Leyleklerin göçünde ölüm durağı: Elektrik direkleri

Ankara - Ağustos’un ilk yarısı boyunca Afrika’ya göç yolculuğunda Türkiye üzerinden geçen leylekler toplu gruplar halinde ölü bulundular. Kuş ve doğa gözlemcisi vatandaşlar sayesinde öğrenebildiğimiz kadarıyla şimdiye kadar İstanbul Küçükçekmece, Silivri, Mersin, Kütahya ve Trakya’da elektrik direklerinde leylekler elektrik akımına kapılarak öldüler. Ancak uzmanlar bunların tekil vakalar olmadığını, ülkenin tamamının leylekler için bir ölüm hattına dönüştüğünü belirtiyor. Tek bir günde ölü sayısının 52’ye ulaşabildiği bu kıyım ise uzmanlara göre gayet önlenebilir.

Elektrik hatları neden öldürüyor?

Özellikle leylek, küçük akbaba, kartal, şahin, atmaca, turna gibi kuş türleri uzun mesafeleri en az enerjiyle katedebilmek için gündüzleri süzülerek göç ediyor; geceleri ise dinlenmek için yere inmek zorunda kalıyorlar. Doğal hayat tahrip edildiği ve yüksek yapılar sınırlı olduğunda ise tren yolu elektrifikasyon hattı ve elektrik direkleri gibi beşerî yapıları kullanmak durumunda kalıyorlar. Kuşların akıma kapılma vakaları ise kablolar, direkler vb. arasındaki mesafenin büyük kuşların aynı anda iki elemana temas etmesine yetecek kadar yakın olduğu zaman meydana geliyor [1].

Mücadele sonuç verdi

Sosyal medyaya yansıyana göre, tepki büyüyünce Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) kısa vadede Küçükçekmece’de ölüm yaşanan hattın yaklaşık 2 km’lik bir bölümüne kuşkonmazlar yerleştirdi. Hat bakım aracı kuşların konmasını engellemek için hazır tutuldu ve uzun vadede yalıtım çalışmalarına başlayacağı bölgede nöbet tutan gönüllülere iletti.

Kuşları neden korumalıyız?

Geçtiğimiz ay insanların gözleri önünde ölümler yaşanırken hızlıca önlem ve aksiyon alınabildi ancak çalışmaların gelecekte devam etmesi açısından kuşları korumanın neden gerekli olduğu sorulabilir. Bu gereklilik besin ağındaki konumlarının belirleyici olmasından, tozlaşma, tohum yayma, çevreyi şekillendirme ve besin döngüsüne katkı sunmaları gibi ekosistem bütünlüğü için önemli olmalarından kaynaklanabilir. Bu, yaşamın kendisine atfedilen bir değerden ötürü veya insanların ahlaki karar verme yetisine ve ölümleri önleyebilecek yöntemlere sahip olmasının getirdiği bir sorumluluktan kaynaklanabilir. Daha insan-merkezci bir bakıştan ise kuşların tarımda tozlaşma, haşere kontrolü, tarımsal verime katkı sağlaması veya kuşgözlem, doğa fotoğrafçılığı gibi kültürel aktivitelere alan açması da korunmaları için sebep gösterilebilir.

Güvenli göç için...

Türkiye, insanın diğer yaşamlarla nasıl uyum içinde yaşayabileceğinin yolunu gösteren onlarca bilim insanı, doğa gözlemcisi ve doğasevere ev sahipliği yapıyor. Şirketler, TCDD ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP) yaban hayatı uzmanları ile koordineli çalışması gerekiyor [2]. Öncelikle göç yolları ve göçmen kuşları çeken su kenarları olmak üzere riskli elektrik ve demiryolu hatları belirlenerek devamında yalıtım ve tünekler gibi koruyucu aparatlar ile desteklenmesi ve yeni yapılacak hatlar yeraltına çekilerek leylekler güvenle göçlerine devam edebilir. 

 

Kaynakça:

1. Rebolo, Natalia & Plaza, Pablo & Pérez-García, Juan & Gamarra-Toledo, Víctor & Santander, Francisco & Lambertucci, Sergio. (2022). Power lines and birds: An overlooked threat in South America. Perspectives in Ecology and Conservation. 21. 10.1016/j.pecon.2022.10.005.

2. Tsittser V.V., Andreev O.B. Bird protection devices for overhead power lines and electrical substations – problems of monitoring and evaluating the effectiveness of bird protection measures. – Raptors Conservation. 2023. S2: 413–418. DOI: 10.19074/1814-8654-2023-2-413-418 URL: http://rrrcn.ru/en/ archives/35181