Sadece polen ve gıda değil: İşte pek bilinmeyen 5 ilginç alerji türü

Alerji denildiğinde çoğu kişinin aklına polen, ev tozu, kedi tüyü veya bazı yiyecekler geliyor. Ancak bağışıklık sisteminin normalde zararsız olması gereken maddelere karşı aşırı tepki vermesi, çok daha sıra dışı durumlara da yol açabiliyor.

Bazı kişilerde güneş ışığıyla temasın ardından, bazı kişilerde soğuk havayla karşılaşınca ciltte reaksiyon gelişebiliyor. Nadiren de olsa fiziksel efor veya suyla temas gibi günlük yaşamın sıradan parçaları da alerji benzeri reaksiyonların tetikleyicisi olabiliyor.

İşte tıp literatüründe tanımlanan, görece az bilinen 5 alerjik reaksiyon türü...

Güneş alerjisi

Güneş ışığı bazı kişilerde ciltte bağışıklık sistemi kaynaklı reaksiyonları tetikleyebiliyor. “Güneş alerjisi” olarak günlük dilde ifade edilen durumların en bilinenlerinden biri polimorf ışık erüpsiyonu. Güneşe maruz kaldıktan birkaç saat veya gün içerisinde özellikle boyun, göğüs, kollar ve bacaklar gibi bölgelerde kaşıntılı kızarıklık, küçük kabarcıklar veya döküntüler ortaya çıkabiliyor.

Bu durum güneşe maruz kalan herkesin yaşayabileceği basit bir güneş yanığından farklı. Bazı ilaçlar veya cilde uygulanan kimi maddeler de güneş ışığına karşı duyarlılığı artırabiliyor. Bu nedenle güneş sonrası tekrarlayan cilt reaksiyonlarının nedeninin dermatoloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.

Soğuk alerjisi

Soğukla temasın ardından ciltte kurdeşen ve şişlik gelişmesi, soğuk ürtikeri olarak adlandırılıyor. Soğuk hava, soğuk su veya buz gibi soğukla temas sonrasında ciltte kaşıntılı kabarıklıklar oluşabiliyor. Bazı kişilerde yalnızca temas bölgesinde reaksiyon görülürken, özellikle geniş bir cilt yüzeyinin soğuğa maruz kalması daha ciddi reaksiyonlara yol açabiliyor.

Soğuk suya girilmesi gibi tüm vücudu etkileyen maruziyetler bazı kişiler açısından daha yüksek risk taşıyabiliyor. Bu nedenle soğukla temas sonrasında tekrarlayan kurdeşen veya şişlik yaşayan kişilerin tıbbi değerlendirme yaptırması önem taşıyor.

Suya temasla ortaya çıkan ürtiker

Son derece nadir görülen akuajenik ürtiker, suyla temas sonrasında ciltte kurdeşen benzeri döküntülerin ortaya çıkmasıyla karakterize. Buradaki dikkat çekici nokta, reaksiyonun yalnızca deniz suyu veya klorlu havuz suyuyla sınırlı olmaması. Bazı kişilerde musluk suyu, ter veya gözyaşıyla temas bile belirtileri tetikleyebiliyor.

Temasın ardından ciltte küçük, kaşıntılı kabarıklıklar ve kızarıklık gelişebiliyor. Hastalığın nadir olması nedeniyle tanı sürecinde benzer belirtilere neden olabilecek diğer cilt hastalıklarının dışlanması önem taşıyor.

Egzersizle tetiklenen anafilaksi

Bazı kişilerde fiziksel aktivite, nadir fakat ciddi bir alerjik reaksiyon olan egzersize bağlı anafilaksiyi tetikleyebiliyor. Belirtiler egzersiz sırasında veya sonrasında ortaya çıkabilir. Kurdeşen, kaşıntı, yüzde veya boğazda şişme, nefes almada güçlük, baş dönmesi ve tansiyon düşmesi görülebilir.

Bazı vakalarda egzersiz tek başına yeterli olmayabilir. Belirli bir yiyeceğin tüketilmesinin ardından egzersiz yapılması reaksiyonu tetikleyebilir. Bu nedenle bazı kişilerde belirli gıdalarla fiziksel aktivitenin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Anafilaksi yaşamı tehdit edebilen acil bir durumdur. Nefes almada güçlük, boğazda şişme, bayılma veya dolaşım bozukluğu belirtileri ortaya çıkması halinde acil tıbbi yardım gerekir.

Et alerjisi: Kene ısırığından sonra gelişebiliyor

Bazı insanlarda kırmızı ete karşı alerjik reaksiyonlar, alışılmış gıda alerjilerinden farklı bir mekanizmayla ortaya çıkabiliyor. Alfa-gal sendromu, memelilerden elde edilen bazı ürünlerde bulunan “alfa-gal” adı verilen bir karbonhidrat molekülüne karşı gelişen alerjik reaksiyondur.

Bu sendromun dikkat çekici özelliklerinden biri, belirtilerin et tüketildikten hemen sonra değil, çoğu zaman birkaç saat sonra ortaya çıkabilmesidir.

Kurdeşen, karın ağrısı, kusma, ishal ve ciddi vakalarda anafilaksi görülebilir. Alfa-gal sendromu özellikle bazı kene türlerinin ısırıklarıyla ilişkilendirilmiştir. Bu nedenle daha önce kırmızı et tüketiminde sorun yaşamayan bir kişinin sonradan tekrarlayan reaksiyonlar geliştirmesi durumunda alerji uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekebilir.