Asgari ücretlinin 8 aylık kaybı 6 bin TL’yi aştı

DİSK-AR’ın ağustos ayı Enflasyon Bülteni’ne göre, asgari ücretlinin yılın ilk 8 ayında enflasyon karşısındaki alım gücü kaybı 6 bin 196 liraya ulaştı. En düşük gelir grubunun artan kira ve konut giderleri karşısında gıda harcamalarından kısmak zorunda kaldığı belirtildi.

Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR), TÜİK’in ağustos ayı enflasyon verilerinin ardından hazırladığı Enflasyon Bülteni’ni yayımladı.

TÜİK’e göre ağustos ayında tüketici fiyatları aylık yüzde 1,84, yıllık yüzde 31,51 arttı. On iki aylık ortalamalara göre enflasyon ise yüzde 31,79 olarak gerçekleşti. DİSK-AR, yıllık enflasyon hızındaki yavaşlamanın fiyatların düştüğü anlamına gelmediğine dikkat çekti.

Asgari ücretlinin kaybı 6 bin 196 liraya ulaştı

Bültende yüksek enflasyon nedeniyle ücretlerin reel olarak erimeye devam ettiği belirtildi. Buna göre asgari ücretlinin 2026’nın ilk sekiz ayında enflasyon karşısındaki alım gücü kaybı 6 bin 196 liraya ulaştı.

DİSK-AR’ın 2005-2026 dönemini kapsayan hesaplamasına göre genel fiyat düzeyi 21 yılda 36,6 katına çıkarken, gıda fiyatları 55,3 katına yükseldi. Genel TÜFE endeksi Ağustos 2005’te 3,7 seviyesindeyken Ağustos 2026’da 134,8’e, gıda fiyatları endeksi ise aynı dönemde 2,4’ten 134,3’e çıktı.

Gıda fiyatlarının genel fiyat düzeyinden daha hızlı artmasının, gelirinin önemli bölümünü temel ihtiyaçlara ayırmak zorunda kalan dar gelirlilerin geçim koşullarını daha da ağırlaştırdığına dikkat çekildi.

Kiraya daha fazla, gıdaya daha az

TÜİK’in Hanehalkı Tüketim Harcaması ve Gelir Dağılımı verilerine dayanan DİSK-AR analizine göre, en yoksul yüzde 20 toplam gelirden yalnızca yüzde 6,4 pay alırken, en zengin yüzde 20 gelirin yüzde 48’ini elde ediyor.

En düşük gelir grubundakiler bütçelerinin yüzde 29,2’sini gıdaya ayırırken, bu oran en yüksek gelir grubunda yüzde 12,4 seviyesinde. En düşük gelir grubunun gıda harcamalarının bütçedeki payı son iki yılda yüzde 36’dan yüzde 29,2’ye geriledi.

DİSK-AR, bu gerilemenin gıdaya duyulan ihtiyacın azalmasından değil, kira ve konut giderlerindeki artıştan kaynaklandığına dikkat çekti. Buna göre dar gelirliler, kısamadıkları kira ve konut giderlerini karşılayabilmek için gıda harcamalarını azaltmak zorunda kalıyor.

En yüksek artış eğitimde

Ağustosta en yüksek fiyat artışının görüldüğü harcama grubu eğitim oldu. Eğitim harcamalarında fiyatlar aylık yüzde 8,62, yıllık yüzde 53,44 arttı. Eğitimi aylık yüzde 6,89’luk artışla alkollü içecekler ve tütün grubu izledi.

DİSK-AR’dan TÜİK’e veri eleştirisi

Bültende TÜİK’in Haziran 2022’den bu yana ortalama madde fiyatlarını açıklamamasına da tepki gösterildi. Ankara 6. İdare Mahkemesinin 31 Mart 2023 tarihli kararına işaret eden DİSK-AR, mahkeme kararına rağmen söz konusu verilerin kamuoyuyla paylaşılmadığını belirtti.