ABD'den Rusya'ya yeni yaptırım: Enerji alan ülkelere yüzde 100 tarife tehdidi

ABD Temsilciler Meclisi, Rusya’ya yönelik ekonomik baskıyı artıracak “Lindsey O. Graham Rusya ve İran’a Yaptırım Yasası”nı 159’a karşı 262 oyla kabul etti. Daha önce Senato'dan geçen tasarı, Başkan Donald Trump’ın imzasının ardından yasalaşabilecek.

Düzenleme yalnızca Rusya’daki kişi ve şirketleri hedef almıyor. Rus petrolü ve doğal gazını satın alan ülkeler ile yaptırımlardan kaçınmaya yardımcı olduğu belirlenen ülkeler de Washington’un baskı alanına dahil ediliyor.

Trump’a yüzde 100’e kadar tarife yetkisi

Yasanın en önemli başlıklarından biri, Rus petrolü ve doğal gazının büyük alıcılarına yönelik ikincil ticaret yaptırımları. Tasarı, belirli koşullar altında ABD Başkanı’na bu ülkelerden ithal edilen ürünlere yüzde 100’e kadar gümrük tarifesi uygulama yetkisi veriyor. Tarifeler otomatik olarak yürürlüğe girmeyecek; uygulanıp uygulanmayacağı ve oranı başkanın kararına bağlı olacak.

Düzenleme kapsamında Rusya’nın enerji gelirlerini sağlayan şirketler, finans kuruluşları, üst düzey yetkililer ve yaptırımları aşmak için kullanılan “gölge filo” olarak adlandırılan tanker ağı da hedefleniyor. Tasarı ayrıca Rus hükümetiyle bağlantılı kişi ve kuruluşlara yönelik yaptırımların genişletilmesini öngörüyor.

Rus petrolünün başlıca müşterileri Çin ve Hindistan

Rusya’nın enerji ihracatında savaş sonrası dönemde büyük bir yön değişikliği yaşandı. Avrupa pazarındaki kaybın önemli bölümü Asya’ya kaydırıldı.

Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak’ın açıkladığı verilere göre Rusya, 2025’te 238 milyon ton petrol ihraç etti ve ihracatın yaklaşık yüzde 80’i Çin ile Hindistan’a yöneldi. Aynı yıl Avrupa’ya yapılan petrol ihracatı ise savaş öncesindeki 175 milyon tondan yaklaşık 25 milyon tona geriledi.

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi’nin (CREA) verilerine göre Mart 2026’da Rusya’nın ham petrol ihracatının yüzde 51’ini Çin, yüzde 38’ini Hindistan, yüzde 6’sını Türkiye ve yüzde 1,8’ini AB aldı.

Bu tablo, Washington’un yeni yaptırım paketinde neden özellikle Çin ve Hindistan’ın öne çıktığını gösteriyor.

Türkiye de Rus gazının önemli alıcılarından

Rusya’nın doğal gaz ihracatında ise Çin ve Türkiye önemli konumda. Rusya’nın Avrupa’ya boru hattıyla gaz ihracatı 2025’te yüzde 44 gerileyerek 1970’lerin ortalarından bu yana en düşük seviyeye indi. Avrupa’ya kalan ana boru hattı güzergahı Karadeniz üzerinden geçen TürkAkım oldu.

2025 verilerine göre Rusya’nın boru gazı ihracatında Çin yaklaşık 38,8 milyar metreküp ile AB’nin önüne geçti. Türkiye de Rus gazının önemli müşterileri arasında bulunuyor.

AB’nin Rus gazına bağımlılığı ise savaşın ardından ciddi ölçüde azaldı. Avrupa Birliği Konseyi verilerine göre Rusya’nın AB’nin boru gazı ithalatındaki payı 2021’de yaklaşık yüzde 40 iken 2025’te yüzde 6’ya geriledi. Boru gazı ve LNG birlikte hesaplandığında Rusya’nın AB gaz ithalatındaki payı 2025’te yaklaşık yüzde 12 oldu.

Rusya dünya petrol ihracatının yaklaşık yüzde 11’ini karşılıyor

Rusya’nın dünya enerji ticaretindeki ağırlığı hâlâ yüksek. ABD Enerji Bilgi İdaresi'nin (EIA) verilerine göre Rusya 2023’te dünya ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 11’ini, günlük 4,8 milyon varille karşılıyordu.

2025’te Rusya’nın petrol ihracatı yaklaşık 238 milyon tona, yani günde yaklaşık 4,8 milyon varile denk gelen seviyeye ulaştı. Bu nedenle Rus petrolünün piyasadan çekilmesi yalnızca Rusya’nın gelirlerini değil, küresel petrol arzını ve fiyatlarını da etkileyebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Doğal gazda ise Rusya özellikle boru gazında önemli bir ihracatçı olmaya devam ediyor. 2024 ticaret verilerine göre Rusya, boru hattıyla taşınan doğal gaz ihracatında dünya ticaretinin değer bazında yaklaşık yüzde 13’ünü gerçekleştiriyordu. LNG’deki payı ise 2024'te yaklaşık yüzde 8,2 oldu.

Yaptırım enerji ticaretini yeniden şekillendirebilir

Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde Washington’un yaptırım politikasında önemli bir değişiklik yaşanacak. Baskı yalnızca Rus şirketlerine değil, Rus enerjisini satın alan üçüncü ülkelere de yöneltilebilecek.

Çin ve Hindistan Rus petrolünün en büyük alıcıları olarak öne çıkarken, Türkiye Rus petrolü ve doğal gazı açısından önemli bir ticaret ortağı konumunda. Avrupa ise Rus gazına bağımlılığını önemli ölçüde azaltmış olsa da Rus LNG’sini almaya devam ediyor. 2025’te AB, Rusya’nın toplam LNG ihracatının yaklaşık yüzde 49’unu satın aldı; Çin yüzde 23, Japonya ise yüzde 18 pay aldı.

Dolayısıyla düzenleme yalnızca Moskova’nın enerji gelirlerini değil, Rusya ile enerji ticaretini sürdüren ülkelerin ABD ile ticaretini de doğrudan gündeme getirecek. Tasarının yasalaşması ve Trump yönetiminin tarife yetkisini kullanması halinde, enerji ticareti üzerinden Washington ile başta Çin, Hindistan ve Türkiye olmak üzere Rusya’nın büyük müşterileri arasında yeni bir ekonomik gerilim hattı oluşabilir.