AKP, 'Çin otomobilleri davasını' kaybetti: 'Türkiye’ye maliyeti yıllık 100 milyon dolar'

Çin’in Türkiye’nin otomobillere uyguladığı ek vergiler nedeniyle Dünya Ticaret Örgütüne (DTÖ) yaptığı şikayette karar çıktı. DTÖ Panel yargılamasının sonucuna göre; Türkiye’nin Çin’den gelen elektrikli ve bazı hibrit otomobillere yönelik uygulamalarının önemli bir bölümünü uluslararası ticaret kurallarına aykırı bulundu.

Türkiye, son yıllarda Çin’den ithal edilen otomobillere yönelik ek vergileri artırdı. Çin ise özellikle elektrikli otomobillere getirilen bu vergilerin ve bazı ithalat şartlarının kendisine karşı ayrımcılık oluşturduğunu savunarak konuyu Dünya Ticaret Örgütüne taşıdı.

Görülen panel yargılamasında karar açıklandı. 122 sayfalık kararda Türkiye’nin bazı uygulamalarının DTÖ kurallarını ihlal ettiği tespit edildi.

Elektrikli otomobillerde Türkiye sınırı aştı

Kararın en önemli bölümlerinden biri elektrikli otomobillerle ilgili. DTÖ paneli, Türkiye’nin Çin menşeli elektrikli otomobillere uyguladığı ek vergilerin, Türkiye'nin DTÖ kapsamında daha önce kabul ettiği vergi sınırlarını aştığına karar verdi.

Türkiye, DTÖ’ye üye olurken belirli ürünler için uygulayabileceği en yüksek gümrük vergilerini kabul etmişti. Panel, elektrikli otomobillerde Türkiye’nin bu sınırın üzerine çıktığını belirledi.

Bazı hibrit otomobillerde uygulanan ek vergiler için de benzer bir ihlal tespit edildi.

Ancak benzinli otomobillerle ilgili Çin'in yaptığı itirazlar panel tarafından kabul edilmedi.

Çinli araçlara ek şartlar da ayrımcı bulundu

Türkiye'nin Çin'den gelen elektrikli ve bazı hibrit otomobillere yönelik uyguladığı başka şartlar da davanın konusu oldu. Çinli otomobil şirketlerinin Türkiye'de araç satabilmesi için servis ağı kurması, yetkili temsilci bulundurması, çağrı merkezi oluşturması ve bataryalarla ilgili bazı şartları yerine getirmesi gerekiyordu.

DTÖ paneli, bu şartların Çin'den gelen araçlara diğer ülkelerden gelen araçlara göre daha ağır bir uygulama getirdiği sonucuna vardı.

Panel, Türkiye’nin Çin menşeli otomobillere diğer ülke araçlarına kıyasla daha olumsuz muamele yaptığını belirledi.

Türkiye'nin sağlık ve çevre savunması kabul edilmedi

Türkiye, ek vergilerin bazılarını savunurken insan, hayvan ve bitki sağlığının korunması ile doğal kaynakların korunması gibi gerekçeler de öne sürdü. Ancak DTÖ paneli bu savunmayı yeterli bulmadı.

Panel, Türkiye'nin söz konusu ek vergilerin bu amaçlara ulaşmak için gerekli olduğunu yeterince kanıtlayamadığına karar verdi.

Türkiye'nin önünde temyiz süreci var

Panel kararının ardından Türkiye'nin, ihlal olarak belirlenen uygulamalarını DTÖ kurallarına uygun hale getirmesi gerekiyor. Karar henüz sürecin tamamen sona erdiği anlamına da gelmiyor. Türkiye'nin karara itiraz ederek temyiz yoluna başvurma imkanı bulunuyor.

“Ekonomik sonuçları olacak”

Yeni Parti Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, Türkiye'nin temyiz başvurusu yapması gerektiğini belirterek Ticaret Bakanı Ömer Bolat'a çağrıda bulundu. Yavuzyılmaz, temyiz için son tarihin 26 Eylül 2026 olduğunu söyledi.

Yavuzyılmaz, DTÖ kararının Türkiye açısından ekonomik sonuçları olacağını belirterek, yaptığı hesaplamaya göre kararın yıllık maliyetinin en az 100 milyon dolar olabileceğini söyledi.

Bu rakamın yaklaşık 4.5 milyar liraya karşılık geldiğini belirten Yavuzyılmaz, Çin'in karar sonrasında Türkiye'den zararının karşılanmasını talep edebileceğini veya Türkiye'ye karşı ticari misilleme uygulayabileceğini söyledi.

Karar Türkiye için ne anlama geliyor?

DTÖ, Çin'in her itirazında haklı olduğuna karar vermedi. Ancak Türkiye'nin özellikle Çin'den gelen elektrikli ve bazı hibrit otomobillere uyguladığı ek vergiler ile ithalat şartlarının bir bölümünde kuralları ihlal ettiğini tespit etti.

Şimdi Türkiye'nin önünde iki seçenek bulunuyor: Karara itiraz etmek ya da DTÖ'nün ihlal olarak belirlediği uygulamalarda değişikliğe gitmek.

Kararın özellikle elektrikli otomobiller açısından önemi ise büyük. Çünkü Türkiye'de son yıllarda Çinli otomobil markalarının pazar payı hızla artarken, bu araçlara yönelik ek vergiler hem şirketlerin maliyetlerini hem de tüketicinin ödediği fiyatları doğrudan etkiliyor.

(Ekonomi Servisi)