Eğitim-İş: MESEM’de rakamlar çelişkili, çocuk ölümleri 13’ten 37’ye çıktı

MEB’in üç ay arayla TBMM’ye sunduğu iki yanıtta MESEM kapsamındaki iş kazaları ve çocuk işçi cinayetlerine ilişkin farklı veriler açıklanırken Eğitim-İş, Bakanlıktan veriler arasındaki farkın açıklanmasını istedi. Eğitim-İş Genel Başkanı Kadem Özbay, “İki cevap birden doğru olamayacağına göre” ya denetim mekanizmalarının işlemediğini ya da gerçeklerin açıklanmadığını belirtti.

MEB’in iki yanıtında farklı rakamlar

Milli Eğitim Bakanlığının (MEB) TBMM’ye sunduğu iki yazılı yanıt, Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamında yaşanan iş kazaları ve çocukların yaşamını yitirdiği vakalara ilişkin farklı verileri ortaya koydu. 23 Haziran 2026 tarihli yanıtta, MESEM uygulamasının başladığı 2016’dan bu yana 3 bin 80 iş kazası meydana geldiği ve 13 öğrencinin yaşamını yitirdiği belirtildi.

3 Eylül 2026 tarihli yanıtta ise yalnızca 2025 ve 2026 yıllarına ilişkin veriler paylaşıldı. Buna göre MESEM’e kayıtlı öğrencilerden 9 bin 950’si iş kazası geçirdi, 37 öğrenci yaşamını yitirdi. Eğitim-İş, MESEM kapsamında güvencesiz ve ağır çalışma koşullarında çocukların yaşamını yitirmesini çocuk işçi cinayetleri olarak nitelendirdi.

İki yanıt arasındaki fark, Eğitim-İş’in açıklamasının temel gündemini oluşturdu. Sendika, üç ay arayla açıklanan iki resmi veri setinin birbiriyle örtüşmediğini belirterek Bakanlığın rakamlar arasındaki farkı açıklamasını istedi.

23 Haziran tarihli yanıt Millî Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığınca hazırlanırken, 3 Eylül tarihli yanıt da farklı milletvekillerinin yazılı soru önergelerine verilen cevaplardan oluştu. İlk yanıt Nisan ve Mayıs aylarında verilen soru önergelerine, ikinci yanıt ise Temmuz ve Ağustos aylarındaki önergeler üzerine hazırlandı.

“İki cevap birden doğru olamaz”

Gazetemize özel değerlendirme yapan Eğitim-İş Genel Başkanı Kadem Özbay, farklı verilerin yalnızca çocuk işçi cinayetleri ve yaralanma sayılarına ilişkin bir tutarsızlık olmadığını belirtti. Bakanlığın ciddi vakalarda etkin bir denetim ve tespit mekanizmasına sahip olup olmadığının sorgulanması gerektiğini söyleyen Özbay, “Bakanlık burada ölüm gibi, yaralanma gibi çok ciddi vakalarda ya gerçekten ciddi bir denetim ve tespiti yok ya da bile isteye kamuoyundan, hatta milletvekillerinden bu gerçekleri gizleme çabasında” dedi.

İki resmi yanıtın aynı anda doğru olamayacağını ifade eden Özbay, “İki cevap birden doğru olamayacağına göre bunun üçüncü bir cevabı olabilir. O da aslında gerçekten çocukların nerede olduğunu bilmeyen, denetlemeyen, bunu dert etmeyen bir bakanlık var ya da bildiği gerçekler bundan çok daha vahim ve bu gerçekleri açıklamak istemiyor” diye konuştu.

Özbay, MESEM kapsamında çalışan çocukların yaşamını yitirmesi ya da yaralanmasının MEB’in sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını vurguladı. Çocukların eğitiminden sorumlu olan Bakanlığın, MESEM kapsamındaki çalışma koşullarını ve çocukların güvenliğini de takip etmesi gerektiğini belirtti.

Bakanlığın kamuoyuna düzenli ve tutarlı bilgi vermesi gerektiğini belirten Özbay, farklı tarihlerde farklı rakamların açıklanmasının yönetim ve denetim açısından ciddi bir sorun olduğunu söyledi. Özbay, “Her iki durumda da ya yönetim ve denetimin çöküşü var ya da çocukların ölümünü, yaralanmasını gizlemeye çalışan bir bakanlık otoritesi var. İki durumda da bakanlık hesap vermelidir ve sorumludur” dedi.

“Mesleki eğitim alanında istihdam edilmiyorlar”

Özbay, MESEM’in çocukları mezuniyet sonrasında ilgili alanda istihdama hazırladığı yönündeki söylemin de sahadaki tabloyla örtüşmediğini belirtti. MESEM ve meslek liselerinde eğitim alan çocukların önemli bölümünün eğitim sürecinin ardından aynı alanda çalışmadığını söyleyen Özbay, “MESEM kapsamında, hatta meslek lisesi kapsamında mesleki eğitim verildiği söylenen çocukların çok büyük bir çoğunluğu, süreçleri, sözlü eğitim süreçleri hatta tamamlandıktan sonra o alanda istihdam edilmiyor” dedi.

MEB’in meslek liselerindeki bölümlerden mezun olan öğrencilerin ne kadarının kendi alanında istihdam edildiğine ilişkin ayrıntılı veri paylaşmadığını ifade eden Özbay, “Bakanlık, örneğin meslek lisesinin şu bölümünden mezun olanların kaç tanesi gerçekten o alanda istihdam ediliyor, bunun detaylarına hiç girmiyor” diye konuştu.

“23 bin 252 işletmenin feshi denetim başarısı değil”

Eğitim-İş açıklamasında, MESEM kapsamında incelenen 23 bin 252 işletmenin uygun bulunmayarak sözleşmelerinin feshedilmesine de dikkat çekildi. Özbay, bu verinin Bakanlığın denetim mekanizmasının başarılı olduğunu değil, çocukların bugüne kadar hangi koşullardaki işletmelere gönderildiğinin sorgulanması gerektiğini gösterdiğini söyledi.

Çocukların işçi olarak çalıştırılmasının, ağır işlerde ve can güvenliği açısından risk taşıyan işletmelerde bulunmasının MESEM’in eğitim niteliğiyle ilgili soru işaretlerini büyüttüğünü belirten Özbay, sistemin “çocuk işçi” ile “öğrenci” arasındaki ayrımı fiilen ortadan kaldırdığını ifade etti.

Özbay, çocukların ailelerinin ekonomik ve sınıfsal konumunun da sistem açısından belirleyici olduğunu belirterek MESEM’in “kamunun sermayeye kaynak aktardığı” bir yapıya dönüştürüldüğünü vurguladı.

“Asıl kamuoyunun gündeminde olması gereken bu”

Özbay, çocuk işçi cinayetleri ve yaralanmalara ilişkin bilgilerin kamuoyundan gizlenmesinin kabul edilemez olduğunu belirterek, “Sosyal medyada en ufak bir yazıdan soruşturmaya başlayan savcılık, basın açısından baktığımızda ise çocukların öldüğü, yaralandığı bir sistemde Bakanlığın çelişkili açıklamalar yapması karşısında asıl bunların gündeme gelmesi gerekiyor” dedi.

MESEM kapsamında ağır ve güvencesiz koşullarda çalışanların bakanların ya da patronların çocukları olmadığını belirten Özbay, “Ağır ve güvencesiz koşullarda tezgâh başında olanlar bakanların, patronların çocukları değil; işçilerin, emekçilerin, halkın çocukları. Kamunun kaynaklarının sermayeye aktarıldığı, çocukların ağır koşullarda çalıştırıldığı bu düzenin sorgulanması gerekiyor. Asıl kamuoyunun gündeminde olması gereken budur” diye konuştu.

Eğitim-İş, MEB’in üç ay arayla sunduğu iki resmi yanıttaki farklılıkların açıklanmasını ve MESEM kapsamında yaşanan çocuk işçi cinayetlerine ilişkin gerçek verilerin kamuoyuyla paylaşılmasını istedi. Sendika, çocuk işçiliğini meşrulaştırdığını savunduğu MESEM uygulamasına son verilmesi ve mesleki eğitimin çocukların yaşamını, eğitim hakkını ve gelişimini esas alan güvenli, bilimsel ve kamusal okul ortamlarında yürütülmesi çağrısı yaptı.