Enflasyon değişmiyor, Bakan Şimşek'in 'bahaneleri' bir yıldır aynı: Asgari ücret ağustosta 6 bin 196 lira eridi

TÜİK’in açıkladığı verilere göre ağustosta tüketici fiyatları aylık yüzde 1.84, yıllık yüzde 31.51 arttı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ise verinin ardından yaptığı açıklamada bu kez, “Dönemsel eğitim fiyat artışlarına ve savaşın etkilediği akaryakıt fiyatlarına rağmen enflasyonda düşüş devam etti” dedi.

Yurttaşın enflasyonla boğuştuğu son bir yılda Bakan Şimşek’in her ay farklı mazeret sıraladı.

Bir yıllık ‘bahaneler’ kronolojisi

Eylül 2025: Enflasyon 16 ayın ardından ilk kez yükseldi. Gerekçe kuraklık ve mevsimsel etkiler oldu.

Ekim 2025: Düşüş yavaşladı. Enflasyon “geçici dalgalanmalar”a bağlandı.

Ocak 2026: Aylık artış beklentilerin üzerinde çıktı. Gerekçe olumsuz hava koşulları, dönemsel unsurlar olarak sıralandı.

Şubat 2026: Yıllık enflasyon yeniden yükseldi. Gerekçe gıda fiyatlarının uzun dönem ortalamasının üzerinde artması oldu.

Nisan 2026: Enflasyon yükseldi. Gerekçe jeopolitik gelişmeler, artan enerji ve emtia fiyatları ilan edildi.

Temmuz-ağustos 2026: Enflasyon yüzde 31’in üzerinde inatla seyrederken gerekçe bu kez “savaşın etkilediği akaryakıt fiyatları” ve eğitim öğretim döneminin ay içinde açılacak olması oldu.

Bir yıl boyunca enflasyon yüzde 30’un altına inmedi. Bakan Şimşek’in eylül 2024’te “2025 sonunda yüzde 20’nin altı” olan hedefi önce yüzde 21’e, sonra yüzde 27’ye, ardından yüzde 31-33 bandına revize edildi. Aynı hedef şimdi 2026 sonuna, tek haneli enflasyon vaadi ise 2027’ye ertelenmiş durumda.  

Asgari ücret ağustosta 6 bin 196 lira eridi

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) resmi verilerine göre bile yıllık enflasyon yüzde 31.51’e ulaştı, gıda enflasyonu ise yüzde 33.79 oldu. Asgari ücretliler enflasyon karşısında ay boyunca 6 bin 196 lira kaybetti.

Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR), Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) açıkladığı ağustos 2026 enflasyon verilerini değerlendirdiği bültenini yayımladı. Bültende, resmi rakamlara göre bile enflasyonun dar gelirlinin ve işçi sınıfının alım gücünü eritmeye devam ettiği vurgulandı.

Fiyatlar artmaya devam ediyor

TÜİK’in açıkladığı verilere göre yıllık tüketici enflasyonu yüzde 31.51 olarak gerçekleşti. Fiyatlar ağustos ayı içinde bir önceki aya göre yüzde 1.84 arttı. On iki aylık ortalamalara göre hesaplanan enflasyon oranı ise yüzde 31.79 oldu. Bir önceki yılın aralık ayına göre birikimli enflasyon ise yüzde 22.07’ye ulaştı.

DİSK-AR bültenine göre yıllık enflasyonun en yüksek gerçekleştiği harcama grubu yüzde 53.44 ile eğitim oldu. Aylık bazda en sert artış da yine eğitimde görüldü. Bu grupta fiyatlar bir ayda yüzde 8.62 yükseldi. Alkollü içecekler ve tütün grubu ise aylık yüzde 6.89’luk artışla ikinci sırada yer aldı.

Bülten, enflasyonun artış hızındaki yavaşlamanın büyük ölçüde geçen yılın yüksek baz etkisinden kaynaklandığına dikkat çekti. DİSK-AR, enflasyon oranındaki gerilemenin fiyatların düştüğü anlamına gelmediğinin altını çizerek, “Fiyatlarda bir düşüş söz konusu değil” ifadesini kullandı.

2005’ten bu yana fiyatlar 36 kattan fazla arttı

Bültende yer alan uzun dönemli karşılaştırmaya göre 2025 baz yıllı TÜFE, ağustos 2005’te 3.7 iken ağustos 2026’da 134.8’e yükseldi. Bu, ortalama fiyatların 21 yılda 36.6 kat arttığı anlamına geliyor. Aynı dönemde gıda fiyatları endeksi 2.4’ten 134.3’e çıkarak 55.3 kat arttı. DİSK-AR, gıda fiyatlarının genel fiyat artışının belirgin şekilde üzerinde seyretmesinin, bütçesinin büyük bölümünü gıdaya ayıran düşük gelirli hanelerin geçim sıkıntısını derinleştirdiğini belirtti.

Asgari ücretli ayda 6 bin 196 lira kaybetti

Bültenin öne çıkan başlıklarından biri asgari ücretin enflasyon karşısındaki erimesi oldu. DİSK-AR’ın hesaplamalarına göre asgari ücret, ağustos 2026’da enflasyon nedeniyle 6 bin 196 lira değer kaybetti. Böylece asgari ücretle geçinmeye çalışan milyonlarca çalışan, yılın sekizinci ayında da satın alma gücünde ciddi bir aşınmayla karşılaştı.

 Enflasyonun yükü dar gelirlinin sırtında

Bültende, gelir düzeyi ve harcama kalıplarının farklılığı nedeniyle enflasyonun toplumun her kesimini aynı şekilde etkilemediği vurgulandı. TÜİK’in gelir dağılımı istatistikleri (2025, referans yılı 2024) ve hane halkı tüketim harcaması verilerinden yararlanılarak yapılan hesaplamaya göre:

·       En düşük gelirli yüzde 20’lik grup, toplam gelirin yalnızca yüzde 6.4’ünü alıyor. Bu grubun harcamaları içinde gıdanın payı yüzde 29.2’ye ulaşıyor.

·       En yüksek gelirli yüzde 20’lik grup ise toplam gelirin yüzde 48’ini elde ediyor; bu grubun harcamalarında gıdanın payı ise yalnızca yüzde 12.4’te kalıyor.

·       DİSK-AR’ın gelir gruplarını göreli birimlere çevirerek yaptığı hesaplamada, en düşük gelir grubunun geliri 100 birim kabul edildiğinde, en yüksek gelir grubunun geliri 750 birime karşılık geliyor. En düşük gelirli grup, 100 birimlik gelirinin 29.2 birimini gıdaya harcarken elinde gıda dışı harcamalar için sadece 70.8 birim kalıyor. En yüksek gelirli grup ise 750 birimlik gelirinin yalnızca 93 birimini gıdaya ayırıyor ve elinde 657 birim gelir kalıyor.

Düşük gelirli haneler gıdadan kısıp kiraya harcıyor

Bültende, TÜİK’in 2023 ve 2025 hane halkı tüketim harcaması araştırmaları karşılaştırıldığında çarpıcı bir eğilime dikkat çekildi. En düşük gelirli yüzde 20’lik grupta hane halkının gıdaya ayırdığı bütçe payı, gıda en fazla pay ayrılan kalem olmaya devam etmesine rağmen, son iki yılda yüzde 36’dan yüzde 29.2’ye geriledi. Bu gerilemenin nedeni gıdaya olan ihtiyacın azalması değil, kira ve konut harcamalarının bütçede giderek daha büyük yer kaplaması. DİSK-AR, bütçesinde konut ve kiradan kısamayan en düşük gelirli hanelerin, temel ihtiyaç olan gıdaya ayırdıkları paydan yaklaşık 7 puan kısmak zorunda kaldığını belirtti. Bu durum, en yoksul kesimin eldeki gelirle haneyi geçindirmekte yaşadığı zorluğun bir göstergesi olarak yorumlandı.

TÜİK yargı kararına rağmen madde fiyat listesini açıklamıyor

Bültende TÜİK’in enflasyon verilerinin güvenilirliğine ilişkin süregelen tartışmaya da geniş yer ayrıldı. TÜİK, enflasyon hesaplamasının temelini oluşturan madde fiyat listesini haziran 2022’den bu yana kamuoyuyla paylaşmıyor. Bu listenin 2003 yılından itibaren düzenli olarak açıklanan bir veri olduğu hatırlatılan bültende, kurumun bu uygulamayı enflasyonun yükselişe geçtiği dönemde durdurmuş olmasının verilere yönelik şüpheleri artırdığı ifade edildi.

(Ekonomi Servisi)