Ormanlık alanlar yine daraltıldı: Cumhurbaşkanı kararı ile 27 ilde bazı alanlar orman sınırları dışına çıkarıldı

Çanakkale - Bugünkü (17 eylül 2026) Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile Afyonkarahisar, Ankara, Balıkesir, Bingöl, Bolu, Bursa, Çorum, Denizli, Elazığ, Eskişehir, Gümüşhane, Isparta, İstanbul, Karaman, Kayseri, Konya, Kütahya, Malatya, Manisa, Mersin, Muğla, Rize, Sinop, Sivas, Tokat, Trabzon ve Uşak illerindeki bazı alanlar orman sınırları dışına çıkarıldı. Karar kapsamında orman sınırları dışına çıkarılan alanların iki katından az olmamak üzere, Hazine mülkiyetindeki veya devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından Orman Genel Müdürlüğüne orman tesis etmek üzere tahsis yapılması öngörülüyor.

Orman dışına çıkarma kararının yasal gerekçeleri

Söz konusu çıkarma işlemleri Orman Kanunu'nun ek 16. maddesine dayanıyor. 2018 yılında mevzuata giren bu madde uyarınca bilim ve fen bakımından orman olarak muhafazasında yarar görülmeyen, tarım alanına dönüştürülmesi de mümkün olmayan yerler ile üzerinde yerleşim yeri bulunan ya da yerleşim yeri oluşturulması uygun olan taşlık, kayalık, verimsiz ve fiilen orman vasfı taşımayan alanlar Cumhurbaşkanı kararıyla orman sınırları dışına aktarılabiliyor. Bartın Orman Fakültesinden emekli öğretim üyesi Prof. Dr. Erdoğan Atmış’ın 2021 yılında Muğla Büyükşehir Belediyesi Orman Yangınları Çalıştayına sunduğu bildiride tarihsel süreçte kamuoyunda 2B uygulaması olarak bilinen ve anayasal istisnalara dayandırılan düzenlemelerle 1973 yılından bu yana yaklaşık 620 bin ila 626 bin hektar ormanlık alan orman sınırları dışına çıkarıldığı bilgisine yer veriliyor.

Orman yangınları ile orman dışına çıkarılan alanların karşılaştırması

Yine aynı sunumda ülke genelindeki veriler incelendiğinde ormancılık dışı tahsisler ve orman dışına çıkarma kararlarının orman yangınlarının yarattığı tahribatı geride bıraktığının altı çiziliyor. Resmi kayıtlara göre 2011 ile 2024 yılları arasında orman yangınlarında 286 bin 261 hektar orman alanı kaybedilirken, aynı dönemde madencilik, enerji, ulaşım ve turizm gibi sektörlere verilen ormancılık dışı izinler 458 bin hektara ulaşıyor. Benzer şekilde 2012-2020 döneminde yıllık ortalama yanan orman alanı 9 bin 705 hektar düzeyinde kalırken, orman alanlarından verilen izin ve tahsislerin yıllık ortalaması 37 bin 869 hektarı buluyor. Toplam verilere bakıldığında maden, enerji ve altyapı gibi amaçlarla tahsis edilen orman alanı 748 bin hektara, 2B ile orman dışına çıkarılan alanlar ise 626 bin hektara ulaşıyor. Uzmanlar, yangın gören orman alanlarının zamanla ekolojik olarak kendini yenileme veya ağaçlandırılma şansı taşıdığına, ancak izin verilen ya da orman sınırları dışına çıkarılan alanların geri döndürülmesinin neredeyse imkansız hale geldiğine dikkat çekiyor.

Türkiye Ormancılar Derneği raporu ve parçalanma uyarısı

Türkiye Ormancılar Derneği tarafından hazırlanan "Orman Yangınları" başlıklı raporlar ve yapılan değerlendirmeler (Prof. Dr. Ali Kavgacı & Dr. Mehmet Ali Başaran ve Prof. Dr. Erdoğan Atmış), ek 16. madde uygulamalarının orman ekosistemleri üzerindeki yıkıcı etkilerini göz önüne seriyor. Derneğin analizlerinde, anayasaya aykırı olduğu vurgulanan bu kararların orman bütünlüğünü bozduğu ve parçalanmayı hızlandırdığı ifade ediliyor. Raporlardaki verilere göre 2008 ile 2019 yılları arasında 10 hektardan küçük orman parçalarının sayısı yüzde 118 artarak 55 bin 484'ten 120 bin 789'a yükselirken, toplam orman parça sayısı da yüzde 55,6 artışla 158 bin 519'a ulaşıyor. Ormanların bu şekilde küçük parçalara bölünmesi insani faaliyetleri, madencilik ve yerleşim baskısını artırırken yangın riskini de doğrudan tetikliyor.

Kararın ekolojik maliyeti ve iklim hedefleriyle çelişkisi

Ormanlık alanların orman rejimi dışına çıkarılması büyük bir ekolojik maliyet yaratıyor. Muğla Büyükşehir Belediyesi Orman Yangınları Çalıştayına sunulan bildirilerde orman ekosistemlerinin yok olması atmosferdeki karbondioksiti tutan en önemli yutak alanların daralmasına, depolanan karbonun atmosfere geri salınmasına ve biyolojik çeşitliliğin kaybolmasına yol açıyor. Ayrıca taşlık ve kayalık olarak nitelenerek gözden çıkarılan alanlar, gerçekte biyolojik çeşitliliğin en yoğun barındığı hassas ekosistemler arasında yer alıyor. Bu kararlar Türkiye'nin uluslararası alandaki iklim taahhütleri ile ciddi çelişkiler barındırıyor. Paris İklim Anlaşması çerçevesinde 2053 yılı için net sıfır emisyon hedefi koyan ve BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) ev sahipliğine aday olan Türkiye'nin, bir yandan yutak alanlarını artırması gerekirken diğer yandan orman sınırlarını daraltan yasal adımlar atması uluslararası iklim politikalarıyla uyumsuz bir tablo ortaya koyuyor.