EMEP'li Bayhan ve Karaca’dan Bakan Tekin'e soru önergesi: MESEM'lerdeki uzun mesai saatleri, düşük ücretler, iş kazaları ve işyeri baskıları Meclis gündeminde

Emek Partisi (EMEP) İstanbul Milletvekili İskender Bayhan ve Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, Emek Gençliği’nin 530 çocuk ve genç işçiyle gerçekleştirdiği anket çalışmasının bulgularını Meclis gündemine taşıdı. Bayhan ve Karaca, Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamındaki öğrencilerin uzun mesai saatleri, düşük ücretler, iş kazaları ve işyeri baskılarına maruz bırakıldığını vurgulayarak Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in yanıtlaması istemiyle ortak soru önergesi verdi.

Temmuz ve Ağustos 2026 tarihlerinde İstanbul, Ankara, İzmir, Gaziantep, Eskişehir, Kocaeli ve Diyarbakır’da yüz yüze yapılan araştırmaya katılan gençlerin 296’sının 18 yaşın altında olduğu, 23’ünün 15 yaşından küçük bulunduğu ve 172'sinin doğrudan MESEM kapsamında çalıştığı belirtildi.

Öğrencilerin yüzde 86’sı günde en az 9 saat çalışıyor

Araştırma verilerine göre MESEM öğrencilerinin yaklaşık yüzde 86’sı günde ortalama en az 9 saat, yüzde 93’ü ise haftada en az 5 gün çalışıyor. Bakanlığın işletmelerdeki beceri eğitimini haftada 32 saat ve günlük en fazla 8 saat olarak sınırlayan mevzuatının fiilen uygulanmadığını belirten milletvekilleri, bu durumun öğrencileri ucuz iş gücüne dönüştürdüğüne dikkat çekti.

Her 10 öğrenciden 6'sı yaralanma yaşadı

İşçi sağlığı ve iş güvenliği verilerinin yer aldığı raporda, MESEM öğrencilerinin yaklaşık yüzde 60’ının en az bir kez yaralanma ya da mesleki sağlık sorunu yaşadığı kaydedildi. Gençlerin yüzde 38,2’si ayda en az bir kez, yüzde 14,6’sı ise haftada en az bir kez yaralandığını bildirirken; kaza anında yasal tutanak tutulduğunu belirtenlerin oranının yalnızca yüzde 2,8'de kaldığı, yüzde 20,8'inin ise işe devam etmek zorunda hissettiği paylaşıldı.

Bakanlığın verileri arasındaki çelişki Meclis'e taşındı

Önergede, Milli Eğitim Bakanlığı’nın soru önergelerine verdiği yanıtlardaki tutarsızlıklara da işaret edildi. Bakan Tekin’in 23 Haziran 2026 tarihli yanıtında 2016'dan bu yana 3 bin 80 iş kazası ve 13 ölüm yaşandığı belirtilirken, Eylül 2026'daki yanıtta yalnızca 2025 ve 2026 yıllarında 9 bin 950 kaza ve 37 ölüm gerçekleştiğinin açıklandığı hatırlatıldı.

Öğrencilerin üçte birinin yıllık izin kullanamadığı, yüzde 64,6'sının yol masraflarını kendi cebinden karşıladığı ve kazandıkları parayı aile bütçesine aktardığı aktarılan önergede, öğrencilerin "Biz öğrenci gibi değil normal işçiler gibi çalıştırılıyoruz", "İş öğrenmeyip amelelik yapıyorum" beyanları aktarılarak işletmelere aktarılan kamu kaynakları soruldu.

Bakan Tekin'e soruldu

İskender Bayhan ve Sevda Karaca'nın Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'e yönelttiği soruların bazıları şu şekilde:

1.Bakanlığınız MESEM kapsamında işletmelerdeki beceri eğitiminin haftalık 32 saat ve günlük en fazla 8 saat olması gerektiğini belirtmesine rağmen, araştırmaya katılan MESEM öğrencilerinin yaklaşık yüzde 86’sı günde en az 9 saat çalıştığını ifade etmektedir. Bakanlığınızın belirlediği sürelerin yaygın biçimde aşılmasına rağmen bu uygulamaların önlenememesi, MESEM öğrencilerinin fiilen ucuz iş gücü olarak çalıştırılmasına göz yumulduğu anlamına gelmemekte midir? Öğrencilerin günlük ve haftalık çalışma süreleri hangi yöntemle ve hangi sıklıkla denetlenmektedir; mevzuata aykırı biçimde uzun süre öğrenci çalıştırdığı tespit edilen kaç işletmeye bugüne kadar yaptırım uygulanmıştır?

2.MESEM öğrencilerinin işletmelerde geçirdiği sürenin gerçekten mesleki eğitim kapsamında mı, yoksa işletmenin olağan üretim ve hizmet faaliyetinin bir parçası olarak mı geçtiği Bakanlığınız tarafından nasıl denetlenmektedir? Öğrencilerin eğitim programlarıyla ilgisi bulunmayan işlerde çalıştırılması, MESEM’in mesleki eğitim adı altında işletmelere düşük maliyetli iş gücü sağlayan bir modele dönüşmesine yol açmamakta mıdır? 2022-2026 yılları arasında öğrencileri eğitim programı dışında çalıştırdığı tespit edilen kaç işletme bulunmaktadır; bu işletmelere hangi yaptırımlar uygulanmış ve kaçıyla yapılan MESEM sözleşmesi sonlandırılmıştır?

"Bakanlığınız bugüne kadar kamuoyuna eksik veri mi açıklamıştır?"

3.Bakanlığınızın TBMM’ye 23 Haziran 2026 tarihinde sunduğu resmî yanıtta, MESEM uygulamasının başladığı 2016 yılından itibaren 3.080 iş kazası meydana geldiği ve 13 öğrencinin yaşamını yitirdiği bildirilirken; 3 Eylül 2026 tarihli resmî yanıtınızda yalnızca 2025 ve 2026 yıllarında 9.950 iş kazası meydana geldiği ve 37 öğrencinin yaşamını yitirdiği belirtilmiştir. Çocukların uğradığı iş kazaları ve yaşamını yitiren öğrenciler konusunda aynı Bakanlığın üç aydan kısa süre içinde birbiriyle bu ölçüde çelişen veriler açıklaması, MESEM’de yaşanan iş kazalarının sağlıklı ve şeffaf biçimde kayıt altına alınmadığını göstermemekte midir? Bakanlığınızın güncel ve resmî verisi hangisidir?

4. 3.080’den 9.950’ye, 13 ölümden 37 ölüme çıkan bu fark hangi kayıtların sonradan dahil edilmesinden kaynaklanmaktadır? Bakanlığınız bugüne kadar kamuoyuna eksik veri mi açıklamıştır; yoksa MESEM öğrencilerinin uğradığı iş kazalarını ve ölümleri güncel olarak takip edebilecek merkezi bir kayıt sistemine sahip değil midir?

5.2022, 2023, 2024, 2025 ve 2026 yıllarında ayrı ayrı kaç MESEM öğrencisi iş kazası geçirmiş, kaç öğrenci yaralanmış ve kaç öğrenci yaşamını yitirmiştir? Bu öğrencilerin kaçının 18, kaçının 16 yaşından küçük olduğunun; verilerin il ve sektör bazında açıklanması mümkün müdür?

"Öğrenci ücretleri ile fiilî çalışma süreleri arasındaki ilişki incelenmiş midir?"

6.Bakanlığınızın açıkladığı verilere göre 2024 yılı sonuna kadar incelenen 253 bin 940 işletmeden 23 bin 252’siyle sözleşmenin sonlandırılmasının nedenleri nelerdir? Sözleşmesi sonlandırılan işletmelerin kaçında uzun çalışma süresi, iş sağlığı ve güvenliği ihlali, öğrencinin alanı dışında çalıştırılması, ücret ihlali veya fiziksel/psikolojik kötü muamele tespit edilmiştir?

7.MESEM öğrencileri için işletmelerce ödenebilecek en az ücretin tamamının devlet katkısı olarak işletmelere geri ödendiği dikkate alındığında, 2022-2026 yılları arasında işletmelere toplam ne kadar kamu kaynağı aktarılmıştır? Bu tutarın yıllara, sektörlere ve işletme büyüklüklerine göre dağılımı nedir? Mevzuata aykırı çalışma koşulları tespit edilen işletmelerin devlet katkısı kesilmekte midir; bu nedenle desteği kesilen kaç işletme vardır?

8.MESEM öğrencilerinin işletmelerde uzun sürelerle çalışmasına karşın düşük ücret aldığı yönündeki bulgular karşısında, öğrenci ücretleri ile fiilî çalışma süreleri arasındaki ilişkiye dair Bakanlığınız tarafından yapılmış bir inceleme bulunmakta mıdır? MESEM öğrencilerinin ücret ve sosyal haklarının artırılmasına yönelik bir düzenleme planlanmakta mıdır?