Muğla Dalaman koylarında şamandıra projesi mahkeme engelinin ardından yeniden gündemde

Muğla — Muğla'nın dünyaca ünlü Göcek ve Dalaman koylarında yapılması planlanan mapa ve şamandıra projesi için yeni ÇED süreci başlatıldı. Daha önce proje için verilen "ÇED Gerekli Değildir" kararı, Muğla İkinci İdare Mahkemesi tarafından oy birliğiyle durdurulmuştu.

Göcek Halk Meclisi ve yerel derneklerin açtığı dava sonucunda verilen bu durdurma kararının ardından Türkiye Çevre Ajansı projeyi revize ederek ÇED sürecini resmi olarak yeniden başlattı. Ancak koruma altındaki bu Özel Çevre Koruma Bölgelerinde planlanan faaliyetlerin denizel ortama, bölgenin köklü tarihine ve geleneksel yat turizmine yönelik tehditleri, yeni hazırlanan proje dosyasında da varlığını sürdürmeye devam ediyor.

Deniz altındaki hassas ekosistem büyük bir belirsizliğe sürükleniyor

Revize edilen proje kapsamında çalışma yapılacak koy sayısı yirmiden on yediye, proje alanı ise yaklaşık 90 kilometrekareden 87 kilometrekareye düşürülmüş bulunuyor. Gökova Akyakayı Sevenler Derneği’nden Neşe Yüzüak, kara mapalarının iptal edilmesi ve hassas ekosisteme sahip bazı koyların kapsam dışı bırakılması olumlu birer adım gibi sunulmasına rağmen bölgedeki kümülatif etki analizinin hâlâ yetersiz olduğunu dile getiriyor. Yüzüak, özellikle uluslararası koruma altındaki Akdeniz foku ve deniz çayırları gibi kritik türlerin geleceği konusunda ciddi bilimsel belirsizlikler yaşandığına dikkat çekiyor.

Proje uzmanlarının bu türlerin varlığını sadece potansiyel olarak nitelendirip riski düşük göstermeye çalışırken, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün iki yıllık uzman izlemesi şartı koşması ekolojik riskin boyutunu gözler önüne serdiğini aktaran Yüzüak, ayrıca ücretli hale getirilecek şamandıralardan kaçınmak isteyen teknelerin daha bakir noktalara ücretsiz demir atarak kontrolsüz tahribat yaratmasına yönelik hiçbir önlemin alınmadığının da altını çiziyor.

Tarihi sualtı mirası dev beton kütlelerin altında ezilme tehlikesi yaşıyor

Dalaman koylarının geçmişte yoğun birer liman bölgesi olması nedeniyle arkeolojik kalıntıların su altında son derece dağınık bir şekilde yayıldığına vurgu yapan Yüzüak, proje kapsamında deniz tabanına yerleştirilecek olan 1,60 metreye 1,60 metre ebatlarındaki devasa beton tonozların bu tarihi kalıntılara fiziksel olarak zarar verme riski büyük bir endişe kaynağı oluşturduğunu, her ne kadar Hamam Koyu ve Domuz Adası gibi arkeolojik açıdan çok hassas alanlar yeni projeden çıkarılmış olsa da Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi Müdürlüğü, geride kalan noktaların da çok sıkı denetlenmesi gerektiğini belirtiyor. Tam da bu yüzden müze müdürlüğü, Dokuz Eylül Üniversitesinden uzmanların da yer alacağı bir komisyon kurularak dalışa yasak alanların göz önünde bulundurulmasını ve şamandıra noktalarının yeniden belirlenmesini şart koşuyor çünkü uzman denetimi olmaksızın yapılacak tonoz montajlarının geri döndürülemez bir kültürel kıyıma yol açabileceği ifade ediliyor.

Koylar lüks yatların imtiyaz alanı oluyor

Yeni projede en çok dikkat çeken ve tepki toplayan revizyonların başında, lüks yatlara ayrılan kapasitenin devasa artışı geliyor. Toplam tekne bağlama kapasitesi sadece sekiz adet azaltılarak sekiz yüz elli altıya indirilirken, yirmi ila kırk metre uzunluğundaki lüks yatlar için ayrılan bağlama noktası sayısı yirmi yediden iki yüz otuz sekize çıkarılmış bulunuyor. Başka bir ifadeyle, lüks yatlara ayrılan alan neredeyse dokuz katına fırlamış bulunuyor.

Bölgenin ekosisteminin kaldırabileceği maksimum tekne ve ziyaretçi sayısına yönelik herhangi bir bilimsel taşıma kapasitesi hesabının yapılmamış olmasının, bu plansız lüks yat artışının koylar üzerindeki baskısını artıracağı yönündeki kaygıları arttırdığını ifade eden Yüzüak, Göcek Liman Başkanlığının verilerinde de dikkat çekildiği üzere, bölgedeki aşırı tekne yoğunluğunun can, mal ve çevre güvenliği açısından ciddi riskler barındırdığını ifade ediyor.