Asgari ücret resmi enflasyon karşısında dahi yüzde 23,6 eridi: Ücret düşürme operasyonu ‘hedefine’ ulaştı

AKP iktidarının yayımladığı orta vadeli program (OVP) ücretleri düşürmenin temel programı oldu. AKP iktidarı, büyüme beklentisini yıldan yıla aşağı çekerken ücret ve maaş zamlarını belirleyen enflasyon hedefini sürekli yukarı revize etti. Ücret ve maaşlara hedef enflasyon oranına oldukça yakın oranda zam yapılmasının ardından gelen yılda hedef enflasyon oranı artırıldı. Böylece ücretler reel olarak düşürüldü. 2024 yılı ocak ayında 17 bin 002 TL olan asgari ücretin bugünkü parasal değeri (resmi enflasyon kadar artırılsaydı) 36 bin 757 TL oldu. 

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın 2023'ten bu yana açıkladığı dört OVP'nin verileri yan yana konduğunda, "orta vadeli" öngörülerin her sonbaharda bir öncekini nasıl geride bıraktığı ortaya çıktı. 2024 yılında yayımlanan OVP’de ile önceki gün yayımlanan OVP kıyaslandığında 2026 yıl sonu için enflasyon hedefinden yüzde 192 sapıldı. 2027 yılı enflasyon hedefinden sapma oranı ise yüzde 200 oldu. Söz konusu sapmalar hem daha yüksek enflasyon, hem de daha düşük reel ücret anlamına geliyor.

Büyümede dört kez aşağı revizyon

2026 yılı için büyüme hedefi, yıldan yıla sürekli düşürüldü:

• Eylül 2023 (OVP 2024-2026): yüzde 5.0
• Eylül 2024 (OVP 2025-2027): yüzde 4.5
• Eylül 2025 (OVP 2026-2028): yüzde 3.8
• Eylül 2026 (OVP 2027-2029): yüzde 3.3

Aynı yıl için bir yıl önce yüzde 3.8 denilen büyüme, son revizyonla yüzde 3.3'e çekildi. Bu arada gerçekleşen büyüme oranları da hükümetin daha önceki hedeflerinin belirgin biçimde altında kaldı. 2023'te yüzde 4.5, 2024'te yüzde 3.2, 2025'te yüzde 3.6 ile sınırlı kaldı.

Enflasyonda tam tersi yön: Hedef her seferinde yukarı çekildi

Enflasyon tarafında tablo tam tersine işledi. 2026 yılı enflasyon hedefi, art arda açıklanan programlarda sürekli yükseltildi:

• Eylül 2023 (OVP 2024-2026): yüzde 8.5
• Eylül 2024 (OVP 2025-2027): yüzde 9.7
• Eylül 2025 (OVP 2026-2028): yüzde 16.0
• Eylül 2026 (OVP 2027-2029): yüzde 28.4

Hükümet üç yıl önce 2026 sonunda tek haneli enflasyon vaat ederken, bugün geldiği noktada aynı yıl için yüzde 28.4'ü hedef olarak koydu. Bu süreçte gerçekleşen enflasyon da her yıl hedeflerin kat kat üzerinde seyretti. 2023'te yüzde 64.8, 2024'te yüzde 44.4, 2025'te yüzde 30.9.

Yıl	2024 OVP Hedefi (%)	2026 OVP Hedefi / Tahmini (%)	Sapma (Yüzde Puan)	Sapma Oranı (%)
2025	17,5	30,9	+13,4	%76,6
2026	9,7	28,4	+18,7	%192,8
2027	7,0	21,0	+14,0	%200,0

Asgari ücret resmi enflasyon karşısında reel olarak yüzde 23.6 eridi

2024 yılı ocak ayı ile ağustos 2026 dönemi arasında (2 yıl 8 ay) resmi tüketici enflasyonu yüzde 116 oldu. Ancak asgari ücret sadece yüzde 65.1 arttı. Böylece resmi enflasyon karşısında asgari ücrette yaşanan reel erime yüzde 23.6 oldu.

2024 ocak ayında bir asgari ücretlinin resmi enflasyon karşısında alım gücünü koruyabilmesi için 8 bin 682 TL  daha fazla ücret (Toplam 36 bin 757 TL) alması gerekiyordu. Bu 8 milyon asgari ücretlinin sadece bir aylık resmi ücret kaybının 69.4 milyar TL olduğu anlamına geliyor.

Bütçe açığında da hedef sapması sürüyor

Bütçe dengesinde de benzer bir dalgalanma var. 2026 için açık hedefi milli gelire oran olarak şöyle değişti:

• Eylül 2023: yüzde -2,9
• Eylül 2024: yüzde -2,8
• Eylül 2025: yüzde -3,5
• Eylül 2026: yüzde -3,1

Gerçekleşen bütçe açığı ise 2023'te yüzde -5.4, 2024'te yüzde -4,8, 2025'te yüzde -2,9 olarak kaydedildi; yani hedeflerle gerçekleşme arasındaki makas yıllara göre değişse de kapanmadı.

Böylece OVP'lerde büyüme hedefleri her sene bir alt basamağa çekilirken, enflasyon hedefleri her sene bir üst basamağa taşındı. Aynı yıl (2026) için yapılan art arda dört farklı hedef ücretleri düşürmenin yöntemi oldu.

(Ekonomi Servisi)