Çaykovski’nin Fındıkkıran’ına yeni yorum: 'Bu Bir Masal Değil' İstanbul’da

Çaykovski’nin klasik bale eseri "Fındıkkıran", bu kez alışılmış masal dünyasından farklı bir anlatıyla İstanbul seyircisinin karşısına çıkıyor. Art Seasons organizasyonuyla İstanbul’a gelen Novaya Opera / Balet Moskva’nın “Fındıkkıran: Bu Bir Masal Değil” prodüksiyonu, hikâyeyi I. Dünya Savaşı yıllarına taşıyor.

Geçtiğimiz şubat ayında Moskova’da prömiyerini yapan yapım, 11-12 Eylül 2026 tarihlerinde Atatürk Kültür Merkezi’nde (AKM) sahnelenecek.

1892’de ilk kez sahnelenen ve klasik bale repertuvarının en bilinen eserleri arasında yer alan Fındıkkıran, yeni prodüksiyonda masalsı atmosferinden uzaklaşıyor. Oyuncak askerler ve masal kahramanlarının yerine savaşın izlerini taşıyan karakterler gelirken, hikâyenin merkezine cepheden dönen genç asker Nataniel yerleşiyor.

Çaykovski’nin müziği değişmiyor

Prodüksiyonun temel özelliklerinden biri, Çaykovski’nin eserine müzikal açıdan müdahale edilmemesi. Partisyon, herhangi bir kesinti veya tempo değişikliği yapılmadan canlı olarak seslendiriliyor.

Buna karşın koreograf Pavel Glukhov, aynı müzik üzerinden savaş, kayıp, hafıza, aşk ve yeniden hayata tutunma temalarını işleyen farklı bir hikâye kuruyor.

Nataniel, cepheden döndükten sonra savaşın etkilerinden kurtulmakta zorlanıyor. Geçmişe ilişkin anılar ve geri dönüşler arasında yaşayan karakterin hikâyesi, bir oyuncak bebek ustasının atölyesinden Noel için süslenen bir Fransız kasabasına ve savaş meydanlarına uzanıyor.

Genç askerin savaşla birlikte kaybettiği yaşam sevincini ve ilk aşkın heyecanını yeniden bulmasında ise sevgilisi Clara ile kurduğu ilişki önemli bir rol oynuyor.

Pavel Glukhov: “Fındıkkıran benim için bir kayıp hissi”

Koreograf ve yönetmen Pavel Glukhov, Fındıkkıran’a getirdiği yeni yorumun temelinde zaman ve kayıp duygusunun bulunduğunu belirtiyor.

Glukhov, eserle kurduğu ilişkiyi şöyle anlatıyor:

“‘Fındıkkıran’ benim için bir kayıp hissi, geri dönüşü olmayan bir şeye duyulan histir. Güçlü bir zaman duygusu, zamanın durmaksızın akışı zaten bu müziğin kendine özgü bir parçasıdır. Biz doğar, büyür, yaşlanır ve hayatı tüm kırılmalarıyla yaşarız. Ve bu hayatın bir sonu vardır.”

Yeni yorumunda zamanın geri dönüşsüzlüğünü yeniden ele almak istediğini ifade eden Glukhov, farklı zaman akışlarının aynı sahnede kesiştiği bir anlatı kurduklarını söylüyor:

“‘Fındıkkıran’ın yeni yorumunda zamanın geri dönüşsüzlüğünün trajedisini yeniden ele almak ve canlandırmak istiyorum. Farklı zaman akışlarına ait olay örgüleri tek bir sahnede gelişiyor, kesişiyor ve birbirini dönüştürüyor.”

Klasik baleden çağdaş dansa uzanan anlatım

İki perde, bir prolog ve bir epilogdan oluşan yapımda çağdaş dansın olanaklarından yararlanılıyor. Glukhov, Nataniel’in psikolojik dönüşümünü sözlerden çok hareket ve koreografi üzerinden anlatıyor.

Dansçı olarak başladığı kariyerinin ardından Mikhail Lavrovsky ile koreografi eğitimi alan Glukhov, psikolojik karakterleri dans yoluyla görünür kılan çalışmalarıyla tanınıyor. Koreograf, 2022 Altın Maske Ödülleri’nde Yılın En İyi Koreografı seçildi. Glukhov ayrıca Diana Vishneva. Context Çağdaş Dans Festivali’nin küratörlüğünü yürütüyor.

Sahne tasarımında geçmişten bugüne geçiş

Yapımın farklı anlatımı sahne ve kostüm tasarımlarına da yansıyor.

Larisa Lomakina’nın sahne tasarımı geçmiş ile bugünü, anılar ile düşleri aynı sahnede bir araya getiriyor. Svetlana Tegin’in kostüm tasarımında ise hikâyenin başlangıcında eski fotoğrafları çağrıştıran sepya tonları öne çıkarken, anlatı ilerledikçe baharın daha canlı renklerine geçiliyor.

“Fındıkkıran: Bu Bir Masal Değil” ne zaman?

Novaya Opera / Balet Moskva’nın “Fındıkkıran: Bu Bir Masal Değil” prodüksiyonu, 11 ve 12 Eylül 2026’da Atatürk Kültür Merkezi’nde izleyiciyle buluşacak.

• Tarih: 11-12 Eylül 2026
• Yer: Atatürk Kültür Merkezi (AKM), İstanbul
• Yaş sınırı: 12 yaş ve üzeri
• Kadro:
• Koreograf ve Yönetmen: Pavel Glukhov
• Müzik Direktörü ve Orkestra Şefi: Anton Torbeev
• Libretto: Pavel Glukhov ve Tatyana Belova
• Sahne Tasarımı: Larisa Lomakina
• Kostüm Tasarımı: Svetlana Tegin
• Işık Tasarımı: Tatyana Mishina ve Andrey Kostyuchenkov
• Video Tasarımı: Alexey Bychkov
• Ana Görsel Fotoğrafı: Ira Polyarnaya