'İlk kuş' Archaeopteryx nasıl havalandı?

Bilim dünyasında "ilk kuş" olarak bilinen ve 150 milyon yıl önce Jura Dönemi'nde yaşayan Archaeopteryx'in yerden nasıl havalandığına dair yıllardır süren tartışmalara yeni bir biyomekanik araştırması yanıt verdi.

Modern kuşların anatomisi ve kalkış mekanizmalarıyla yapılan karşılaştırmalı analizler, canlının uçuş hızına ulaşabilmek için bacak gücüne dayalı sıçrama tekniğini kullandığını gösterdi.

Tüyleri ve kanatları olmasına rağmen dişli çenesi, uzun kemikli kuyruğu ve pençeli parmakları gibi dinozor özelliklerini koruyan Archaeopteryx, teropod dinozorlar ile kuşlar arasındaki en önemli geçiş formlarından biri kabul ediliyor.

Sıçra, çırp, sıçra

Günümüz kuşlarının aksine Archaeopteryx'in güçlü kanat kaslarını bağlayabileceği gelişmiş bir göğüs kemiği bulunmuyordu ve kanatlarını yatay hiza üzerine çıkaramıyordu. Bu nedenle aniden havalanan modern kuşlar gibi tek bir patlayıcı sıçramayla uçması imkansızdı.

Aralarında Colin Palmer, Markus Heller ve Erik Meilak’ın bulunduğu araştırma ekibi, saksağan, karga, güvercin ve ispinoz gibi modern kuşların kalkış anındaki bacak kuvvetlerini yüksek hızlı kameralar ve CT taramalarıyla inceledi.

Elde edilen veriler Archaeopteryx'in anatomisine uyarlandığında önemli sonuçlara ulaşıldı. Buna göre Archaeopteryx, hızını kademeli olarak artırarak üç kez ardı ardına sıçrayarak saniyede 7 metrelik uçuş hızına erişebiliyordu. Eğer sıçramaların arasına bir kanat çırpışı eklerse, havalanmak için sadece iki zıplama yeterli oluyordu.

Avcılardan kaçmak için bacak gücüyle zıplamak ve kanat çırparak mesafeyi uzatmak, dinozor atalarından kuşlara geçen kritik bir hayatta kalma mekanizmasıydı.

Araştırmacılar, ileride Archaeopteryx'ten daha eski ve daha az "kuş benzeri" fosiller bulunana kadar bu türün bilinen ilk kuş olma unvanını koruyacağını belirtiyor.