Yol sattı, köprü sattı: Kamunun yıllık 675 milyon dolarlık geliri satılacak

Karayolları Genel Müdürlüğü’nün (KGM) sorumluluğunda bulunan ve yapımı kamu bütçesiyle tamamlanan tüm otoyollar ile Boğaz köprülerinin işletme haklarının özel sektöre devri için süreç resmen başlatıldı. Resmî Gazete’de yayımlanan 11750 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Erdoğan’ın imzasıyla, 2010 yılında belirlenen özelleştirme programı güncellenerek genişletildi ve kamu mülkiyetindeki hatlar için 30 yıllık yeni bir işletme devrinin önü açıldı.

Yeni kararla birlikte, geçmişte 25 yıl olarak öngörülen işletme sözleşmesi süresi 30 yıla çıkarıldı. Portföydeki varlıkların tek bir paket halinde veya ayrı gruplar oluşturularak özelleştirilebileceği hükme bağlanırken, tüm devir işlemlerinin tamamlanması için idareye 31 Aralık 2031 tarihine kadar yetki tanındı. Bu süre zarfında söz konusu yolların her türlü bakım, onarım ve işletim sorumluluğu KGM tarafından yürütülmeye devam edecek.

Karar, Türkiye genelinde kamu eliyle işletilen geniş bir karayolu ağını içeriyor. 2010 tarihli listede yer alan 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ile Edirne-İstanbul-Ankara, İzmir-Çeşme, İzmir-Aydın, Pozantı-Tarsus-Mersin, Tarsus-Adana-Gaziantep, Toprakkale-İskenderun ve Gaziantep-Şanlıurfa otoyolları ile çevre yolları kapsamdaki yerini korudu.

Yeni düzenlemeyle birlikte bu ağa Niğde-Pozantı Otoyolu, Gaziantep Çevre Otoyolu ve Bursa Çevre Otoyolu'nun Çağlayan Kavşağı ile Yenişehir Kavşağı arasındaki kesimi de resmen dahil edildi.

2025 yılında 675 milyon dolar gelir elde edilmişti

Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 2026 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu’nda yer alan verilere göre, 2025 yılında kamu işletmesindeki köprü ve otoyollardan elde edilen net gelir (KDV ve belediye payları düşüldükten sonra) toplam 26 milyar 745 milyon 39 bin 417 TL olarak gerçekleşti. Bu dönemde iki Boğaz köprüsünden 161.3 milyon araç geçişiyle 5.71 milyar TL, devlet otoyollarından ise 424.6 milyon araç geçişiyle 21.03 milyar TL net tahsilat sağlandı.

2025 yılı ortalama dolar kurunun yaklaşık 39.50 TL seviyesinde gerçekleştiği dikkate alındığında, özel sektöre devredilmesi planlanan bu varlıkların kamuya sağladığı yıllık net gelir 675 milyon doları aşıyor. Bu rakamın yaklaşık 144.5 milyon dolarlık kısmını iki Boğaz köprüsü, yaklaşık 532 milyon dolarlık kısmını ise devlet otoyolları üretiyor.

Önümüzdeki dönemde Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın, yıllık 675 milyon dolarlık gelir elde eden kamu varlığının ne kadara satışa çıkarılacağı ise henüz netlik kazanmadı.

AKP yapmadı ama AKP satıyor

Resmî yol envanteri üzerinden yapılan hesaplamalar, 30 yıllığına özelleştirme kapsamına alınan toplam 1.341 kilometrelik otoyol ağının ezici bir çoğunluğunun AKP iktidarı öncesinde inşa edildiğini ortaya koyuyor. Güzergâh bazında yapılan sınıflandırmaya göre portföyün yüzde 86’sı, kesim bazlı ayrıntılı dökümde ise en az yüzde 80.4’ü Kasım 2002 öncesindeki hükümetler döneminde tamamlanarak trafiğe açıldı. Türkiye’nin ana transit koridorunu oluşturan 211 kilometrelik Avrupa Otoyolu, 380 kilometrelik Anadolu Otoyolu, Ege'deki İzmir-Aydın (99 km) ve İzmir-Çeşme (56 km) hatları ile Çukurova sanayisine hizmet veren Adana-Gaziantep (157 km) ve Toprakkale-İskenderun (70 km) güzergâhları ağırlıklı olarak 1980’li ve 1990’lı yıllarda kamu bütçesiyle hayata geçirilmişti.

Özelleştirme paketinde AKP iktidarı döneminde kamu bütçesinden karşılanarak trafiğe açılan kesimlerin toplam uzunluğu ise 186 ila 260 kilometre bandında kalarak ağın yalnızca yaklaşık beşte birini oluşturuyor. Bu dönemde tamamlanan kısımlar arasında 120 kilometrelik Gaziantep-Şanlıurfa Otoyolu, 34 kilometrelik Bursa Çevre Otoyolu, 32 kilometrelik Gaziantep Çevre Otoyolu ile Niğde-Pozantı etabının belirli bölümleri yer alıyor. Portföyün en yüksek nakit akışını üreten ve sembolik değeri bulunan iki Boğaz geçişi, yani 1973'te açılan 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ile 1988'de açılan Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ise bütünüyle AKP iktidarı öncesinde inşa edilmiş varlıklar niteliğinde.

Son özelleştirme: Çayırhan

Kamuya ait son büyük işletme olarak öne çıkan Çayırhan kömür madeni ve termik santrali, 20 milyar TL’ye özelleştirilmişti. 1 yıllık gelirinin altında özelleştirilen maden ve santral, Akçadağ Grup bünyesine geçtikten sonra iki büyük iş kazasına sahne oldu. Kömür madeninde 2025 yılında galerilerde yük taşıyıcı şiltlerin göçmesiyle 14 işçi yaralanmış, 23 Ağustos’ta aynı şekilde meydana gelen göçükte işçi Erdi Kahveci yaşamını yitirdi, 24 işçi ise yaralandı.