Danıştay büyük sanayi tesislerinin çevresel muafiyetine dur dedi

Çanakkale - Temiz Hava Hakkı Derneği tarafından açılan davada Danıştay, fosil yakıt kullanan büyük yakma tesislerinin kirlilik önleme standartlarından muaf tutulmasına olanak tanıyan yönetmelik hükmünün yürütmesini durdurma kararı verdi. Ocak 2025 döneminde yürürlüğe giren Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği, sanayi tesislerinin havaya, suya ve toprağa saldıkları kirleticileri azaltmayı hedefliyor. Bu kapsamda enerji ve sanayi tesislerinin faaliyetlerini sürdürebilmesi için mevcut en iyi teknikleri kullanması ve sanayide yeşil dönüşüm belgesi alması öngörülüyor.

Çevre bakanlığına tanınan geniş muafiyet yetkisi

Yönetmeliğin 20. maddesi ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına büyük yakma tesisi statüsündeki işletmelere muafiyet tanıma yetkisi veriyordu. Elektrik veya ısı üretimi amacıyla fosil yakıt kullanan 50 megavat ve üzeri güce sahip termik santraller ile demir-çelik ve çimento fabrikaları bu kapsama giriyor. İlgili düzenleme, en büyük kirletici tesislerin Bakanlık kararıyla kirlilik önleme standartlarının dışında tutulmasına imkan sağlıyordu. Yönetmelikte bu muafiyet yetkisinin sınırları, koşulları ve süresi açık bir şekilde belirlenmemişti.

Danıştay hukuka aykırılık vurgusuyla yürütmeyi durdurma kararı verdi

THHD'nin başvurusu üzerine konuyu inceleyen Danıştay 4. Dairesi, söz konusu düzenlemenin açıkça hukuka aykırı olduğuna ve uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğurabileceğine karar vererek yürütmeyi durdurma kararı verdi. Danıştay kararında, Bakanlığa sınırları ve süresi belli olmayan bu kadar geniş bir muafiyet yetkisi verilemeyeceğini vurguladı. Davayı yürüten Avukat Pınar Gayretli, Türkiye'de bulunan 169 büyük yakma tesisinin sanayiden kaynaklanan emisyonların önemli bir bölümünden sorumlu olduğunu belirterek kararın önemine dikkat çekti. Gayretli, kirlilik yükü bu kadar yüksek tesislerin çevresel standartlardan muaf tutulmasının devletin çevre koruma göreviyle bağdaşmadığını ifade etti.

Kararın çevre ve sanayi açısından anlamı

Alınan yargı kararı, mevcut tesislerin bugünden itibaren yeni standartlara uymasını zorunlu kılmıyor. Yönetmelik çerçevesinde işletmelere tanınan geçiş süreleri kademeli olarak 2028 ve 2030 yılları sonuna kadar devam ediyor. Kararın temel önemi ise geçiş sürelerinin ardından büyük kirletici tesislerin ucu açık muafiyetlerle standartların dışında kalmasını engellemesinde yatıyor.