Yapay zeka avukatlığı bitirebilir mi?

Yeni adli yıl 1 Eylül’de açıldı. Gazeteler yeni sezonun reytingli soruşturma ve davalarını haber yaparken iddianame bekleyenler, tutuklular, ifadeye çağrılanlar, itirafçılar ve bilumum yargı meselesi tek tek hatırlatıldı. Başta Adalet Bakanı olmak üzere yargı erkanı ve iktidar temsilcileri hak-hukuk mesajları yayınlarken perde arkasında Deniz Göktaş cezaevinden çıkmadan tekrar tutuklandı. Kavala için yeni bir ihlal kararı verildi ama ne fayda… Bu yeni başlangıcın eskinin tekrarından ibaret olduğu ve olacağı apaçıktı. Aksini bekleyen de yoktu muhtemelen…

Adli yılın başlangıcı avukat cephesinde de başka şekilde karşılandı. Adli tatilin bitmesi, çalışmanın yoğunluk dozunun artması demek. Adliye koşturması ve dilekçe mesaisinin yanında müvekkil münasebetinin de yoğunlaşması… En klişesi “Bizim dosya ne oldu/olur?” olan bir dizi soruya cevap vermeye çalışmak demek.

Bana kalırsa avukatlığın en zor kısmı artık bu sorulara cevap vermek. Yalnızca müvekkil değil, basında yer bulan hukuki mevzulara dair eş-dost merakına da “Bilmiyorum ki” demek zor olmanın yanında biraz da utanç verici çünkü. Okul okuyorsun, o tuğla gibi kitapların üstesinden gelip mezun oluyorsun, yıllarca avukatlık yapıyorsun ama “Demirtaş serbest bırakılır mı?” sorusuna cevap veremiyorsun. Fakültede öğrendiğimize göre AİHM kararı bağlayıcı ve çoktan serbest bırakılmalıydı. Siyasetten öğrendiğimize göre AİHM haddini bilmeli. Adliyeden öğrendiğimize göreyse bunun cevabı ancak telefonun ardındaki gizemli kişi biliyor.

Hukukun bu kadar öngörülemez olduğu bir yerde, işinin bir parçası hukuki bilgi vermek olan avukatlık mesleği, bu yönüyle paralize edildi. Televizyon ekranları “bu hukuka aykırı, yapılamaz” diyen hukuk profesörleriyle dolup taşarken, her yeni operasyona hukukla cevap vermeye çalışan tartışmalar sürerken, yapılamayacağı savunulan her şey yapılıyor. Öyle olunca bir avukat olarak TCK, CMK bilmenin hiçbir anlamı kalmıyor. Sosyal medyada yapılan bir eleştiriye hiçbir avukat “Yok canım daha neler! İfade özgürlüğünü koruyan şu yasalar var. Bundan bir şey çıkmaz” diyemiyor. Çünkü çıkıyor. Hapis çıkıyor, yurt dışı yasağı çıkıyor, para cezası çıkıyor… Menüde o gün ne varsa artık.

Böyle bir akışta avukatların başka maharetler edinmesi gerekiyor. “Hakim çok sessiz dinledi, kesin cezayı yapıştıracak!” ya da “Savunmayı uzatmayın dedi, herhalde beraat verecek” gibi beden dili okumalarıyla sonuç öngörülmeye çalışılıyor. Savcıların gülümsemesinden medet ummaktan tutun kalem memurlarının hareketlerinden sonuç çıkarmaya kadar uzun bir yelpazede fikir fırtınaları kopuyor. Hatta durum bazen avukatlar arasında bahse dahi dönüşebiliyor. Bence’ler üzerinden yapılan teatiler sonucunda tahmini tutanlar iyi avukat sayılıyor. “Gökyüzü bugün yıldızlı, beraat gelir” aşamasına gelmesinden korkulur oldu.

Konu yalnızca siyasi davalarla da sınırlı değil ne yazık ki. Bir boşanma davasında, işçilik alacağı davasında da absürt şeylerle karşılaşabiliyorsunuz. Sana ilk geldiğinde bir yol haritası çizdiğin müvekkile, “Valla bende kusur yok, hakim hukuk bilmiyor” desen de kim inanır? Bunun bir de hukuk bilmeyen hakime “Sayın yargıç, şu yasanın bu maddesine göre bu delili böyle değerlendirmeniz lazım. Hem bak yargıtay da böyle diyor” kısmı var ki… Sonra niye avukatlar bu kadar çok antidepresan kullanıyor…

İşte bütün bunlar yaşanırken bir yandan da yapay zekanın dilekçe mahareti dolayısıyla hukuk becerisi övülüyor. Adalet Bakanlığı çalışmalar yapıyor, barolar tavsiye rehberler yayınlıyor… Vatandaş da mutlu, “Avukata para vermeye gerek yok, yapay zekaya öyle bir dilekçe yazdırdım ki değme avukata taş çıkarır” diye. Avukatlar da “Arzuhalciler yetmiyormuş gibi bir de yapay zeka çıktı!” diye cebinin hesabını yapıyor. O meşhur soru buraya da oturuyor: “Yapay zeka avukatlığı bitirecek mi?”

Benim nezdimde cevap net: Bitiremez. Avukatlığın hukuk teknikerliği kısmına dahil olan dilekçe işinde belki maharetini günden güne arttırabilir. Kolaysa Can Atalay’ın ne zaman serbest bırakılacağı, Deniz Göktaş’ın gösterisindeki sözler nedeniyle ceza alıp almayacağını bilsin. Yapay zeka bu kadar belirsiz ve öngörülemez bir sistemin algoritmalarını çözebiliyorsa, işimizi alsın, ben razıyım. Avukatlığı bitiren şey yapay zeka değil, hukuku elinde tutan faşizan iktidar.