TTB’den Dr. Bülent Şık’ın yargılandığı yazılarla ilgili bilimsel görüş: 'Koruyucu halk sağlığı ilkelerine uygun'

Gıda güvenliği ve halk sağlığı alanında önemli çalışmalarda imzası bulunan gıda mühendisi Dr. Bülent Şık’ın bazı arı ürünleri ile bitkisel ürünlerde bulunabilen pirolizidin alkaloitlerinin (PA) sağlık üzerindeki olası etkilerini ele aldığı yazıların dava konusu olması üzerine avukatlarının talebi üzerine TTB kapsamlı bir uzman görüşü raporu hazırladı. Raporda yazıların, Koruyucu halk sağlığı ilkelerine uygun” olduğu vurgulandı.

Bülent Şık’ın bianet.org” internet sitesinde yayımlanan yazılarınan ardından arı ürünlerini üreten BEE’O şirketi, Şık hakkında dava açmıştı. İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi, Şık hakkında maddi ve manevi tazminata hükmederken; Şık’ın avukatları kararı istinafa taşımış ve dosyaya sunmak üzere Türk Tabipleri Birliği’nden (TTB) kapsamlı bir uzman görüşü talebinde bulunmuştu.

TTB’nin halk sağlığı alanından üç, çocuk sağlığı ve hastalıkları alanından iki, eczacılık alanından bir uzmandan oluşturduğu Bilim Kurulu; dava konusu yazılardaki ifadeleri halk sağlığı, çocuk sağlığı, toksikoloji, maruziyet ve takviye edici gıdalar bağlamında değerlendirerek raporlaştırdı.

Değerlendirme özeti ile başlayan raporda; ilk olarak incelenen belgeler sıralandı ve bilimsel arka plan alt başlıklar halinde ele alınarak; Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi, Avrupa İlaç Ajansı, FAO/WHO Ortak Gıda Katkı Maddeleri Uzman Komitesi, Dünya Sağlık Örgütü, Codex Alimentarius, Avrupa Birliği ve Türkiye mevzuatı ile güncel bilimsel literatürün aktarıldığı raporda; tüm bu bilimsel bilgiler ışığında Şık’ın dava konusu yazılarındaki hususların halk sağlığı risk değerlendirmesi, risk iletişimi ve ihtiyat ilkesi ile bilimsel değerlendirmesi yapıldı.

"Halk sağlığını koruma görevinin bir parçası"

Bilim insanlarının bilimsel bilgi üretme görevlerinin yanı sıra bu bilgileri toplumla, karar vericilerle ve ilgili kurumlarla anlaşılır ve şeffaf biçimde paylaşma sorumluluğu bulunduğunun altı çizilen raporda; bu bilimsel bilgilerin bir sağlık riskine işaret etmesi durumunda, risklerin ve belirsizliklerin kamuoyuna aktarılmasının halk sağlığını koruma görevinin bir parçası olduğu vurgulandı.

Raporun sonuç bölümünde; Şık’ın yazılarında “bütün arı ürünlerinin PA içerdiği veya her koşulda insan sağlığına zararlı olduğu” yönünde kategorik bir ifade bulunmadığına dikkat çekilerek, “Bazı arı ürünlerinde doğal kontaminasyon sonucu PA bulunabileceği ve üründen ürüne değişebilen bu miktarların sağlık riski dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği” vurgusu yapıldığı belirtildi.

"Bilimsel risk değerlendirmesine uygun"

Bu yaklaşımın bilimsel risk değerlendirmesine uygun olduğu kaydedilen raporda; ayrıca Şık’ın daha fazla araştırma yapılmasına, PA/PANO miktarlarının düzenli izlenmesine, kamu denetiminin güçlendirilmesine ve toplumun bilimsel veriler doğrultusunda bilgilendirilmesine ilişkin çağrılarının da uluslararası risk değerlendirme ve risk yönetimi ilkeleriyle örtüştüğü ifade edildi.

Raporda son olarak şu ifadelere yer verildi:

“Sonuç olarak, dava konusu yazılarda yer alan ifadelerin yazıların yayımlandığı tarihte mevcut bilimsel bilgi birikimiyle uyumlu olduğu, uluslararası risk değerlendirme kuruluşlarının yaklaşımıyla genel olarak örtüştüğü, bilimsel belirsizlikleri gözettiği ve halk sağlığı alanında kabul gören koruyucu ve önleyici değerlendirme sınırları içerisinde kaldığı kanaatine varılmıştır. Bu nedenle söz konusu ifadelerin, bilimsel dayanaktan yoksun veya kategorik biçimde yanıltıcı açıklamalar olarak değil; mevcut bilimsel kanıtlara dayanan ve özellikle çocuklar ile diğer hassas grupların korunmasını önceleyen halk sağlığı değerlendirmeleri olarak ele alınması uygun olacaktır.”

Raporun tamamı için tıklayın