’de 1987 KKTC Limanlar Emirnamesi’ni değiştiren yeni düzenlemeyi onayladı. Aynı gün Resmî Gazete’nin 178’inci sayısında yayımlanan A.E.855 sayılı Emirnameyle, Türk bayraklı gemilerin geçici hat izni alabilmesi için aranan KKTC Şirketler Mukayyitliğine kayıt koşulu yıl sonuna kadar askıya alındı.

Şirket kaydı şartına geçici istisna

Emirnameye eklenen Geçici 2’nci maddeye göre, 31 Aralık 2026’ya kadar diğer koşulları yerine getiren Türk bayraklı gemilere, KKTC’de şirket kaydı bulunmasa da geçici hat izni verilebilecek.

Başvuru ve işlemler KKTC’de tayin edilmiş bir gemi acentesi aracılığıyla yürütülecek, geçici hat iznini ise Limanlar Dairesi verecek. Düzenleme 17 Eylül’de Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla yürürlüğe girdi.

Filo Jet’ten sonra taşımacılık kilitlendi

Düzenleme, Filo Jet faciasının ardından Türkiye-KKTC arasındaki deniz taşımacılığında yaşanan sıkıntıların büyüdüğü bir dönemde yapıldı.

Halkın Partisi Genel Başkanı Kudret Özersay, 17 Eylül’de Türkiye’deki limanlarda yaklaşık 300 TIR ve kamyonun yüklü halde beklediğini açıkladı. Filo Jet faciasının ardından ilgili şirketin diğer gemilerinin seferlerinin askıya alınmasını doğru bulduğunu belirten Özersay, aradan 18 gün geçmesine rağmen sisteme kayda değer ilave sefer konulamadığını söyledi.

Bakanlar Kurulu kararında düzenlemenin Filo Jet faciası ya da sonrasında ortaya çıkan taşımacılık sorunu nedeniyle yapıldığına ilişkin bir gerekçe yer almıyor. Bu nedenle mevzuat değişikliğini doğrudan faciaya bağlamak mümkün değil. Ancak kararın, facianın ardından taşımacılık kapasitesinin ve hat izinlerinin tartışıldığı bir dönemde alınması dikkat çekiyor.

Filo Jet’e yolu kim açtı, yeni gemilere nasıl açılacak?

Filo Jet faciasının ardından yanıt bekleyen temel sorulardan biri hâlâ aynı: Bir geminin Girne-Taşucu hattında sefere başlayabilmesi için hangi kurumların hangi izinleri verdiği ve bu izinlerin hangi denetimlere dayanarak düzenlendiği.

Filo Jet’in geçmiş kazaları, su alma olayları, teknik durumu ve denetimleri soruşturulurken hat ve sefer izinleri de inceleme konusu oldu. KKTC Cumhuriyet Meclisinde kurulan beş kişilik araştırma komitesinin görev alanları arasında geminin izin ve denetim süreçleri ile olası ihmal ve idari sorumlulukların araştırılması da bulunuyor.

Şimdi hükümet, facianın üzerinden üç hafta geçmeden hat izni mevzuatındaki koşullardan birine geçici istisna getirdi.

Yeni düzenleme, Filo Jet’in geçmişte aldığı izinlerin hukuka aykırı olduğunu göstermiyor. Ancak geçmişte verilen izinlerin hangi şartlara dayanılarak düzenlendiği sorusunu daha da önemli hale getiriyor: Filo Jet hatta sokulduğunda yürürlükte olan şartlar nelerdi? Şirket bu şartları nasıl yerine getirdi? Hat iznini hangi kurum verdi ve iznin altında kimlerin imzası vardı?

Filo Jet faciasının ardından soruşturulması gereken yalnızca geminin nasıl battığı değil; o geminin denize açılmasına izin veren denetim ve izin zincirinin nasıl işlediği de.